H Τ. ΖΗΤΑΕΙ τη γνώμη μου για το βιογραφικό της.
Δύο πτυχία, 11 χρόνια εργασιακής εμπειρίας σε διάφορους τομείς, δύο μεταπτυχιακά και ακαδημαϊκή έρευνα και δημοσιεύσεις σε περιοδικά και εθελοντισμός και startup και εργασία σε τρεις χώρες και leadership και πτυχίο σε πέντε γλώσσες και courses και εξειδικεύσεις και keynote speaker σε πλείστα συνέδρια και υποτροφίες. Όλα πληρωμένα από την ίδια. Καμία βοήθεια, πουθενά, ποτέ. Στη σελίδα που κοιτάζω, βλέπω αποκλειστικά και μόνο τις δάφνες των προσωπικών της κόπων.
«Μήπως είναι too much;»
«Πώς το εννοείς;»
«Μήπως νομίζουν ότι δεν κάνω για τη δουλειά επειδή έχω κάνει τόσα άσχετα πράγματα;»
Στη μονογαμική μας ηθική, κάθε «- πολύ» τιμωρείται. Εκτός αν είσαι Οδυσσέας. Αν όμως δεν είσαι, και είσαι απλώς μια 35άρα με περγαμηνές και εμπειρία, κουβαλάς κάτι αδιόρατα στιγματιστικό. Είσαι λίγο γυριστρούλα. Κόψε κάνα πτυχίο, κρύψε λίγο μπούστο, δείξε λίγο σοβαρή. Οι σοβαρές γυναίκες με σοβαρές καριέρες ακολουθούν μια σοβαρή γραμμική πορεία.
Deja vu για μένα, αλλά όχι ακριβώς. Μια συζήτηση χιλιοπαιγμένη τα τελευταία χρόνια με δεκάδες γυναίκες που προσπαθούν να πλοηγηθούν στην επαγγελματική τους ζωή με σταθερότητα και αξιοπρέπεια. Γυναίκες που απέδειξαν ότι μπορούν να τα καταφέρουν σε ένα σωρό πόστα και τώρα, αντί να νιώθουν ότι έχουν φανταστικό βιογραφικό και να είναι περήφανες, αναρωτιούνται τι να κόψουν, τι να γράψουν διαφορετικά, πώς να στήσουν τον εαυτό τους έτσι ώστε να χωράει στη φαντασίωση αγνώστων για το ιδανικό πρόσωπο που θα πάρει τη δουλειά και θα ταιριάζει στο προφίλ.
«Όταν ήμουν Head of Department στην τάδε εταιρεία, έκανα κάτι πολύ διαφορετικό απ’ αυτό που ζητάνε».
«Ήσουν Head of Department στα 25».
«Ναι αλλά το αντικείμενο δεν ήταν συναφές, πώς θα το δικαιολογήσω;»
Κάποια χρόνια πριν, γνώρισα έναν καθόλα ευχάριστο, όμορφο και πετυχημένο δικηγόρο που μου είπε χαμογελαστά ότι πάντα προσλαμβάνει γυναίκες. Έχουν άπειρα προσόντα και ζητάνε ψίχουλα.
«Λες να βγάλω τις ομιλίες στα συνέδρια;»
«Έχεις δώσει ομιλίες στις ΗΠΑ και τη Σιγκαπούρη και θες να τα αφαιρέσεις;»
«Μπορεί να νομίζουν ότι είμαι expert σε άλλο τομέα απ’ αυτόν που τους ενδιαφέρει».
Σκέφτομαι αυτό το «τι να σκέφτεται τώρα ο γκόμενος» και το πως έχει μεταφραστεί 100% στον χώρο της εργασίας. Σκέφτομαι τη σμίκρυνση. Τι γυναικείο πράγμα να θεωρείς υποχρέωσή σου να μικραίνεις για να σε χωράνε. Θυμάμαι όλα τα «μήπως μιλάω πολύ», «μήπως είμαι πολύ χοντρή», «μήπως έφαγα πολύ», «μήπως γέλαγα πολύ δυνατά», «μήπως ήμουν πολύ ώρα το επίκεντρο της παρέας». Τώρα, βλέπω και τα «μήπως έχω υπερβολικά πτυχία», «μήπως φαίνομαι αιώνια μαθήτρια και ότι αποφεύγω να δουλέψω», «μήπως τα πτυχία γλωσσών φαίνονται υπερβολικά», «μήπως παραφαίνομαι έμπειρη για την ηλικία μου και νομίζουν ότι έχω τουπέ», «μήπως νομίζουν ότι πήρα την υποτροφία με μέσο κι ότι με ζουν οι γονείς μου», «μήπως το πτυχίο με άριστα τους κάνει να σκεφτούν ότι είμαι μόνο του βιβλίου και όχι της δράσης».
«Θα βγάλω το δεύτερο μεταπτυχιακό. Θα κρατήσω μόνο τη μία υποτροφία και θα διώξω τα πορτογαλικά, είναι too much. Και θ’ αφαιρέσω τις δημοσιεύσεις στα χρηματοπιστωτικά. Τώρα πώς σου φαίνεται; H γραμματοσειρά είναι σοβαρή, λες; Θα βγάλω και την πιστοποίηση».
Ποτέ στη ζωή μου δεν φαντάστηκα ότι είναι αμαρτία να είναι κανείς καλός σε πολλά. Ήξερα ότι αυτοί οι άνθρωποι είναι πανεπιστήμονες, αξιοσέβαστοι και ότι, σε γενικές γραμμές, το να είναι κανείς καλός σε πολλά είναι μια απ’ τις πιο σπουδαίες φιλοδοξίες. Τώρα, οι γυναίκες που γνωρίζω και είναι φανταστικές σε πολλά είναι ύποπτες. “Γιατί εργαστήκατε εκεί αυτά τα δύο χρόνια, σε κάτι τόσο διαφορετικό απ’ αυτό που σπουδάσατε;» Ξέρω γω, γιατί μπορώ; «Γιατί πιστοποιηθήκατε στο τάδε όταν το πτυχίο σας είναι στο δείνα;» Επειδή η αγορά εργασίας είναι ό,τι να ’ναι και προσπαθώ να έχω διεξόδους ώστε να έχω δουλειά ό,τι και να γίνει; «Γιατί πήγατε στην τάδε χώρα και φύγατε από την τάδε εταιρεία που είναι lead στον τομέα;» Γιατί δεν μ’ ενδιαφέρει καθόλου που η εταιρεία είναι lead και απλώς ήθελα να ζω κάπου που η ζωή είναι αξιοβίωτη κι όχι μια κατάψυξη;
Η φίλη μου δεν ρωτάει αν είναι too much γιατί είναι ηλίθια. Το ρωτάει επειδή έχει αντιμετωπίσει, όπως πολλές από σας, περιβάλλοντα στα οποία η αποστείρωση έκανε τα ρουθούνια να τσούζουν και που κάθε ένδειξη προσωπικότητας τρομοκρατούσε την εργοδοσία. Μας λένε ότι η προσαρμογή είναι απόλυτη αρετή, κι όταν προσαρμοζόμαστε στην αγορά εργασίας, μας ρωτάνε γιατί δεν κάναμε κάτι πιο σχετικό. Π.χ. να γίνουμε interns, μετά associates και έπειτα seniors όπως κάνουν οι φυσιολογικοί άνθρωποι που δεν είναι τρομακτικοί και έχουν τη φιλοδοξία να παίρνουν κάθε δύο χρόνια αύξηση και να κάνουν διακοπές δέκα και τέσσερις ημέρες ακριβώς, ενώ ψιλοκοιτάνε τα emails τους σε περίπτωση που κάτι συγκλονιστικά επείγον συμβεί, όπως το να θελήσει ένας νέος πελάτης να πάρει προσφορά ή πρέπει να εγκριθεί κάποιο newsletter. Έως την σύνταξη.
Πρέπει να είμαστε φιλόδοξες και boss bitches. Απλώς, αν είμαστε φιλόδοξες και boss bitches, θα μας περάσουν ανάκριση γιατί «πώς τολμήσαμε;». Πού τα βρήκες, αγάπη μου εσύ, τα προσόντα; Πασαλείφτρα. Για να τα ’χεις κάνει έτσι, δεν κάνεις τίποτα σωστά. Α, έχεις πτυχίο; Δεν τσουλάνε εδώ οι βιβλιοσκώληκες. Α, έχεις εργασιακή εμπειρία; Θα μας παρατήσεις για να βρεις κάποιον καλύτερο, παραείσαι καλή για μας.
Το σύγχρονο ρομάντζο της ζωής μας.
Να σπουδάσεις, να κάνεις εθελοντισμό, να πας εξωτερικό, να δοκιμάσεις πράγματα, να έχεις εμπειρία, έτσι μας έλεγαν όσοι μας αγαπούσαν. Να σπουδάσεις κάτι που σου ανοίγει πολλές πόρτες.
Στη μονογαμική μας ηθική, κάθε «- πολύ» τιμωρείται. Εκτός αν είσαι Οδυσσέας. Αν όμως δεν είσαι, και είσαι απλώς μια 35άρα με περγαμηνές και εμπειρία, κουβαλάς κάτι αδιόρατα στιγματιστικό. Είσαι λίγο γυριστρούλα. Κόψε κάνα πτυχίο, κρύψε λίγο μπούστο, δείξε λίγο σοβαρή. Οι σοβαρές γυναίκες με σοβαρές καριέρες ακολουθούν μια σοβαρή γραμμική πορεία.
Κλείσε καμιά πόρτα. Μας προκαλείς ανασφάλεια. Μίκρυνε λίγο να νιώσουμε άνετα. Κλείσε την πόρτα, κάνει ρεύμα, η αίτησή σας ήταν εντυπωσιακή αλλά δυστυχώς, σας ενημερώνουμε ότι δεν έχετε το προφίλ που ψάχνουμε.
