Κάπου κάτω από το γήπεδο του εθνικού σταδίου της Αγγλίας στο Γουέμπλεϊ του Λονδίνου, βρίσκονται τα θεμέλια αυτού που θα μπορούσε να ήταν το ψηλότερο κτίριο της πόλης.
Εμπνευσμένος από τον Πύργο του Άιφελ στο Παρίσι, ο Μεγάλος Πύργος του Λονδίνου ήταν έτοιμος να τον ξεπεράσει σε ύψος και να φτάσει σχεδόν τα 365 μέτρα.
Ωστόσο, ο Πύργος δεν προχώρησε ποτέ από το πρώτο στάδιο κατασκευής, το οποίο έγινε γνωστό ως London Stump. Κατεδαφίστηκε πριν από σχεδόν 120 χρόνια, αφήνοντας πίσω του ένα ανεκπλήρωτο όνειρο και μεγάλα τσιμεντένια θεμέλια που ανακαλύφθηκαν ξανά το 2002, όταν χτίστηκε το σημερινό γήπεδο για να αντικαταστήσει το παλαιότερο.
Τι πήγε στραβά, λοιπόν;
Ο πύργος ήταν έμπνευση του Edward Watkin, ενός Βρετανού πολιτικού και μεγιστάνα των σιδηροδρόμων του οποίου οι προηγούμενες προσπάθειες περιελάμβαναν μια αποτυχημένη προσπάθεια κατασκευής σήραγγας κάτω από τη Μάγχη, περισσότερα από 100 χρόνια πριν ξεκινήσει η κατασκευή της σημερινής σημερινής σήραγγας της Μάγχης.
«Ο Watkin ήταν γεννημένος επιχειρηματίας και του άρεσαν οι μεγάλες ιδέες -- όσο μεγαλύτερες τόσο το καλύτερο», λέει ο Christopher Costelloe, ειδικός στη βικτωριανή αρχιτεκτονική και επιθεωρητής ιστορικών κτιρίων στον οργανισμό δημόσιας κληρονομιάς Historic England.
Ο Πύργος του Άιφελ, που άνοιξε το 1889, έγινε γρήγορα δημοφιλές τουριστικό αξιοθέατο και το κόστος κατασκευής του αποκαταστάθηκε μέσα σε λίγους μήνες. Την ίδια στιγμή, ο Watkin έψαχνε τρόπους για να προσελκύσει περισσότερους επιβάτες στο Metropolitan Railway του -- που αργότερα θα γινόταν η Μητροπολιτική γραμμή του μετρό του Λονδίνου.
Ο Watkin είχε το «θράσος» να ζητήσει από τον ίδιο τον Gustave Eiffel να το σχεδιάσει, αλλά ο Γάλλος μηχανικός αρνήθηκε για λόγους πατριωτικούς. Το σχέδιο Β του ήταν ένας διεθνής διαγωνισμός σχεδιασμού, από τον οποίο έλαβε 68 προτάσεις αλλά δεν ήταν όλες ρεαλιστικές.
«Η νικητήρια πρόταση ήταν μια πιο λεπτή εκδοχή του Πύργου του Άιφελ, πολύ παρόμοια με αυτόν, αλλά η δομή ήταν κάπως πιο λεπτή», λέει ο Costelloe, για την κατασκευή που ήταν πιο ψηλή από τον πύργο του Άιφελ.
Όλες οι συμμετοχές συγκεντρώθηκαν σε έναν κατάλογο, που δημοσιεύτηκε το 1890, ο οποίος περιέγραφε λεπτομερώς το έργο και αποκάλυψε ότι ο πύργος του Λονδίνου θα ήταν «πολύ πιο ευρύχωρος» από τον Άιφελ και θα περιλαμβάνει «εστιατόρια, θέατρα, καταστήματα, χαμάμ, περιπάτους, χειμερινούς κήπους και μια ποικιλία από άλλες ψυχαγωγίες», όλα είναι προσβάσιμα μέσω μιας πρόσφατης εφεύρεσης, του ηλεκτρικού ανελκυστήρα.
Μετά από πολλά λόγια και υποσχέσεις, ωστόσο, το προτεινόμενο σχέδιο «μίκρυνε» για να γίνει φθηνότερο στην κατασκευή του και το ύψος μειώθηκε. Η κατασκευή ξεκίνησε το 1892 και το πρώτο στάδιο -- περίπου 45 μέτρα ύψος -- ολοκληρώθηκε τρία χρόνια αργότερα.
Το Wembley Park είχε ανοίξει το προηγούμενο έτος και είχε μέτρια επιτυχία, αλλά ο πύργος είχε ακόμα πολύ δρόμο να διανύσει και κάτι δεν πήγαινε καλά με αυτόν.
«Όταν έφτασαν στο πρώτο στάδιο, σύντομα έγινε σαφές ότι το κτίριο υποχωρούσε. Όχι τόσο ώστε να μην μπορούν να το χρησιμοποιήσουν, αλλά σίγουρα συνειδητοποίησαν ότι θα είχαν μεγάλα προβλήματα αν συνέχιζαν να το χτίζουν ψηλότερα, αυξάνοντας την καταπόνηση στη βάση», λέει ο Costelloe.
Αν και άνοιξε για το κοινό και τοποθετήθηκαν ανελκυστήρες, ο πύργος ήταν καταδικασμένος.
«Ένα από τα κύρια προβλήματα ήταν ότι ο Watkin πέθανε το 1901», προσθέτει ο Costelloe. «Ήταν η κινητήρια δύναμη πίσω από το έργο και με το θάνατό του το μόνο που είχε απομείνει ήταν ένας ορθολογικός υπολογισμός του κόστους και των οφελών. Οι άνθρωποι μπορούσαν να ανέβουν στο πρώτο επίπεδο, αλλά αυτό δεν ήταν αρκετά υψηλό για να αποκτήσει πανοραμική θέα που θα έχετε από την κορυφή του Πύργου του Άιφελ και η γύρω περιοχή δεν ήταν ιδιαίτερα ανεπτυγμένη ή εντυπωσιακή».
Ένα χρόνο μετά το θάνατο του Watkin, ο πύργος κηρύχθηκε μη ασφαλής και έκλεισε. Λίγο μετά κατεδαφίστηκε με δυναμίτη. Η γύρω περιοχή του Γουέμπλεϊ, ωστόσο, συνέχισε να ανθίζει ως βιομηχανικό και οικιστικό προάστιο του Λονδίνου.
Με πληροφορίες CNN
