Ο Ρώσος Πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν υποσχέθηκε στους Ρώσους στρατιώτες που επιστρέφουν από την Ουκρανία τιμές ηρώων, όμως η έρευνα της BBC αποκαλύπτει περιπτώσεις όπου στρατιώτες ληστεύονται και εξαπατώνται όσον αφορά τους μισθούς και τα αποζημιωτικά τους από κρατικούς λειτουργούς.
Από την έναρξη της εισβολής τον Φεβρουάριο του 2022, ο Πούτιν έχει τριπλασιάσει το μέγεθος του ρωσικού στρατού, προσφέροντας σημαντικά οικονομικά κίνητρα για να προσελκύσει εθελοντές.
Όπως χιλιάδες άλλοι, ο 39χρονος Νικίτα Χούρσα πήγε να πολεμήσει στην Ουκρανία για τα χρήματα. Ανάλογα με την περιοχή, ένας νεοσύλλεκτος μπορεί να λάβει μέχρι και 5,2 εκατομμύρια ρούβλια (περίπου 47.000 λίρες) στον πρώτο χρόνο υπηρεσίας, συν επιπλέον μέχρι 4 εκατομμύρια ρούβλια για τραυματισμούς, ποσά που φτάνουν μέχρι και στο 600% του μέσου εθνικού μισθού.
Για πολλούς από φτωχότερες περιοχές της Ρωσίας, αυτά τα ποσά είναι δελεαστικά παρά τον κίνδυνο να μην επιστρέψουν ζωντανοί. Ο Νικίτα, που εργάζεται ως συγκολλητής σε μια πόλη στην περιοχή Ροστόφ κοντά στην Ουκρανία, πέρασε λίγους μήνες στο μέτωπο το καλοκαίρι του 2024, πριν τραυματιστεί και επιστραφεί για ανάρρωση. Ο τραυματισμός του του εξασφάλισε ένα μεγάλο μπόνους, το οποίο ο ίδιος και η σύζυγός του, Οξάνα, σχεδίαζαν να επενδύσουν σε αγορά διαμερίσματος.
Όμως, μετά από έναν καυγά μαζί της για το αλκοόλ, έφυγε θυμωμένος, μεθυσμένος και ξυπόλητος, έχοντας μαζί του μια πλαστική σακούλα με τις οικονομίες τους σε μετρητά. Σε μέθη, πήρε το αυτοκίνητο για να πάει στο Ροστόφ και να αγοράσει εκεί το διαμέρισμα. Όμως, λίγα μέτρα μακριά, τον σταμάτησαν αστυνομικοί τροχαίας που αντιλήφθηκαν τη σακούλα και ζήτησαν μίζα. Παρά το γεγονός ότι ένας από τους αστυνομικούς πρότεινε να μην κάνουν πρόβλημα επειδή «μόλις επέστρεψε από τον πόλεμο», ο άλλος είδε τα χρήματα και απαίτησε: "Σκάσε, ξέρεις πόσα χρήματα είναι αυτά;" Του πήραν σχεδόν όλα, 2,66 εκατομμύρια ρούβλια (24.000 λίρες).
Οι αξιωματούχοι δεν έλαβαν υπόψη τις υποσχέσεις του Πούτιν πως όσοι πολεμήσουν στην Ουκρανία θα αντιμετωπίζονται ως ήρωες και «η νέα ελίτ» της Ρωσίας.
Σε άλλη περίπτωση, αστυνομικοί σε αεροδρόμιο της Μόσχας κατηγορούνται ότι ενημέρωναν ταξιτζήδες για στρατιώτες που επέστρεφαν, με αποτέλεσμα να ζητούν από αυτούς πανάκριβα φιλοδωρήματα 15 φορές πάνω από τη συμφωνημένη αξία της διαδρομής. Όσοι αντιστέκονταν απειλούνταν ή ακόμα και ναρκώνονταν για να τους κακομεταχειριστούν. Η έρευνα υπολογίζει ότι η σπείρα έκλεψε τουλάχιστον 1,5 εκατομμύριο ρούβλια από επιστρέφοντες στρατιώτες.
Σε άλλες περιπτώσεις, μισθοί κλάπηκαν πριν καν οι στρατιώτες λάβουν χρήματα. Τον Οκτώβριο του 2024, συνελήφθησαν τρία μέλη κέντρου προσλήψεων στην περιοχή Βλαντίμιρ για κλοπή άνω των 11 εκατομμυρίων ρουβλίων. Οι ύποπτοι είχαν πρόσβαση στους τραπεζικούς λογαριασμούς στρατιωτών κρατώντας για τον εαυτό τους τις κάρτες SIM που συνδέονταν με τους λογαριασμούς. Επίσης, ένας τοπικός υπάλληλος στην περιοχή Μπέλγκοροντ κατηγορείται για κλοπή πάνω από ένα εκατομμύριο ρούβλια από νέους στρατιώτες, μεταφέροντας τους λογαριασμούς στα δικά του κινητά.
Σε πολλές περιπτώσεις στρατιώτες ληστεύονται από τους ίδιους τους προϊσταμένους τους. Ένας στρατιώτης ανέφερε στην BBC ότι η μονάδα του δεν είχε πρόσβαση σε καταστήματα και τους ζητήθηκε να παραδώσουν τις τραπεζικές τους κάρτες και PIN σε έναν υπαξιωματικό. Ο τελευταίος κατείχε 50 τέτοιες κάρτες, πολλές από στρατιώτες που χαρακτηρίστηκαν αγνοούμενοι. Σύμφωνα με μαρτυρίες, ο αξιωματικός διέφυγε με τα χρήματα που υπήρχαν σε αυτές, με κάποιες κάρτες να φτάνουν τα 2 εκατομμύρια ρούβλια.
Ο Νικίτα κατήγγειλε στην αστυνομία τους δύο αξιωματικούς που του έκλεψαν τα χρήματα. Παρότι κατηγορήθηκαν για ληστεία και κατάχρηση εξουσίας, η υπόθεση δεν έφτασε ποτέ στα δικαστήρια, καθώς και οι δύο εντάχθηκαν στον στρατό και πήγαν στην Ουκρανία, γλιτώνοντας τη δίωξη χάρη σε νέο νόμο που επιτρέπει στους υπόπτους να υπηρετήσουν αντί να διωχθούν ποινικά. «Στην αρχή θύμωσα», είπε ο Νικίτα από νοσοκομείο κοντά στην Αγία Πετρούπολη. «Μετά σκέφτηκα, αν υπάρχει θεός, ίσως έτσι πρέπει να γίνει.»
Δεν πήρε ποτέ τα χρήματά του πίσω και τώρα περιμένει την απόφαση στρατιωτικού γιατρού σχετικά με το αν πρέπει να επιστρέψει στο μέτωπο, καθώς οι συμβασιούχοι στρατιώτες πρέπει να παραμείνουν στον πόλεμο μέχρι τη λήξη του. Ο Χούρσα αναφέρει ότι έχει θραύσματα κοντά στην καρδιά του, αλλά δεν βλέπει μέλλον ως πολίτης. Εκείνος και η Οξάνα έχουν χωρίσει, καθώς δεν ήθελε να κρατά τη σύζυγό του δεμένη ενώ υπηρετεί στον στρατό. «Αν δεν είμαι εδώ, θα καταλήξω στο δρόμο», λέει. «Μόνο ο στρατός σε σώσει, σου δίνει ένα σπίτι». Αν επιθυμείς, μπορώ να ετοιμάσω και σύντομη περίληψη ή να κάνω επιπλέον βελτιώσεις SEO.
Με πληροφορίες από Financial Times
