Οι τρομοκράτες στην Ευρώπη γίνονται όλο και νεότεροι και οι αρχές δυσκολεύονται να τους εντοπίσουν εγκαίρως. Δεκάδες έφηβοι, ακόμα και 14 ετών, έχουν συλληφθεί τους τελευταίους μήνες με κατηγορίες για σχέδια επιθέσεων σε συναυλιακούς χώρους, εμπορικά κέντρα και τόπους λατρείας.
Το 2023, στην Αυστρία, μια 14χρονη από το Μαυροβούνιο συνελήφθη με κατηγορίες για σχεδιασμό επίθεσης κατά «απίστων», με τσεκούρι, μαχαίρι και προπαγανδιστικό υλικό του ISIS να βρέθηκαν στο σπίτι της. Την ίδια χρονιά, ακυρώθηκαν τρεις συναυλίες της Taylor Swift στη Βιέννη, καθώς συνελήφθησαν τρεις ύποπτοι ηλικίας 17 έως 19 ετών για ένα «καλά οργανωμένο» σχέδιο επίθεσης που θα μπορούσε να είχε σκοτώσει εκατοντάδες ανθρώπους.
Το φαινόμενο ανησυχεί ιδιαίτερα τις ευρωπαϊκές αρχές, καθώς έφηβοι ελκύονται ολοένα και περισσότερο από διαδικτυακές κοινότητες με ακραίες ιδεολογίες και βίαιες τάσεις. Ενώ στις ΗΠΑ το πρόβλημα επικεντρώνεται σε σχολικούς πυροβολισμούς, στην Ευρώπη το νέο κύμα εξτρεμισμού προέρχεται κυρίως από ισλαμιστικές ομάδες.
Σύμφωνα με τον καθηγητή Ασφαλείας Πίτερ Νόιμαν του King’s College London, δύο στους τρεις εξτρεμιστές που συνελήφθησαν στην Ευρώπη μετά την έναρξη του πολέμου στη Γάζα ήταν ανήλικοι. Η νέα γενιά τρομοκρατών διαμορφώνεται από το μείγμα της online ριζοσπαστικοποίησης, της συναισθηματικής ευαλωτότητας και της πολιτικής αφύπνισης λόγω συγκρούσεων όπως αυτή στη Μέση Ανατολή.
Ριζοσπαστικοποίηση σε δευτερόλεπτα: Ο ρόλος των social media και της τεχνητής νοημοσύνης
Οι περισσότεροι νέοι εξτρεμιστές ριζοσπαστικοποιούνται εξ ολοκλήρου online, γεγονός που καθιστά δύσκολη την πρόληψη από τις Αρχές. Τα τελευταία πέντε χρόνια, το 93% των θανατηφόρων τρομοκρατικών επιθέσεων στη Δύση προήλθαν από μεμονωμένους δράστες. Το διαδίκτυο έχει επιταχύνει δραματικά τον ρυθμό ριζοσπαστικοποίησης: ενώ το 2002 χρειάζονταν 16 μήνες, σήμερα μπορεί να διαρκέσει μόνο λίγες εβδομάδες.
Η ιδεολογία στο διαδίκτυο είναι ρευστή. Νεαροί υπέρμαχοι της υπεροχής της λευκής φυλής υιοθετούν ιδεολογικά στοιχεία του ISIS, ενώ νεαροί ισλαμιστές δανείζονται φρασεολογία και αισθητική από τη ριζοσπαστική δεξιά. Δεν υπάρχουν πλέον ηγέτες – υπάρχουν hashtag, βίντεο και meme που δρουν ως εργαλεία στρατολόγησης.
Χαρακτηριστική περίπτωση είναι ο 19χρονος Αμπντούλ Κερίμ Γκαντάεβ, πρόσφυγας από την Τσετσενία, που συνελήφθη στο Βέλγιο για σχέδιο επίθεσης τύπου Μπατακλάν. Στο κινητό του βρέθηκαν φωτογραφίες από αποκεφαλισμούς, έρευνες για προηγούμενες επιθέσεις και συνομιλίες με άλλους εφήβους – μερικοί μόλις 13 ετών – σε κρυπτογραφημένες πλατφόρμες.
Ο αριθμός των τρομοκρατικών περιστατικών στην Ε.Ε. τετραπλασιάστηκε από το 2022 στο 2023. Οι επιθέσεις μπορεί συχνά να αποτρέπονται, αλλά οι θάνατοι αυξήθηκαν κατά 61% και οι επιτυχημένες επιθέσεις διπλασιάστηκαν.
Οι αλγόριθμοι των social media, ενισχυμένοι από τεχνητή νοημοσύνη, δημιουργούν ψηφιακές «τρύπες του λαγού» που οδηγούν όλο και περισσότερους εφήβους σε πιο ακραία περιεχόμενα. Σύμφωνα με την ειδικό Τζούλια Έμπνερ, «η τεχνητή νοημοσύνη κάνει τη δουλειά του χαρισματικού στρατολόγου – μόνο εκατό φορές πιο αποτελεσματικά».
Με πληροφορίες από Wall Street Journal
