ΕΝΑ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΠΡΑΓΜΑ συμβαίνει εδώ και χρόνια. Από τη δεκαετία του '80 και αδιάπτωτα μέχρι τις μέρες μας, η δεκαετία του '60, τα «σίξτις», έγιναν το συλλογικό αρχείο από το οποίο αντλούν αναμνήσεις και νεότεροι, ακόμα κι αυτοί που ήταν αγέννητοι ή μωρά εκείνη τη δεκαετία.
Πολιτιστικά και συμβολικά, τα σίξτις έγιναν η καθοριστική στιγμή ενός νεανικού ονείρου από το οποίο δυσκολεύεται κανείς να ξυπνήσει. Ανάμνηση από δεύτερο χέρι, ιδεολογική αμυχή που δεν κλείνει και φυσικά ένα σάουντρακ, μια ροή τραγουδιών που επανέρχεται, αναβιώνει, μεταδίδεται στις επόμενες δεκαετίες σαν κάτι ανάλαφρο και μελαγχολικό ή σαν ψυχεδελικό σύννεφο.
Ο Ντέιβιντ Κρόσμπι που πέθανε τώρα ήταν η επιτομή του μουσικού των «σίξτις». Αν και η καταγωγή του πάει πίσω σε μια από τις παλαιές αριστοκρατικές οικογένειες Ολλανδών εποίκων της ανατολικής ακτής, ο ίδιος έπλασε τον εαυτό του με όλα τα υλικά της ιδεολογίας της γενιάς του. Ελευθεριακό πνεύμα, ηδονισμός, μεγάλες δόσεις αυτοκαταστροφής που του ρήμαξαν το συκώτι και την καρδιά από νωρίς, και ήταν θαύμα που άντεξε ακόμα για πολλές δεκαετίες.
Ο Ντέιβιντ Κρόσμπι κατάφερε να είναι δημιουργικός και πολύ πέρα από το σκοτεινό κέλυφος μιας ροκ «ιδεολογίας». Ο ηδονισμός δεν έγινε σε αυτόν κυνική αναισθητοποίηση μέσα στον πλούτο και στη χλιδή, ούτε κουρασμένη περιφορά των επιτυχιών της νεότητας και μετά ανέμπνευστο καθισιό.
Αν μπορεί όμως να θεωρηθεί το πιο αντιπροσωπευτικό δείγμα της πολιτιστικής άνοιξης του '60 (που, με άλλους όρους, εμφανίστηκε και σ’ εμάς), δεν είναι για το sex, drugs and rock’n’roll. Ο Ντέιβιντ Κρόσμπι κατάφερε να είναι δημιουργικός και πολύ πέρα από το σκοτεινό κέλυφος μιας ροκ «ιδεολογίας». Ο ηδονισμός δεν έγινε σε αυτόν κυνική αναισθητοποίηση μέσα στον πλούτο και στη χλιδή, ούτε κουρασμένη περιφορά των επιτυχιών της νεότητας και μετά ανέμπνευστο καθισιό.
Όπως και ο Τζεφ Μπεκ που ήταν μια άλλη εκδοχή της ίδιας ακαταπόνητης ορμής, ο Ντέιβιντ Κρόσμπι επικοινώνησε ουσιαστικά με νεότερους μουσικούς, καλλιέργησε τη φωνή του, συνέχισε να βγάζει αξιοσημείωτους δίσκους.
Τι είναι αυτό που συγκινεί στον Κρόσμπι; Νομίζω πως εκτός από τη μουσική του –που μεγάλο κομμάτι της περνάει από τη συλλογική περιπέτεια με τον Γκράχαμ Νας, τον Στίβεν Στιλ και τον Νιλ Γιανγκ– είναι η αίσθηση μιας αμερικανικής αθωότητας που έφερνε πάντα μαζί του. Η ιδέα πως σε αυτό το πρόσωπο μπορούσε ακόμα να ενσαρκώνεται μια διαφορετική αμερικανική ψυχή, ένα πνεύμα ευθύτητας και απροσποίητης εμπιστοσύνης στην ομορφιά των πραγμάτων, μια ευφρόσυνη χίπικη αφέλεια – που δεν γινόταν όμως ούτε πολιτικά αδιάφορη ούτε κοινωνικά σνομπ και φευγάτη.
Γι’ αυτό και η παρουσία του Κρόσμπι στα γηρατειά του γίνεται όλο και πιο αρμονικά μελωδική, ενίοτε κάπως «ζαχαρωμένη» και εντούτοις πάντα ικανή να πλουτίζει αυτόν που την ανακαλύπτει, να εκπλήσσει ακόμα και δίχως να επιφυλάσσει εκπλήξεις.
Από μια άποψη η δεύτερη και τρίτη ζωή που απέκτησαν τα σίξτις στο μέλλον μεταφέρει από αυτή την εποχή κάποιες μελωδικές φράσεις, λίγες χρωματικές κλίμακες. Το μοβ και το πορτοκαλί. Τον ήπιο και σκεπτόμενο ηδονισμό. Την αντιαυταρχική ευαισθησία, δίχως όμως τις σκληρές και θανατηφόρες ουτοπίες. Και φυσικά μαζί με τη μια ή άλλη προσωπική ιστορία, μεταφέρει και το πνεύμα μιας κοινωνικής διαμαρτυρίας, τον ιδεαλισμό της ηθικής εναντίωσης σε πολιτικές αγυρτείες, αδικίες ή συλλογικά εγκλήματα.
Όλα αυτά ήταν μέσα στον Ντέιβιντ Κρόσμπι και στη μουσική του. Περνώντας από έναν τρόπο ζωής που, κανονικά, έπρεπε να τον σκοτώσει πριν γεράσει, ο Κρόσμπι κατάφερε να φτάσει στην ηλικία όπου πεθαίνουν και οι πιο συνετοί και οι πλέον προφυλαγμένοι.
Δεν έφτασε όμως μέχρι εδώ απογυμνωμένος ή σκιά του παλαιού, ένδοξου Εγώ, σαν εμποράκος ενός καλιφορνέζικου ονείρου που μπορεί να το πουλάει κανείς ες αεί στους ψυχρούς καιρούς. Δούλεψε πολύ όλα αυτά τα χρόνια πάνω στο παρελθόν χωρίς να περιφρονήσει το παρόν και τις δυνατότητές του. Και κάποια στιγμή έκρινε αυστηρά τις στραβές ραφές εκείνης της ζωής δίχως όμως να λυσσάξει εναντίον της νεότητάς του σαν στριμμένος νεοσυντηρητικός.
Αυτό που γράφτηκε από καλλιτέχνες σαν τον Ντέιβιντ Κρόσμπι ήταν πιο σύνθετο από μια μουσική, ένα ύφος, μια χορογραφία της ψυχής του λευκού boomer. Ήταν η συνάντηση μιας αισθητικής περιπέτειας με μια εμπειρία ελευθερίας – αντιφατική, γεμάτη ακρότητες και παρόλα αυτά συγκινητική στα κατορθωμένα επιτεύγματά της.
Ίσως αυτό να είναι και το μυστικό της διάρκειας του πνεύματος εκείνης της καταγωγικής δεκαετίας: η ικανότητα κάποιων ήχων, κάποιων προσώπων και σκηνών να ταξιδεύουν στο χρόνο και να παρακινούν για δημιουργία. Με άλλα λόγια η ευτυχής συνάντηση της μελαγχολίας και της χαράς προτού ακόμα αυτά τα δυο συναισθήματα χωριστούν για να γίνουν καταθλιπτική άρνηση ή μια «υποχρεωτική» και, κατά βάθος, τσακισμένη ευθυμία.
