Από την επανεκλογή του, ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ έχει επανειλημμένα απειλήσει με αποχώρηση των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ, χωρίς να τη φέρνει σε πέρας.
Το έκανε ξανά την Τετάρτη, εκφράζοντας τη δυσαρέσκειά του ότι οι ευρωπαϊκές χώρες αρνήθηκαν να συμμετάσχουν στον πόλεμο ΗΠΑ - Ισραήλ κατά του Ιράν. Όμως, όσο περισσότερο υποβαθμίζει τη σημασία της Συμμαχίας και αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο αποχώρησης, τόσο περισσότερο τη φθείρει, αναφέρουν σε ανάλυσή τους οι New York Times.
Το ΝΑΤΟ, που δημιουργήθηκε μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο για να αποτρέψει τη Σοβιετική Ένωση και να διασφαλίσει την ειρήνη στην Ευρώπη, βρίσκεται πλέον σε κρίση, με αρκετούς να αμφισβητούν ακόμα και την επιβίωσή του.
ΝΑΤΟ: Η «ευρωπαϊκή εκδοχή» του
Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έχει εντείνει τις ήδη υπάρχουσες αμφιβολίες για το κατά πόσο οι ΗΠΑ παραμένουν αξιόπιστος σύμμαχος. «Είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς πώς μια ευρωπαϊκή χώρα μπορεί πλέον να βασίζεται στις Ηνωμένες Πολιτείες για την άμυνά της», σημειώνει ο Ivo Daalder. «Μπορεί να ελπίζει, αλλά δεν μπορεί να είναι βέβαιη».
Στην πρόσφατη ομιλία του, ο Τραμπ δεν έκανε καμία αναφορά στο ΝΑΤΟ, κάτι που προκάλεσε ανακούφιση στους Ευρωπαίους συμμάχους. Ωστόσο, σύμφωνα με Ευρωπαίο αξιωματούχο, πολλοί πλέον θεωρούν ότι το Άρθρο 5, κοινώς η ρήτρα συλλογικής άμυνας, έχει χάσει την ισχύ του.
Από τη Σεούλ, ο Γάλλος πρόεδρος Εμάνουελ Μακρόν ξεκαθάρισε πως οι συνεχείς απειλές του Τραμπ υπονομεύουν τη Συμμαχία. «Όταν δημιουργείς καθημερινά αμφιβολία για τη δέσμευσή σου, την αποδυναμώνεις», είπε.
Την ίδια στιγμή, ο υπουργός Εξωτερικών Marco Rubio προειδοποίησε ότι οι σχέσεις ΗΠΑ–ΝΑΤΟ θα πρέπει να επανεξεταστούν μετά το τέλος του πολέμου στο Ιράν. «Χωρίς τις ΗΠΑ δεν υπάρχει ΝΑΤΟ», δήλωσε, προσθέτοντας ότι η Συμμαχία πρέπει να είναι αμοιβαία επωφελής.
Μπορεί να υπάρξει ΝΑΤΟ χωρίς τις ΗΠΑ;
Παρά τις ανησυχίες, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εκτιμούν ότι μια πιο «ευρωπαϊκή» εκδοχή του ΝΑΤΟ θα μπορούσε να υπάρξει. Η δομή διοίκησης και οι υποδομές παραμένουν, ενώ η Ευρώπη αυξάνει ήδη τις αμυντικές δαπάνες, τόσο λόγω της ρωσικής απειλής όσο και λόγω των πιέσεων Τραμπ.
Μελέτες δείχνουν ότι η αντικατάσταση της αμερικανικής συνεισφοράς θα είχε τεράστιο κόστος: έως και 1 τρισ. δολάρια σε βάθος 25 ετών, καθώς και την ανάγκη για επιπλέον 300.000 στρατιώτες.
Ωστόσο, το μεγαλύτερο κενό αφορά την «πυρηνική ομπρέλα» των ΗΠΑ, που θεωρείται δύσκολο να αντικατασταθεί. Η Βρετανία και η Γαλλία, οι δύο πυρηνικές δυνάμεις της Ευρώπης, εξετάζουν ήδη τρόπους ενίσχυσης της αποτρεπτικής τους ισχύος.
Η στάση των ΗΠΑ στον πόλεμο με το Ιράν ενισχύει την τάση για μεγαλύτερη ευρωπαϊκή αυτονομία, αναφέρουν ακόμη οι New York Times. Όπως σημειώνει ο Bruno Maçães, πρώην υπουργός της Πορτογαλίας, «η Ευρώπη βρίσκεται όλο και πιο συχνά μπροστά σε μια επιλογή: αυτονομία ή εξάρτηση από τις ΗΠΑ».
Ακόμη και η Βρετανία, παραδοσιακά στενός σύμμαχος της Ουάσινγκτον, δείχνει να στρέφεται περισσότερο προς την Ευρώπη. Ο πρωθυπουργός, Κιρ Στάρμερ, τόνισε ότι τα μακροπρόθεσμα συμφέροντα της χώρας απαιτούν στενότερη συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
ΝΑΤΟ: Οι κίνδυνοι μιας αποχώρησης για τις ΗΠΑ
Πολλοί προειδοποιούν ότι μια ενδεχόμενη αποχώρηση των ΗΠΑ από το ΝΑΤΟ θα είχε σοβαρές συνέπειες. Ενδεικτικά, ο Wolfgang Ischinger εκτιμά ότι κάτι τέτοιο θα αποτελούσε στρατηγική νίκη για τη Ρωσία, καθώς η απομάκρυνση των ΗΠΑ από την Ευρώπη αποτελεί διαχρονικό στόχο της Μόσχας.
Αντίστοιχα, ο Νίκολας Μπερνς προειδοποιεί ότι μια τέτοια κίνηση θα ήταν «καταστροφική για τις ΗΠΑ ως παγκόσμια δύναμη».
Παρά τις εντάσεις, πολλές χώρες του ΝΑΤΟ έχουν ήδη δηλώσει ότι θα συμβάλουν στη διατήρηση της ασφάλειας στο Στενό του Ορμούζ μετά το τέλος του πολέμου, μια αποστολή που, σύμφωνα με πληροφορίες, θα μπορούσε να περιλαμβάνει έως και 35 χώρες υπό την οργάνωση Βρετανίας και Γαλλίας.
Με πληροφορίες από New York Times
