«Ουδέν νεότερο από το δυτικό μέτωπο»: Εκατό χρόνια μετά, ο πόλεμος άλλαξε παραμένοντας ίδιος

«Ουδέν νεότερο από το δυτικό μέτωπο»: Εκατό χρόνια μετά, ο πόλεμος άλλαξε παραμένοντας ίδιος Facebook Twitter
Ο 17χρονος νεοσύλλεκτος ονόματι Πολ Μπάουμερ είναι ο (τραγικός) πρωταγωνιστής της ταινίας.
0

Υπήρχε κάποτε το ευρύτατα διαδεδομένο –ειδικά μετά τον Β’ Παγκόσμιο και τις αφηγήσεις που πρόσφερε στη μεταπολεμική μυθοπλασία– είδος της πολεμικής ταινίας. Οι λεγόμενες αντιπολεμικές ταινίες στις οποίες ο ζόφος, η ματαιότητα και ο τρόμος υπερτερούσαν της θεαματικής δράσης και των ηρωισμών, αποτελούσαν μια εκλεκτική μειοψηφία.

Ανάμεσά τους και η πρώτη κινηματογραφική εκδοχή του «Ουδέν νεότερο από το δυτικό μέτωπο» που δεν γυρίστηκε στην πατρίδα του συγγραφέα του, τη Γερμανία, όπου το βιβλίο θα απαγορευόταν εξαιτίας ακριβώς της βαθιά αντιπολεμικής στάσης του, αλλά το 1930 (δύο μόλις χρόνια μετά την πρώτη του έκδοση) στο Χόλιγουντ, σε σκηνοθεσία του Λούις Μάιλστοουν. 

Από ένα σημείο και μετά όμως, και ειδικά τις τελευταίες δεκαετίες, όλες σχεδόν οι ταινίες που διεξάγονται λιγότερο ή περισσότερο στο πεδίο της μάχης, ασχέτως του διαφορετικού ύφους και των διαφορετικών τους προθέσεων, χαρακτηρίζονται ως «αντιπολεμικές». Ασχέτως αν η έλξη που ασκούν στον θεατή έχει συχνά να κάνει με τις όλο και πιο εντυπωσιακές και ρεαλιστικές σκηνές δράσης παρά με την αντιπολεμική τους ρητορική.

Υπ’ αυτή την έννοια, η πολεμική ταινία ζει και βασιλεύει (και εξελίσσεται με όλο και πιο θεαματικούς τρόπους με την βοήθεια της τεχνολογίας) απλά δεν την αποκαλούμε έτσι. 

Κανένα πλάνο, όσο εμπνευσμένο κι αν είναι, δεν μπορεί να εξορκίσει την τραγωδία που εκτυλίσσεται στην οθόνη και να ξεσφίξει τον κόμπο στο στομάχι του θεατή. 

Όπως όμως κι αν ορίσουμε διεξοδικά αυτό το κινηματογραφικό είδος (με ή χωρίς το πρόθεμα αντι-), η εξελικτική του πορεία από το «Σταυροί στο μέτωπο» του Κιούμπρικ και το «Η νύχτα και η ομίχλη» του Ρενέ μέχρι τη «Διάσωση του στρατιώτη Ράιαν» και το πρόσφατο «1917» μοιάζει αισθητικά να έχει επηρεάσει ποικιλοτρόπως αυτήν τη νέα εκδοχή του κλασικού βιβλίου του Έριχ Μαρία Ρεμάρκ που προσγειώθηκε πριν από λίγες μέρες στο Netflix. 

«Ουδέν νεότερο από το δυτικό μέτωπο»: Εκατό χρόνια μετά, ο πόλεμος άλλαξε παραμένοντας ίδιος Facebook Twitter
Από αριστερά, Moritz Klaus, Aaron Hilmer, Adrian Grünewald και Felix Kammerer.

Σε μια από τις πιο εντυπωσιακές εναρκτήριες σεκάνς που έχουμε δει εσχάτως, η ταινία του Έντουαρντ Μπέργκερ ξεκινά παρακολουθώντας έναν τρομοκρατημένο νεαρό Γερμανό στρατιώτη καθώς προσπαθεί να επιβιώσει στην κόλαση των χαρακωμάτων του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, όπου διεξάγεται ένα διαρκές σφαγείο με μοναδικό διακύβευμα να κερδηθούν κάθε τόσο μερικά μέτρα λάσπης.

Το όνομά του είναι Χάινριχ Γκέρμπερ, όπως βλέπουμε να γράφει στο αμπέχονό του, αλλά δεν είναι αυτός ο πρωταγωνιστής της ιστορίας.

Σημασία δεν έχει τόσο ο ίδιος όσο η διαδρομή της στολής του μετά τον θάνατό του στο δυτικό μέτωπο: οι νεκροί μεταφέρονται σε λόφους πτωμάτων, τα ρούχα τους καθαρίζονται και επιδιορθώνονται για να ντύσουν την επόμενη φουρνιά φαντάρων με προορισμό τα χαρακώματα, ο «κύκλος πλυσίματος» του θανάτου ξεκινά από την αρχή.  

Το αμπέχονο του Χάινριχ καταλήγει στα χέρια ενός 17χρονου νεοσύλλεκτου ονόματι Πολ Μπάουμερ. Αυτός είναι ο (τραγικός) πρωταγωνιστής της ταινίας, όπως φυσικά και του διάσημου ομώνυμου βιβλίου που έγραψε πριν από έναν αιώνα σχεδόν ο Ρεμάρκ, επιχειρώντας να αποστάξει στις σελίδες του τον εφιάλτη που είχε γνωρίσει ο ίδιος στο μέτωπο.

Εντελώς ανυποψίαστος ακόμα για το είδος της ανείπωτης φρίκης και του παραλυτικού τρόμου που πρόκειται σύντομα να γνωρίσει, ο μικρός παρατηρεί την ετικέτα με το όνομα του Χάινριχ Γκέρμπερ που παρέμεινε ραμμένη στο κολάρο και ρωτά αν έχει γίνει λάθος και η στολή προοριζόταν για κάποιον άλλον.

«Ουδέν νεότερο από το δυτικό μέτωπο»: Εκατό χρόνια μετά, ο πόλεμος άλλαξε παραμένοντας ίδιος Facebook Twitter
Ο Matthias Erzberger (τον οποίο υποδύεται ο Daniel Brühl στην ταινία) επικρίθηκε έντονα στη Γερμανία μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο.

«Ναι, αλλά του ήταν μικρή», του απαντά χαλαρά ο αρμόδιος υπαξιωματικός. «Συμβαίνουν αυτά».  

Τα υπόλοιπα είναι μια ατέλειωτη κάθοδος στην κόλαση με τη χρωματική παλέτα να κινείται ανάμεσα στις αποχρώσεις της στάχτης και του πηλού και μόνο το κόκκινο του αίματος και το πορτοκαλί της φωτιάς να διαλύουν με κρότο και λάμψη τη μουντή και πένθιμη φωτογραφία της ταινίας, που με την ενίσχυση του λειτουργικά «μοντέρνου» soundtrack (γεμάτο απειλητικά synth) του Volker Bertelmann προσφέρει στον θεατή μια σειρά από ταμπλό εξαιρετικής αισθητικής και υψηλού λυρισμού.

Κανένα πλάνο όμως, όσο εμπνευσμένο κι αν είναι, δεν μπορεί να εξορκίσει την τραγωδία που εκτυλίσσεται στην οθόνη και να ξεσφίξει τον κόμπο στο στομάχι του θεατή. 

«Ουδέν νεότερο από το δυτικό μέτωπο»: Εκατό χρόνια μετά, ο πόλεμος άλλαξε παραμένοντας ίδιος Facebook Twitter
Η ταινία δείχνει πώς, μέχρι το φθινόπωρο του 1918, περισσότεροι από 40.000 Γερμανοί σκοτώνονταν στο μέτωπο κάθε δύο εβδομάδες.
Daily
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Guillermo del Toro’s Cabinet of Curiosities: Οκτώ σουίτες ορχηστρικού τρόμου στο Netflix

Daily / Guillermo del Toro’s Cabinet of Curiosities: Οκτώ σουίτες ορχηστρικού τρόμου στο Netflix

Άνιση, αλλά εντυπωσιακή κατά τόπους αυτή η ανθολογία μυστηρίου, φαντασίας και υπερφυσικού τρόμου με την υπογραφή του επιφανούς Μεξικανού σκηνοθέτη που ξετυλίγεται αυτή την εβδομάδα στο Netflix με δύο επεισόδια κάθε μέρα.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΙΤΑΚΗΣ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Η Φρανσουάζ Αρντί από εδώ στην αιωνιότητα 

Απώλειες / Η Φρανσουάζ Αρντί από εδώ στην αιωνιότητα 

«Θέλω να πιστεύω ότι οι ισχυρότεροι δεσμοί διατηρούνται για πάντα, ό,τι κι αν συμβεί και όπου κι αν βρισκόμαστε», είχε πει μερικούς μήνες πριν από τον θάνατό της η γυναίκα που υπήρξε αιώνιο κι απαράμιλλο σύμβολο ομορφιάς, έκφρασης, ερμηνείας, ελευθερίας.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΙΤΑΚΗΣ
Στη μνήμη της αγαπημένης μου καθηγήτριας στο Γυμνάσιο 

Daily / Στη μνήμη της αγαπημένης μου καθηγήτριας στο Γυμνάσιο

Ένας καλός δάσκαλος –ειδικά στο εφηβικό ναρκοπέδιο της μέσης εκπαίδευσης– μεταδίδει γνώση, αλλά κυρίως μεταδίδει αντίληψη, ακόμα και στάση ζωής. Οι καλύτεροι όμως έχουν το σπάνιο και ανεξιχνίαστο χάρισμα να μεταδίδουν τον ίδιο τους τον εαυτό.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΙΤΑΚΗΣ
«Eric» στο Netflix: Τα παιδιά που χάθηκαν στα παραμύθια

Daily / «Eric» στο Netflix: Τα παιδιά που χάθηκαν στα παραμύθια

Ακροβατώντας ανάμεσα στο αστυνομικό θρίλερ και στο κοινωνικό / οικογενειακό δράμα, η μίνι σειρά εκμεταλλεύεται ιδανικά το ιστορικό της πλαίσιο: τη Νέα Υόρκη της δεκαετίας του ’80, την πόλη των χαμένων παιδιών.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΙΤΑΚΗΣ
Ο επαναστάτης του ΝΒΑ που καλούσε τον κόσμο να εναντιωθεί στην αμερικανική κυβέρνηση 

Daily / Ο επαναστάτης του ΝΒΑ που καλούσε τον κόσμο να εναντιωθεί στην αμερικανική κυβέρνηση

Ο Μπιλ Γουόλτον που πέθανε χθες στα 71 του και χαρακτήριζε ο ίδιος τον εαυτό του ως τον «πιο τυχερό τύπο στον κόσμο» ενσάρκωσε στα ‘70s τον χίπικο αλλά και τον μαρξιστικό ιδεαλισμό όσο ελάχιστες διασημότητες, όχι μόνο στον χώρο του επαγγελματικού πρωταθλητισμού αλλά οπουδήποτε.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΙΤΑΚΗΣ
Κι εμείς που νομίζαμε κάποτε ότι οι θρησκείες είχαν τελειώσει

Daily / Κι εμείς που νομίζαμε κάποτε ότι οι θρησκείες είχαν τελειώσει

Μια ματιά στην διαρκώς εύφλεκτη διεθνή επικαιρότητα είναι αρκετή για να πείσει οποιονδήποτε ότι η θρησκευτική αντιπαράθεση, είτε ως αιτία είτε ως πρόσχημα κλιμάκωσης συγκρούσεων, μοιάζει πιο ισχυρή από ποτέ.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΙΤΑΚΗΣ
Κάφκα: Εκατό χρόνια μοναξιά

Daily / Κάφκα: Εκατό χρόνια μοναξιά

Στις 3 Ιουνίου συμπληρώνεται ένας αιώνας από τον θάνατο του μεγάλου συγγραφέα και μια νέα γερμανική σειρά μυθοπλασίας με θέμα το πέρασμά του από τον μάταιο και παράξενο τούτο κόσμο λειτουργεί ως «επετειακή» προβολή.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΙΤΑΚΗΣ
Η Άλις Μανρό και το υστερόγραφο μιας σχέσης

Απώλειες / Η Άλις Μανρό και το υστερόγραφο μιας σχέσης

Η απώλεια της σπουδαίας Καναδής διηγηματογράφου έφερε στη μυαλό μια αριστουργηματική ταινία που είχε βασιστεί σε διήγημά της, με θέμα το λυκόφως της άνοιας και πρωταγωνίστρια την Τζούλι Κρίστι.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΙΤΑΚΗΣ