Η GEN Z δείχνει πιο ενημερωμένη, πιο ανεκτική και πιο συνειδητοποιημένη απέναντι στη σεξουαλικότητα αλλά και πιο αγχωμένη, αποστασιοποιημένη και συγκρατημένη σε σχέση με προηγούμενες γενιές. Την ίδια στιγμή, όλο και περισσότεροι στρέφονται στα chatbots για συμβουλές σχέσεων. Μπορεί όμως η τεχνητή νοημοσύνη να κατανοήσει τα ανθρώπινα συναισθήματα ή απλώς να τα αναπαραγάγει επιφανειακά;
— Όλο και περισσότεροι άνθρωποι χρησιμοποιούν chatbots για να αντιμετωπίσουν προβλήματα σχέσεων. Μπορεί αυτό να λειτουργήσει;
Παρατηρούμε ότι τα chatbots αποτελούν μέρος της καθημερινότητας και συχνά λειτουργούν ως «σύμβουλοι» σχέσεων. Τα μηχανήματα δεν έχουν συναισθήματα, δεν γνωρίζουν τα άτομα που ζητάνε τις συμβουλές και οι απαντήσεις είναι προσαρμοσμένες στα δεδομένα που εισάγουν οι άνθρωποι. Δεν μπορούν να διερευνήσουν σε βάθος την ψυχή των ανθρώπων και τα προβλήματά τους, γι’ αυτό και οι συμβουλές που δίνουν είναι επιφανειακές. Γι’ αυτό δεν μπορεί το chatgpt να βοηθήσει σε ερωτικά θέματα.
«Το σεξ δεν είναι κάτι που "πρέπει να γίνει" για να αποδείξεις κάτι, δεν πρόκειται για εμπειρία που καθορίζει την αξία σου. Είναι ένας τρόπος να γνωρίσεις το σώμα σου, τα όριά σου και τον εαυτό σου μέσα στη σύνδεση με τον άλλον».
— Πώς βλέπετε τη σχέση της Generation Z με το σεξ; Πιστεύετε ότι είναι πιο απελευθερωμένοι ή πιο επιφυλακτικοί σε σχέση με τις προηγούμενες γενιές;
Όσοι γεννήθηκαν από τα μέσα της δεκαετίας του 1990 έως τις αρχές του 2010 δείχνουν μια ενδιαφέρουσα αντίφαση: είναι πιο ανοιχτοί σε επίπεδο λόγου και πιο συγκρατημένοι σε επίπεδο πράξης. Αυτή η γενιά είναι πιο απελευθερωμένη όσον αφορά ζητήματα διαφορετικότητας, σεξουαλικού προσανατολισμού και ζητήματα φύλου. Επίσης, σε επίπεδο σχέσεων επιδιώκουν περισσότερο συναισθηματική ασφάλεια και αυθεντικότητα. Όσον αφορά τις επιφυλάξεις, έχουν σχέση με το πώς έχει διαμορφωθεί η κοινωνία και οι συνθήκες ζωής – η Gen Z κάνει λιγότερο σεξ σε σχέση με τις προηγούμενες γενιές στην αντίστοιχη ηλικία. Κι αυτό συμβαίνει επειδή αυτή η γενιά κάνει σχέσεις μέσω οθονών, αλλά και λόγω του αυξημένου άγχους που βιώνει.
ψυχολόγος-παιδοψυχολόγος
— Αν μπορούσατε να περάσετε ένα μήνυμα στην Gen Z σχετικά με το σεξ και την αυτογνωσία, ποιο θα ήταν; Ποια είναι, κατά τη γνώμη σας, η πιο υγιής προσέγγιση σήμερα;
Το σεξ δεν είναι κάτι που «πρέπει να γίνει» για να αποδείξεις κάτι, δεν πρόκειται για εμπειρία που καθορίζει την αξία σου. Είναι ένας τρόπος να γνωρίσεις το σώμα σου, τα όριά σου και τον εαυτό σου μέσα στη σύνδεση με τον άλλον. Όσον αφορά την πιο υγιή προσέγγιση, θεωρώ ιδιαίτερα σημαντικό τον σεβασμό στον εαυτό και στον άλλον, την ειλικρίνεια με τα συναισθήματα, την αποδοχή του σώματος όπως αυτό είναι, χωρίς την επιρροή των social media, τη σεξουαλική παιδεία σε συνδυασμό με την ψυχική παιδεία.
— Γιατί υπάρχει ακόμα ταμπού γύρω από τον αυνανισμό; Έχουν αλλάξει καθόλου οι αντιλήψεις της Gen Z σε αυτό το θέμα;
Ο αυνανισμός, αν και αποτελεί φυσικό κομμάτι της ανθρώπινης σεξουαλικότητας, εξακολουθεί να περιβάλλεται από ταμπού, ενοχές και σιωπή, ακόμα και στη σύγχρονη εποχή. Τα ταμπού σχετίζονται τόσο με ιστορικές όσο και με κοινωνικές ρίζες‧ για πολλούς αιώνες υπήρχε ταμπού γύρω από τον αυνανισμό. Επίσης, υπάρχει έλλειψη εκπαίδευσης, δεν έχει ενταχθεί η σεξουαλική αγωγή στα σχολεία. Ο ανδρικός αυνανισμός θεωρείται «αναμενόμενος», ενώ ο γυναικείος συχνά παραμένει αόρατος ή στιγματισμένος. Στο διαδίκτυο, ενώ άνοιξε η συζήτηση, ταυτόχρονα παραμορφώνεται η πραγματικότητα γύρω από την αυτοϊκανοποίηση, παρουσιάζοντάς την είτε ως υπερβολική είτε ως ντροπιαστική. Η Gen Z δείχνει μεγαλύτερη αποδοχή στο θέμα του αυνανισμού επειδή πρόκειται για μια γενιά πιο ενημερωμένη, αναγνωρίζει την ισότητα των φύλων και, τέλος, έχει δεχτεί περισσότερη επιστημονική πληροφόρηση σε σχέση με τις προηγούμενες γενιές.
— Η πορνογραφία έχει αλλάξει τον τρόπο που κάνουμε ή φανταζόμαστε το σεξ; Πώς μπορεί ένας νέος να ξεχωρίσει τη φαντασία από την πραγματικότητα;
Η πορνογραφία έχει αλλάξει σημαντικά τον τρόπο που οι νέοι φαντάζονται και βιώνουν το σεξ, κυρίως επειδή παρουσιάζει μια σκηνοθετημένη, υπερβολική και συχνά μη ρεαλιστική εικόνα. Στο πορνό παρουσιάζονται μη ρεαλιστικά πρότυπα και οι νέοι μπορεί να περιμένουν ότι έτσι θα είναι και η πραγματική εμπειρία. Επίσης, δεν υπάρχει τρυφερότητα, επικοινωνία ή συναίνεση, με αποτέλεσμα να δημιουργείται ψευδής εικόνα για τη φυσιολογική σχέση. Τέλος, η σύγκριση με μη ρεαλιστικά πρότυπα μπορεί να δημιουργήσει ανασφάλεια και άγχος απόδοσης. Για να ξεχωρίσει ένας νέος τη φαντασία από την πραγματικότητα, θα πρέπει να θυμάται ότι το πορνό είναι σκηνοθετημένο, δεν εστιάζει στο πραγματικό σεξ αλλά σε σκηνοθετημένες επιδόσεις. Επίσης, θα πρέπει να θυμάται ότι στο πορνό δεν υπάρχει η συναισθηματική σύνδεση και ότι αυτό δεν αντιπροσωπεύει μια πραγματική εμπειρία. Τέλος, η επιστημονική ενημέρωση θα τον βοηθήσει να αναπτύξει μια υγιή σεξουαλική αντίληψη.
— Πολλοί νέοι σήμερα δηλώνουν asexual ή demisexual. Πόσο ενημερωμένοι είμαστε πραγματικά για αυτές τις ταυτότητες; Και πώς μπορούμε να τις κατανοήσουμε χωρίς να τις κρίνουμε;
Το ζητούμενο δεν είναι μόνο πόσο ενημερωμένοι είμαστε ως κοινωνία, αλλά και πόσο ενημερωμένοι είναι οι ίδιοι οι νέοι που δηλώνουν asexual ή demisexual. Όταν ένας έφηβος κάνει τέτοιου είδους δηλώσεις, πόσο σίγουροι μπορούμε να είμαστε ότι γνωρίζει πραγματικά τι εννοεί; Μην ξεχνάμε ότι οι νέοι σήμερα έχουν πρόσβαση από πολύ νωρίς σε πολλές πηγές ενημέρωσης, είτε στο διαδίκτυο είτε από τους φίλους τους, με αποτέλεσμα να δέχονται καταιγισμό πληροφοριών τις οποίες δεν μπορούν να κατανοήσουν πλήρως. Επομένως, στις μικρές ηλικίες πρέπει να είμαστε αρκετά επιφυλακτικοί. Φυσικά πρέπει να δώσουμε χρόνο και να έχουμε υπομονή, ώστε τα παιδιά να καταλάβουν σταδιακά τι τους εκφράζει πραγματικά. Όσον αφορά τους νέους μεγαλύτερης ηλικίας, εκεί είναι σημαντικό να δείξουμε κατανόηση και σεβασμό. Η υγιής στάση είναι να ακούμε, να μαθαίνουμε και αναγνωρίζουμε τη διαφορετικότητα επειδή έτσι προάγουμε την ψυχική υγεία και τη σεξουαλική αυτογνωσία.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO.
