Η Αϊτή, αντιμέτωπη με αυξανόμενη βία από συμμορίες που ελέγχουν σημαντικά τμήματα της χώρας, πλησιάζει σε «σημείο χωρίς επιστροφή», όπως προειδοποίησε ο ΟΗΕ τη Δευτέρα, καλώντας τη διεθνή κοινότητα να αναλάβει άμεση δράση για να αποφευχθεί η κατάρρευση και η βύθιση της χώρας στο «απόλυτο χάος».
Η ειδική επιτετραμμένη του ΟΗΕ για την Αϊτή, Μαρία Ισαβέλ Σαλβαδόρ, τόνισε στο Συμβούλιο Ασφαλείας ότι η βία των συμμοριών εξαπλώνεται σε νέες περιοχές, καθιστώντας τους κατοίκους ολοένα πιο ευάλωτους και αμφίβολους για την ικανότητα του κράτους να καλύψει τις βασικές τους ανάγκες. Χωρίς άμεση, ουσιαστική και αποτελεσματική διεθνή βοήθεια, η χώρα κινδυνεύει να βυθιστεί σε χάος, καθώς οι συμμορίες πραγματοποιούν συντονισμένες επιθέσεις για να επεκτείνουν τον έλεγχό τους στην πρωτεύουσα Πορτ-ο-Πρενς και σε άλλες περιοχές που μέχρι πρόσφατα ήταν σχετικά ασφαλείς.
Στην τελευταία τριμηνιαία έκθεση του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, επισημαίνεται ο φόβος για άμεση κατάρρευση της κρατικής παρουσίας στην Πορτ-ο-Πρενς, όπου συμμορίες ελέγχουν περίπου το 85% της πρωτεύουσας. Ο Γκουτέρες ζήτησε επειγόντως ενίσχυση της αϊτινής αστυνομίας για να αποτραπεί η πτώση της πόλης σε πλήρη αναρχία.
Ο πρεσβευτής της Αϊτής στον ΟΗΕ, Ερίκ Πιερ, χαρακτήρισε την κατάσταση ως «αργό θάνατο» της χώρας, εξαιτίας της συνδυασμένης δράσης ένοπλων συμμοριών, διακινητών ναρκωτικών και λαθρεμπόρων όπλων, και κάλεσε τη διεθνή κοινότητα να βοηθήσει στην εξάλειψη των συμμοριών που τρομοκρατούν τον πληθυσμό.
Αϊτή: Η φτωχότερη χώρα του δυτικού ημισφαιρίου
Η Αϊτή, η φτωχότερη χώρα του δυτικού ημισφαιρίου, αντιμετωπίζει εδώ και χρόνια σοβαρά προβλήματα βίας από συμμορίες που ευθύνονται για δολοφονίες, βιασμούς, λεηλασίες και απαγωγές για λύτρα, μια κατάσταση που επιδεινώνεται από την πολιτική αστάθεια και τη διακυβέρνηση μεταβατικών αρχών. Από τα μέσα Φεβρουαρίου 2025, η βία έχει ενταθεί σημαντικά, με 1.086 νεκρούς και 383 τραυματίες μόνο τους δύο πρώτους μήνες, ενώ συνολικά πάνω από 5.000 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους το 2024.
Παρά την ανάπτυξη το καλοκαίρι μέρους της Πολυεθνικής Αποστολής Υποστήριξης Ασφαλείας (ΠΑΥΑ), υπό την ηγεσία της Κένυας, που αριθμεί περίπου 1.000 αστυνομικούς και στρατιωτικούς από έξι χώρες, η δύναμη αυτή είναι λιγότερο από το μισό του προβλεπόμενου προσωπικού των 2.500 μελών και αντιμετωπίζει σοβαρές ελλείψεις σε πόρους. Η σύμβουλος εθνικής ασφαλείας της Κένυας, Μόνικα Τζούμα, ζήτησε επειγόντως την αύξηση του προσωπικού, καθώς περίπου 261 εκπαιδευμένοι κενυάτες αστυνομικοί παραμένουν αδρανείς λόγω έλλειψης εξοπλισμού και υποστήριξης.
Η ανθρωπιστική κατάσταση είναι δραματική, με τον ΟΗΕ να εκφράζει ανησυχίες για την έλλειψη χρηματοδότησης των επιχειρήσεών του στην Αϊτή, που έχει αναγκάσει τη μείωση της παρουσίας του στην πρωτεύουσα για λόγους ασφαλείας. Χωρίς επαρκή και σταθερή χρηματοδότηση, ακόμη και η ελάχιστη παρουσία του ΟΗΕ κινδυνεύει να καταστεί αδύνατη, τη στιγμή που η χώρα χρειάζεται τη βοήθεια περισσότερο από ποτέ.
Το Συμβούλιο Ασφαλείας καλείται να προσθέσει νέα ονόματα στον κατάλογο κυρώσεων του ΟΗΕ και να διασφαλίσει την τήρηση του εμπάργκο όπλων, ενώ μέλη του Συμβουλίου, όπως η Γαλλία και η Βρετανία, ζήτησαν την επιβολή στοχευμένων κυρώσεων σε όσους ευθύνονται για σεξουαλική βία που χρησιμοποιείται από τις συμμορίες ως μέσο καταπίεσης και τρόμου.
Εκατοντάδες καταγγελίες σεξουαλικής βίας στην Αϊτή
Σύμφωνα με την έκθεση του ΓΓ Γκουτέρες, από τον Οκτώβριο 2024 έως τον Φεβρουάριο 2025 καταγράφηκαν 379 καταγγελίες σεξουαλικής βίας, με το 61% να αφορά ομαδικούς βιασμούς και το 34% μεμονωμένους βιασμούς, σημειώνοντας αύξηση 21% σε σχέση με προηγούμενη περίοδο. Παράλληλα, ο ΟΗΕ εξέφρασε ανησυχία για πρακτικές ορισμένων αστυνομικών, όπως εκτελέσεις χωρίς δίκη και παράπλευρες απώλειες, με 702 θανάτους σε επιχειρήσεις κατά των συμμοριών μέσα σε τρεις μήνες, εκ των οποίων το 21% ήταν αθώοι πολίτες.
Η κατάσταση στην Αϊτή αποτελεί μια από τις πιο σύνθετες και επείγουσες κρίσεις παγκοσμίως, με σοβαρές επιπτώσεις για τη σταθερότητα της περιοχής και διεθνώς, απαιτώντας άμεση και συντονισμένη διεθνή ανταπόκριση.
