Λίγους μήνες αφότου η Ρωσία ξεκίνησε την εισβολή της στην Ουκρανία, δορυφορικές εικόνες κατέγραψαν ασυνήθιστη δραστηριότητα σε μια περιορισμένη στρατιωτική ερευνητική εγκατάσταση που βρίσκεται ανάμεσα στα δάση σημύδας βορειοανατολικά της Μόσχας.
Η ρωσική τοποθεσία, που ονομάζεται Sergiev Posad-6, ήταν ήσυχη για δεκαετίες, αλλά είχε ένα διαβόητο παρελθόν στον Ψυχρό Πόλεμο: Κάποτε ήταν ένα σημαντικό ερευνητικό κέντρο για βιολογικά όπλα, με ιστορικό πειραμάτων με τους ιούς που προκαλούν ευλογιά, Έμπολα και αιμορραγικούς πυρετούς.
Οι δορυφορικές εικόνες των επόμενων δύο ετών - που συλλέχθηκαν από το Google Earth και τις εμπορικές εταιρείες απεικόνισης MAXAR και Planet Labs - δείχνουν οχήματα κατασκευής να ανακαινίζουν το παλιό εργαστήριο της σοβιετικής εποχής και να ανοίγουν τα θεμέλια για 10 νέα κτίρια, συνολικής έκτασης άνω των 250.000 τετραγωνικών μέτρων, με αρκετά από αυτά να φέρουν τα χαρακτηριστικά βιολογικών εργαστηρίων που έχουν σχεδιαστεί για τον χειρισμό εξαιρετικά επικίνδυνων παθογόνων μικροοργανισμών.
Δεν έχει υπάρξει καμία ένδειξη ότι τέτοια όπλα έχουν χρησιμοποιηθεί στη σύγκρουση στην Ουκρανία, αλλά η κατασκευή νέων εργαστηρίων στο Sergiev Posad-6 παρακολουθείται στενά από τις αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών.
Σύμφωνα με τη Washington Post oι εικόνες αποκάλυψαν ένα βιολογικό εργαστήριο υψηλής ασφάλειας: δεκάδες μονάδες επεξεργασίας αέρα στις στέγες, σχέδια που συνάδουν με εργαστήρια χωρισμένα σε τομείς, υπόγεια υποδομή και ενισχυμένα χαρακτηριστικά ασφαλείας.
Πρόσφατα, οι ρωσικές αρχές επιβεβαίωσαν δημόσια ότι οι επιστήμονες θα χρησιμοποιήσουν τα εργαστήρια για να μελετήσουν θανάσιμους μικροοργανισμούς, όπως ο ιός Έμπολα, με στόχο να ενισχύσουν τις αμυντικές δυνατότητες της χώρας κατά της βιοτρομοκρατίας και μελλοντικών πανδημιών. Σύμφωνα με τις οδηγίες των Κέντρων Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC), η έρευνα στις ΗΠΑ για τον Έμπολα περιορίζεται σε εργαστήρια που αξιολογούνται ως «επίπεδο βιολογικής ασφάλειας 4» (BSL-4), εξοπλισμένα για να χειρίζονται τους πιο θανατηφόρους και ανίατους ιούς και βακτήρια.
Τέσσερα κτίρια διαθέτουν ασυνήθιστα μεγάλο αριθμό εξοπλισμού αερισμού, σε κλίμακα που συνήθως σχετίζεται με εργαστήρια υψηλής ασφάλειας. Τα εργαστήρια BSL-4 απαιτούν ακριβή έλεγχο πίεσης αέρα, ισχυρή φίλτρανση, εφεδρικό εξοπλισμό αέρα και χωριστά συστήματα για εργαστηριακούς και μη εργαστηριακούς χώρους, για την προστασία των επιστημόνων από μεταδοτικούς μικροοργανισμούς. Ο χώρος περιλαμβάνει επίσης ένα κτίριο με ψηλούς καπνοδόχους που πολλοί ειδικοί πιστεύουν ότι είναι ένα μικρό εργοστάσιο παραγωγής ενέργειας.
Οι δορυφορικές εικόνες δείχνουν αναβάθμιση του συγκροτήματος, στο οποίο κατοικούν οι επιστήμονες, συμπεριλαμβανομένης μιας νέας κατασκευής που ξεκίνησε τον Αύγουστο του 2022 και ανακαινίσεων σε υπάρχον κτίριο το καλοκαίρι του 2024. Οι ρωσικές ειδήσεις και δημοσιευμένες επιστημονικές μελέτες έχουν περιγράψει την έρευνα για μολυσματικές ασθένειες από το τέλος του Ψυχρού Πολέμου.
Ωστόσο, οι περισσότερες από τις δραστηριότητες που συμβαίνουν στο εσωτερικό έχουν παραμείνει κρυφές. Είναι μία από τις μόνο τρεις ρωσικές εγκαταστάσεις όπλων που δεν παραχώρησαν ποτέ πρόσβαση σε διεθνείς ειδικούς κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του ’90. Οι αμερικανικές αναλυτικές υπηρεσίες πληροφοριών έχουν καταλήξει στο συμπέρασμα ότι η εγκατάσταση πιθανότατα εξακολουθεί να διαθέτει κατεψυγμένες συλλογές ιών που μελετήθηκαν και δοκιμάστηκαν κατά τη διάρκεια της σοβιετικής εποχής.
Ο Borisevich, στρατιωτικός διοικητής του ινστιτούτου, δήλωσε ότι το Κρεμλίνο χρειάζεται επειγόντως να αναβαθμίσει τις δυνατότητες βιοάμυνας της χώρας, προκειμένου να την προετοιμάσει για επιθέσεις από τους αντιπάλους της Ρωσίας, συμπεριλαμβανομένων ξένων κυβερνήσεων και τρομοκρατικών ομάδων. Οι παρατηρήσεις του υπονοούν ότι οι διοικητές της εγκατάστασης μπορεί τουλάχιστον να εξετάζουν πειράματα με μηχανικά μεταλλαγμένα στελέχη.
«Δεν υπάρχει» λένε οι Ρώσοι
Επισήμως, το Κρεμλίνο αρνείται ότι υπάρχουν τέτοια όπλα στη Ρωσία.
Ο πρώην πρόεδρος της Ρωσίας Μπόρις Γέλτσιν αναγνώρισε το 1992 ότι η Σοβιετική Ένωση είχε κατασκευάσει ένα οπλοστάσιο βιολογικών όπλων, αλλά το Κρεμλίνο ανακάλεσε αργότερα τη δήλωση, επιμένοντας ότι δεν είχαν ποτέ κατασκευαστεί τέτοια όπλα. Υπό τον Πούτιν, η Μόσχα έχει κατηγορήσει συχνά τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους συμμάχους τους ότι σχεδιάζουν να χρησιμοποιήσουν βιολογικά όπλα κατά των Ρώσων, χωρίς να υπάρχουν αποδείξεις. Οι Ηνωμένες Πολιτείες τερμάτισαν την παραγωγή βιολογικών και χημικών όπλων το 1969 και ολοκλήρωσαν την καταστροφή των αποθεμάτων βιολογικών όπλων του Ψυχρού Πολέμου υπό πολιτική επίβλεψη το 1972.
«Οι Ρώσοι δεν υπήρξαν ποτέ διαφανείς σχετικά με τις εγκαταστάσεις του Υπουργείου Άμυνας», δήλωσε ο Mallory Stewart, βοηθός γραμματέας του Γραφείου Ελέγχου Όπλων, Αποτροπής και Σταθερότητας του Στέιτ Ντιπάρτμεντ. «Αυτό εγείρει ερωτήματα σχετικά με το τι κρύβουν».
Με πληροφορίες από Washington Post
