Μέχρι στιγμής, μόλις 1.366 παιδιά έχουν επιστρέψει ή έχουν καταφέρει να δραπετεύσουν στην Ουκρανία, σύμφωνα με την ουκρανική οργάνωση Bring Kids Back. Μια ομάδα ειδικών στο Πανεπιστήμιο Yale εκτιμά ότι έως και 35.000 παιδιά μπορεί να κρατούνται στη Ρωσία και τις κατεχόμενες περιοχές της.
Υπάρχει φόβος ότι πολλά από αυτά έχουν μεταφερθεί από τις ρωσικές δυνάμεις σε στρατιωτικές κατασκηνώσεις ή ανάδοχες οικογένειες, ή ακόμα και έχουν υιοθετηθεί από ρωσικές οικογένειες.
Μέσω εκτενούς εξέτασης ρωσικών βάσεων δεδομένων, επίσημων εγγράφων, οικογενειακών συνδέσεων και ακόμη και δορυφορικών εικόνων, η ομάδα του Yale έχει καταφέρει να ταυτοποιήσει χιλιάδες παιδιά.
Ο Nathaniel Raymond, διευθυντής του Εργαστηρίου Ανθρωπιστικής Έρευνας του Yale, που ερευνά τις απαγωγές, δηλώνει: «Πρόκειται πιθανότατα για τη μεγαλύτερη απαγωγή παιδιών σε πόλεμο από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο – συγκρίσιμη με τη γερμανικοποίηση των παιδιών στην Πολωνία από τους Ναζί».
Μαρτυρίες πρόσφατα διασωθέντων παιδιών αποκαλύπτουν ότι δέχονταν στρατιωτική εκπαίδευση στις κατασκηνώσεις και τιμωρούνταν αν μιλούσαν ουκρανικά. «Έπρεπε να τραγουδάμε τον ρωσικό ύμνο και να ζωγραφίζουμε την σημαία», λέει ένα παιδί 9 ετών που κατάφερε να διασωθεί.
Τα παιδιά επίσης πιστεύουν ότι οι γονείς τους θα αντιμετωπίσουν συνέπειες αν δεν συμμορφωθούν, σύμφωνα με τη Daria Kasyanova, πρόεδρο του Δικτύου Δικαιωμάτων Παιδιών της Ουκρανίας, που αγωνίζεται για την επαναπατρισμό των παιδιών που έχουν απαχθεί.
«Η απαγωγή παιδιών από την Ουκρανία έχει ξαναγίνει»
Η βίαιη απέλαση και απαγωγή παιδιών από την Ουκρανία δεν είναι νέα, λένε ακτιβιστές και ερευνητές. Η Kasyanova αναφέρει ότι είχε δει παρόμοιες απαγωγές και απελάσεις κατά την εισβολή της Ρωσίας στην Κριμαία το 2014. Τότε, εργάστηκε για την εκκένωση πάνω από 40.000 ανθρώπων από το Ντονέτσκ και το Λουχάνσκ, μεταξύ αυτών 12.000 παιδιά. «Η κόρη μου ήταν 11 ετών τότε, και μερικοί από τους φίλους της που έμειναν πίσω στάλθηκαν σε στρατιωτικές κατασκηνώσεις στη Ρωσία», λέει.
Οι ακτιβιστές φοβούνται ότι πολλά από τα παιδιά θα εξαφανιστούν μέσα στο ρωσικό σύστημα υιοθεσίας, όπου πρόσφατα άλλαξαν οι νόμοι ώστε να επιτρέπεται η υιοθεσία και η ανάδοχη φροντίδα παιδιών από την Ουκρανία από Ρώσους πολίτες. «Μερικές φορές συμβαίνει ένας γονιός να είναι στην ουκρανική επικράτεια και ο άλλος στην κατοχή με το παιδί. Αν αυτός ο γονιός πεθάνει ή συλληφθεί, τότε το παιδί μένει μόνο του και κινδυνεύει να μπει σε ορφανοτροφείο. Και αν συμβεί αυτό, είναι βασικά αδύνατο να το πάρουμε πίσω. Θα χαθεί», λέει η Kasyanova.
Ο Raymond επισημαίνει γιατί η έρευνα για τις απαγωγές είναι τόσο σημαντική: «Για να καταγράψουμε ότι αυτά τα παιδιά έχουν βίαια απελαθεί. «Η αφαίρεση ενός παιδιού από μια εθνοτική ή εθνική ομάδα και η ένταξή του σε άλλη – αυτό είναι έγκλημα πολέμου», λέει.
Το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο συμφωνεί και τον Μάρτιο του 2023 εξέδωσε εντάλματα σύλληψης κατά του Ρώσου προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν και της επιτρόπου για τα δικαιώματα των παιδιών, Μαρίας Λβόβα - Μπελόβα, για το «έγκλημα πολέμου» της παράνομης απέλασης παιδιών από την Ουκρανία.
«Τα παιδιά πρέπει να επιστρέψουν στην Ουκρανία»
Η επιστροφή των παιδιών παραμένει βασικό αίτημα της Ουκρανίας σε οποιεσδήποτε ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις. Η Ksenia, ειδικός εκκένωσης στην ουκρανική οργάνωση Helping to Leave, λέει: «Συζητάμε για εδάφη – και οι άνθρωποί μας, τα παιδιά μας, είναι τα εδάφη μας. Πώς μπορούμε να τα παραδώσουμε; «Αυτά είναι τα παιδιά μας, είναι Ουκρανοί και πρέπει να επιστραφούν. Η Ρωσία δεν έχει κανένα δικαίωμα πάνω τους», λέει.
Ο Raymond αναφέρει ότι τα παιδιά χρησιμοποιούνται ως μοχλός στις διαπραγματεύσεις. «Όταν ξεκίνησαν οι Ρώσοι, νόμιζαν ότι θα νικήσουν γρήγορα, γι’ αυτό ξεκίνησε αυτό το πρόγραμμα, όχι για να κρατήσουν τα παιδιά, αλλά για να μπορέσουν να ρωσοποιήσουν την Ουκρανία. «Αλλά επειδή τα πράγματα πήγαν άσχημα, έπρεπε να μεταφέρουν την προπαγάνδα από το στάδιο απόκρυψης ευθυνών στο να χρησιμοποιούν αυτά τα παιδιά ως ομήρους στις διαπραγματεύσεις», εξηγεί.
Με πληροφορίες από The Guardian
