Στη Ρεμς της ανατολικής Γαλλίας ξεκίνησε μια δίκη-ορόσημο με κατηγορίες για εμπορία ανθρώπων και εκμετάλλευση εργατών στον περίφημο τρύγο της σαμπάνιας.
Τρεις κατηγορούμενοι – μια γυναίκα από το Κιργιστάν, ένας άνδρας από τη Γεωργία και ένας Γάλλος – φέρονται να εκμεταλλεύτηκαν πάνω από 50 εποχικούς εργάτες, κυρίως μετανάστες χωρίς έγγραφα από χώρες της Δυτικής Αφρικής. Κατά τη διάρκεια του τρύγου του Σεπτεμβρίου 2023, οι εργάτες βρέθηκαν να διαμένουν σε άθλιες και ανθυγιεινές συνθήκες σε ένα εγκαταλελειμμένο κτήριο στο χωριό Nesle-le-Repons, νοτιοδυτικά της Ρεμς, στην καρδιά της περιοχής παραγωγής σαμπάνιας.
Η πρόσληψή τους έγινε μέσω μηνύματος στο WhatsApp, σε κοινότητα της αφρικανικής εθνοτικής ομάδας Soninke που ζει στο Παρίσι, με υποσχέσεις για «καλοπληρωμένη δουλειά στη σαμπάνια».
Οι 57 εργάτες – 48 άνδρες και 9 γυναίκες, ηλικίας 16 έως 65 ετών – κατάγονταν από το Μάλι, τη Μαυριτανία, την Ακτή Ελεφαντοστού και τη Σενεγάλη. Πολλοί κατέθεσαν στο δικαστήριο για τις συνθήκες που έζησαν.
«Μας φώναζαν στα ρωσικά και μας στοίβαζαν σε ένα ετοιμόρροπο σπίτι, με στρώματα στο πάτωμα», δήλωσε ο 44χρονος Kanouitié Djakariayou στην εφημερίδα La Croix.
«Δεν υπήρχε καθαρό νερό και μας έδιναν μόνο ένα μπολ ρύζι και χαλασμένα σάντουιτς».
Ο Doumbia Mamadou, 45 ετών, πρόσθεσε στην L’Union: «Αυτό που ζήσαμε ήταν τραυματικό. Δεν λάβαμε καμία ψυχολογική υποστήριξη, γιατί χωρίς έγγραφα δεν έχεις δικαιώματα».
Μετά από καταγγελία κατοίκου, οι επιθεωρητές εργασίας επισκέφθηκαν τον χώρο και διαπίστωσαν σοβαρές παραβιάσεις των συνθηκών διαβίωσης, υγιεινής και ασφάλειας. Σύμφωνα με την εισαγγελέα Annick Browne, οι εργάτες κοιμούνταν και έτρωγαν σε εξωτερικούς χώρους, εκτεθειμένους στα στοιχεία της φύσης. Οι τουαλέτες ήταν βρώμικες, τα ντους ανεπαρκή και το ηλεκτρικό σύστημα επικίνδυνο. Εργάζονταν 10 ώρες ημερησίως με μόλις 30 λεπτά διάλειμμα, μεταφέρονταν στα αμπέλια μέσα σε φορτηγά χωρίς καθίσματα, χωρίς συμβόλαια και με αμοιβές που δεν ανταποκρίνονταν στην εργασία τους.
«Οι κατηγορούμενοι έδειξαν πλήρη αδιαφορία για την ανθρώπινη αξιοπρέπεια», δήλωσε ο δικηγόρος Maxime Cessieux, που εκπροσωπεί αρκετούς από τους εργάτες.
Η βασική κατηγορούμενη, Svetlana G., 44 ετών, διηύθυνε ένα πρακτορείο εύρεσης εργασίας ονόματι Anavim, που ειδικευόταν στην παροχή εργατικού δυναμικού στον τομέα της σαμπάνιας. Οι άλλοι δύο ήταν συνεργοί της. Η Svetlana αντιμετωπίζει κατηγορίες για εμπορία ανθρώπων, ανασφάλιστη εργασία, απασχόληση μεταναστών χωρίς άδεια παραμονής, ακατάλληλη στέγαση και μη καταβολή νόμιμων αποδοχών. Αν καταδικαστούν, και οι τρεις αντιμετωπίζουν ποινές κάθειρξης έως και επτά ετών και βαριά χρηματικά πρόστιμα.
Η υπόθεση έχει αναδείξει τα προβλήματα εκμετάλλευσης στον κλάδο της σαμπάνιας, ο οποίος αποφέρει πάνω από 6 δισεκατομμύρια ευρώ ετησίως. Καθώς η συγκομιδή γίνεται αποκλειστικά με το χέρι, περίπου 120.000 εποχικοί εργάτες προσλαμβάνονται κάθε φθινόπωρο μέσω πρακτορείων.
Το 2023, έξι εργάτες πέθαναν από θερμοπληξία κατά τη διάρκεια του τρύγου για σαμπάνια και μποζολέ. Έχουν καταγραφεί τουλάχιστον δύο ακόμη υποθέσεις κακομεταχείρισης μεταναστών εργατών την τελευταία δεκαετία.
Συνδικαλιστικές οργανώσεις ζητούν αυστηρότερη νομοθεσία και προτείνουν την αφαίρεση της ονομασίας «σαμπάνια» από οινοποιεία που εντοπίζονται να απασχολούν – ακόμη και έμμεσα – παράνομους εργάτες. «Δεν είναι δυνατόν να συλλέγουμε τα σταφύλια της σαμπάνιας με ανθρώπινη δυστυχία», δήλωσε ο José Blanco από το συνδικάτο CGT. Από την πλευρά του, ο επίσημος φορέας των παραγωγών σαμπάνιας, το Comité Champagne, δήλωσε ότι τέτοιες περιπτώσεις είναι εξαιρετικά σπάνιες και καταπολεμώνται άμεσα. Το Comité παρίσταται στη δίκη ως πολιτικός ενάγων για τη «ζημιά που υπέστη η φήμη της σαμπάνιας» από αυτές τις «απαράδεκτες πρακτικές».
Με πληροφορίες από BBC
