Η εικόνα του Ισραήλ στη διεθνή κοινή γνώμη βρίσκεται ίσως στο χαμηλότερο σημείο των τελευταίων δεκαετιών. Ο πόλεμος στη Γάζα, οι χιλιάδες νεκροί άμαχοι, οι κατηγορίες για δυσανάλογη χρήση βίας και η συνεχιζόμενη ένταση στη Μέση Ανατολή έχουν προκαλέσει κύματα αντιδράσεων σε ολόκληρο τον κόσμο. Από πανεπιστημιακά μποϊκοτάζ και πολιτιστικές αντιδράσεις μέχρι μαζικές διαδηλώσεις σε ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, πολλοί θεωρούν πως το Ισραήλ οδηγείται σε διεθνή απομόνωση.
Αλλά είναι πράγματι έτσι;
Η απάντηση είναι πιο σύνθετη απ’ όσο φαίνεται.
Αναμφίβολα, το Ισραήλ έχει υποστεί σοβαρή φθορά στο επίπεδο της δημόσιας εικόνας. Η παρουσία του στη Eurovision συνοδεύτηκε από αποδοκιμασίες και πολιτικές εντάσεις. Σε ακαδημαϊκούς και καλλιτεχνικούς κύκλους παρατηρούνται ολοένα περισσότερες εκκλήσεις για διακοπή συνεργασιών με ισραηλινούς φορείς. Νέοι Ισραηλινοί που σπουδάζουν στο εξωτερικό συχνά αντιμετωπίζουν καχυποψία, ενώ ερευνητές αναφέρουν δυσκολίες στην ανανέωση διεθνών προγραμμάτων συνεργασίας.
Ωστόσο, η εικόνα της πλήρους απομόνωσης δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα της γεωπολιτικής.
Το Ισραήλ εξακολουθεί να διαθέτει βαθιές στρατηγικές σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Η στρατιωτική συνεργασία ανάμεσα στις δύο χώρες όχι μόνο δεν μειώθηκε, αλλά σε αρκετούς τομείς ενισχύθηκε. Αμερικανικά και ισραηλινά επιτελεία συνεργάζονται στενά σε ζητήματα αεράμυνας, πληροφοριών και τεχνολογίας, ενώ το Ισραήλ θεωρείται από πολλούς στην Ουάσιγκτον κρίσιμος πυλώνας ισχύος στη Μέση Ανατολή.
Παράλληλα, αρκετές αραβικές χώρες, αν και επικρίνουν δημόσια τις ισραηλινές επιχειρήσεις, διατηρούν ή και ενισχύουν τις σχέσεις τους με το Τελ Αβίβ. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα συνεχίζουν τη συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας και της τεχνολογίας, ενώ η Ιορδανία και η Αίγυπτος εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν το Ισραήλ ως αναγκαίο εταίρο για τη σταθερότητα της περιοχής.
Ακόμη και στην Ευρώπη, όπου η πολιτική κριτική είναι ιδιαίτερα έντονη, οι οικονομικές και αμυντικές σχέσεις παραμένουν ισχυρές. Η Γερμανία συνεχίζει να αποτελεί σημαντικό στρατηγικό σύμμαχο, ενώ χώρες όπως η Ελλάδα και η Ιταλία βλέπουν το Ισραήλ ως ενεργειακό και γεωπολιτικό κόμβο στην Ανατολική Μεσόγειο.
Εδώ βρίσκεται και η μεγάλη αντίφαση: το Ισραήλ μπορεί να χάνει έδαφος στο επίπεδο της ηθικής νομιμοποίησης και της διεθνούς συμπάθειας, χωρίς όμως να χάνει απαραίτητα στρατηγική ισχύ ή συμμαχίες.
Το πραγματικό πρόβλημα ίσως δεν είναι η διπλωματική απομόνωση, αλλά η μακροπρόθεσμη φθορά εμπιστοσύνης. Πολλοί παραδοσιακοί υποστηρικτές του Ισραήλ στη Δύση — ιδιαίτερα νεότερες γενιές — εμφανίζονται πλέον πιο επικριτικοί απέναντι στην πολιτική του. Στις ΗΠΑ, η άλλοτε σχεδόν καθολική διακομματική στήριξη παρουσιάζει ρωγμές. Σε ευρωπαϊκές κοινωνίες, η εικόνα του Ισραήλ συνδέεται ολοένα περισσότερο με πόλεμο και κατοχή παρά με δημοκρατία και ασφάλεια.
Αυτό δημιουργεί ένα επικίνδυνο παράδοξο: μια χώρα μπορεί να παραμένει στρατιωτικά ισχυρή και διπλωματικά χρήσιμη στους συμμάχους της, αλλά ταυτόχρονα να αισθάνεται πολιτικά και κοινωνικά ολοένα πιο μόνη.
Ίσως τελικά το Ισραήλ να μην είναι τόσο απομονωμένο όσο πιστεύουν οι εχθροί του — αλλά ούτε τόσο ασφαλές όσο πιστεύουν οι φίλοι του.
