ΕΧΩ ΚΑΙ ΕΓΩ τις λόξες μου. Όταν είμαι εξουθενωμένος, όταν δεν λειτουργώ, όταν έχω νταγκλάρει και προσπαθώ να ανακτήσω δυνάμεις για να επανέλθω στα πράγματα που με θέλουν ενεργό, ανοίγω συχνά το κινητό και βλέπω YouTube Shorts. Ψάχνω κλιπάκια από ταινίες, σκηνές δράσης, μονομαχίες, τον James Bond να πυροβολεί κακούς, τον Bruce Lee να χτυπάει κακούς, τον Vin Diesel να τρακάρει κακούς, και κάπου εκεί, ενώ ο Thor εξαπολύει κεραυνούς στις εξωγήινες μεραρχίες, εγώ ανασταίνομαι απαλά.
Ο Θεός Αλγόριθμος, λοιπόν, που ορίζει τις ζωές μας, καταλαβαίνει κάτι, κάτι σπασμένο και πικρό που αδυνατώ να δω και –σε συνδυασμό με την πληροφορία/data ότι είμαι άντρας– αποφασίζει να μου εμφανίσει νέα βίντεο στη ροή του YouTube Shorts. Σύντομα το feed μου παύει να δείχνει πιστόλια και σφυριά και γεμίζει με παράξενους τύπους που μου δίνουν συμβουλές.
Τι λένε αυτοί οι άντρες; Πρώτον, ότι οι διαφορές ανάμεσα στα φύλα είναι αμετάβλητες και καθολικές, απότοκα της εξελικτικής διαδικασίας που έχει κάνει τις γυναίκες λιγότερο ανεξάρτητες και πιο συναισθηματικές. Δεύτερον, ότι, λόγω αυτών των διαφορών, οι γυναίκες είναι από τη φύση τους παθητικές, ενώ οι άντρες είναι ενεργητικοί και έλλογοι κατακτητές. Τρίτον, ότι, ενάντια σε αυτήν τη φυσική συνθήκη, ο «φεμινισμός» και το wokeness –που δεν ορίζονται στα βίντεο, δεν εξηγούνται ιστορικά, μα απλώς προκύπτουν κάποτε σαν θερινή φωτιά– έχουν καθιερώσει μια στρεβλή κατάσταση πραγμάτων.
Καταλήγουν οι τύποι στα YouTube Shorts, ότι πρέπει να γίνω ένας «δυνατός», «αρρενωπός» άντρας (alpha male / Chad) για να μη δυστυχήσω. Αν δεν είμαι alpha, θα είμαι simp («φουστανάκιας»), cuck («κερατάς») και γενικότερα beta («δευτεροκλασάτος»).
Αυτή η κατάσταση, μου λένε οι άντρες στο κινητό, έχει δώσει πολλή ελευθερία στις γυναίκες, κάνοντάς τες δολοπλόκες, συμφεροντολόγες και χειριστικές. Οι γυναίκες σήμερα, συνεχίζουν οι φωνές, χρησιμοποιούν το σεξ για να λάβουν οικονομική και συναισθηματική υποστήριξη από «αδύναμους» άντρες, τους οποίους ύστερα παρατούν ή απατούν για να συνευρεθούν με «δυνατούς» άντρες.
Συνεπώς, καταλήγουν οι τύποι στα YouTube Shorts, πρέπει να γίνω ένας «δυνατός», «αρρενωπός» άντρας (alpha male / Chad) για να μη δυστυχήσω. Αν δεν είμαι alpha, θα είμαι simp («φουστανάκιας»), cuck («κερατάς») και γενικότερα beta («δευτεροκλασάτος»)∙ οι γυναίκες θα μ’ εκμεταλλεύονται ή θα με προσπερνούν, οι άλλοι άντρες θα με ταπεινώνουν και θα με γελοιοποιούν. Πώς μπορώ να τ’ αποφύγω όλα αυτά; Πώς θα γίνω alpha;
Για να είμαι σωστός άντρας –με πληροφορεί ο καθηγητής Ψυχολογίας Jordan Peterson, ο debater Ben Shapiro και ο trafficker Andrew Tate– πρέπει να χρησιμοποιώ τις γυναίκες πριν το κάνουν αυτές, να τις υποτιμώ τακτικά, να μη δένομαι συναισθηματικά, να τις «προγραμματίζω» κοινωνικά ώστε να υπηρετούν τις ανάγκες μου και να τους δίνω αξία μόνο αν αποδειχθούν πιστές ακόλουθοί μου.
Κάπου εδώ κλείνω το κινητό. Μέσα σε λίγα μόνο λεπτά μεταφέρθηκα απ’ τα κλοτσίδια του Chris Evans στη σκοτεινή καρδιά του «manosphere». Φυσικά, εγώ μπορεί να μην είμαι το ιδανικό κοινό των βίντεο, μπορεί να τα βλέπω ως μικρογραφίες του σύγχρονου alt right λόγου, μπορεί ακόμα και να γράψω αυτό το άρθρο.
Μα σκέφτομαι άλλους νέους που ίσως φτάσουν τυχαία σε αυτά: τον ξαδερφούλη μου που βλέπει αθλητικά, ένα γυμνασιόπαιδο που γνωρίζει την απόρριψη, αγόρια στο περιθώριο, γεμάτα μοναξιά. Σε αυτές τις περιπτώσεις το λεγόμενο «pipeline» του αλγορίθμου –σύμφωνα με το οποίο κάθε βίντεο σε πάει σε ένα άλλο, πιο έντονο, πιο ακραίο, πιο σκοτεινό– γίνεται επικίνδυνο, αυξάνοντας τις μισογυνιστικές πρακτικές, τους βιασμούς και, στην Αμερική, τα mass shootings.
Πώς εξηγείται η επιτυχία των βίντεο; Προφανώς, οι πατριαρχικές αντιλήψεις δεν είναι κάτι ξεχωριστό∙ δεν αρκεί, όμως, να επικαλεστούμε τον διάχυτο σεξισμό για να εξηγήσουμε το manosphere. Πρέπει να δούμε γιατί είναι τόσο δημοφιλές αυτόν τον καιρό, με ποιον τρόπο και σε ποιο κοινό. Σε γενικές γραμμές, το manosphere απευθύνεται σε άντρες που ζούνε με άγχος και χωρίς νόημα ή σκοπό. Οι influencers της «ανδρόσφαιρας» το εκμεταλλεύονται αυτό για να προσφέρουν μια αίσθηση ασφάλειας (συμβουλές του τύπου «αν κάνεις το x, δεν θα πονέσεις») και έναν νοηματικό ιστό (επιστροφή σε παραδοσιακές αξίες και ενίσχυση του εγώ).
Κατ’ αυτόν τον τρόπο, τα βίντεο λειτουργούν ως θερμόμετρα και αντικατοπτρισμοί μιας κοινωνικής συνθήκης∙ εντοπίζουν ορθώς, δηλαδή, τα συμπτώματα του σημερινού αδιεξόδου πολλών άντρων, ακόμα κι αν σφάλλουν οικτρά όταν καλούνται να εντοπίσουν τα αίτιά τους. Πράγματι, πολλοί νέοι άντρες αισθάνονται αλλοτρίωση και άγχος: φτωχοί –βλέποντας παντού επιδείξεις πλούτου και αφηγήματα ισότητας ευκαιριών, μόνοι –σε μια κουλτούρα που προωθεί τη ρομαντική συντροφικότητα ως προϋπόθεση της ευτυχίας–, αβέβαιοι –καθώς το μέλλον φαντάζει τρομακτικό–, αυτοί οι άντρες υποφέρουν.
Αλλά η αίσθηση αυτή δεν είναι, όπως προτείνει το manosphere, αποτέλεσμα του φεμινισμού∙ το άγχος και η αλλοτρίωση δεν απορρέουν από το wokeness. Έχω υποστηρίξει αλλού ότι η γενική αύξηση του άγχους είναι μια καπιταλιστική διαδικασία. Παράλληλα, το άγχος όσων αντρών παλεύουν ν’ αντεπεξέλθουν στα κυρίαρχα πρότυπα αρρενωπότητας είναι άμεσο αποτέλεσμα της πατριαρχίας. Όσο για την έλλειψη αξιών, είναι σαφές ότι ο νεκροθάφτης του νοήματος δεν είναι τόσο οι σύγχρονες, προοδευτικές ιδεολογίες (οι οποίες βρίθουν από «καινούργια νοήματα») αλλά η κουλτούρα του εμπορεύματος και του θεάματος που εξαϋλώνει ό,τι ήταν στέρεο παλιά.
Σ’ αυτό το πλαίσιο είναι πολύ εύκολο –και ως έναν βαθμό λογικό– να πούμε «ψόφος» στους σεξιστές υποστηρικτές του manosphere. Είναι πιο δύσκολο, και μάλλον πιο ουσιαστικό, να περάσουμε από τη συμπτωματολογία σε μια πραγματική διάγνωση, κατανοώντας τις βαθύτερες αιτίες της μνησικακίας αυτών των αντρών και προάγοντας δύο βασικές ιδέες: πρώτον, ότι η στέρηση νοήματος και ψυχικής ηρεμίας είναι μια αμιγώς καπιταλιστική συνθήκη και ότι οι απόπειρες ανάκτησης θα αποτύχουν αν δεν είναι αντικαπιταλιστικές∙ δεύτερον, ότι, και για τους άντρες, καραδοκεί μια βαθιά απόλαυση, ζωντάνια και χαρά, όχι στην ενίσχυση των πατριαρχικών προτύπων, μα στον αγώνα για την υπέρβασή τους.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO.
