Ο Mahmood Mamdani, καθηγητής του Columbia και μία από τις πιο γνωστές φωνές της μετα-αποικιακής σκέψης, λέει ότι το επόμενο βιβλίο του θα αφορά το Ισραήλ, τους Παλαιστίνιους και τις κινητοποιήσεις του 2024 στο πανεπιστήμιο.
Η δήλωσή του έρχεται σε μια στιγμή που το όνομά του ακούγεται ξανά όλο και πιο συχνά, καθώς ο γιος του, Zohran Mamdani, κυβερνά πλέον τη Νέα Υόρκη.
Ο Mahmood Mamdani δεν χρειάστηκε ποτέ τη δημοσιότητα του γιου του για να είναι γνωστός. Εδώ και δεκαετίες θεωρείται μία από τις πιο επιδραστικές μορφές της μετα-αποικιακής σκέψης, με έργο γύρω από την αποικιοκρατία, το κράτος, την ταυτότητα και τη βία που παράγουν οι εθνικές αφηγήσεις. Σήμερα, όμως, η δημόσια προσοχή γύρω από το όνομά του έχει ενταθεί ξανά, καθώς ο Zohran Mamdani βρίσκεται πια στο δημαρχείο της Νέας Υόρκης.
Η αφορμή αυτή τη φορά είναι απολύτως συγκεκριμένη. Σε συνέντευξή του στους New York Times, ο Mamdani λέει ότι το επόμενο βιβλίο του θα αφορά το Ισραήλ, τους Παλαιστίνιους και τις διαμαρτυρίες του 2024 στο Columbia. Το βιβλίο θα έχει τίτλο Homelands και, όπως εξηγεί, θα εξετάζει και την ιδέα της πατρίδας ως πολιτικής κατασκευής, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο οι αποικιακές εξουσίες χρησιμοποίησαν τις έννοιες της εθνικής και εθνοτικής ταυτότητας για να εδραιώσουν έλεγχο πάνω σε εδάφη και πληθυσμούς.
Ο Mamdani είναι σήμερα καθηγητής Government και Anthropology στο Columbia και έχει χτίσει τη φήμη του μέσα από βιβλία που κινούνται ακριβώς σε αυτό το πεδίο. Στο Neither Settler nor Native, που κυκλοφόρησε το 2020, εξετάζει τη γέννηση των σύγχρονων κρατών μέσα από την αποικιακή βία και προσεγγίζει και το Ισραήλ ως σύγκρουση ανάμεσα σε εποίκους και στην κοινότητα που εκτοπίστηκε. Αυτή η θέση τον έχει φέρει επανειλημμένα στο κέντρο έντονης κριτικής.
Το πρόσφατο profile των Times θυμίζει και τη δική του διαδρομή, που μοιάζει δεμένη με την ίδια την ιστορία του μετα-αποικιακού κόσμου. Γεννημένος στη Βομβάη το 1946, μεγάλωσε στην Ουγκάντα, πήγε στις ΗΠΑ με υποτροφία, συμμετείχε στο civil rights movement, συνελήφθη σε αποστολή στην Αλαμπάμα και αργότερα εκδιώχθηκε από την Ουγκάντα το 1972, όταν ο Idi Amin απέλασε δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους νοτιοασιατικής καταγωγής. Ακολούθησαν το Λονδίνο και ύστερα η Τανζανία, όπου βρέθηκε σε ένα περιβάλλον έντονης σοσιαλιστικής και αντιαποικιακής ζύμωσης.
Ο ίδιος δεν αποφεύγει τη σύγκρουση ούτε σήμερα. Στη συνέντευξη λέει καθαρά ότι η πνευματική δουλειά οφείλει να είναι προκλητική και να αμφισβητεί τον συμβατικό τρόπο σκέψης. Το έχει κάνει και στο παρελθόν, είτε με τις παρεμβάσεις του για την Αφρική είτε με τον τρόπο που έχει ξαναδιαβάσει καθεστώτα όπως εκείνα του Idi Amin και του Yoweri Museveni, προκαλώντας αντιδράσεις ακόμη και από κρατικούς αξιωματούχους στην Ουγκάντα.
Γι’ αυτό και το όνομά του ακούγεται τώρα με ιδιαίτερη ένταση. Οχι μόνο επειδή είναι ο πατέρας του δημάρχου της Νέας Υόρκης, αλλά επειδή επιστρέφει με ένα βιβλίο που αγγίζει ακριβώς το πιο φορτισμένο τρίγωνο της αμερικανικής δημόσιας ζωής των τελευταίων ετών: Ισραήλ, Παλαιστίνη, πανεπιστήμιο. Και επειδή οι ιδέες του, είτε συμφωνεί κανείς είτε όχι μαζί τους, εξακολουθούν να διεκδικούν χώρο μέσα στη σύγκρουση και όχι έξω από αυτήν.
