Η κλιμάκωση της βίας στο Μεξικό τις τελευταίες ημέρες προκαλεί νέα ερωτήματα για το πώς θα διασφαλιστεί η ομαλή διεξαγωγή του Παγκοσμίου Κυπέλλου, το οποίο η χώρα συνδιοργανώνει το καλοκαίρι με τις ΗΠΑ και τον Καναδά.
Ειδικοί που μίλησαν στο BBC Sport εκτιμούν ότι η κατάσταση μπορεί να ελεγχθεί, αλλά προειδοποιούν πως η αντίδραση των καρτέλ μετά από πλήγματα στην ηγεσία τους συχνά εξελίσσεται σε γεγονός υψηλού ρίσκου και δύσκολης διαχείρισης.
Σύμφωνα με το ρεπορτάζ, η νέα έξαρση βίας συνδέεται με επιχείρηση του μεξικανικού στρατού κατά την οποία σκοτώθηκε ο Νεμέσιο Οσεγκέρα Θερβάντες, γνωστός ως El Mencho, επικεφαλής του καρτέλ Jalisco New Generation, ενός από τα ισχυρότερα και πιο βίαια εγκληματικά δίκτυα της χώρας. Η οργάνωση φέρεται να απάντησε με ένοπλες συγκρούσεις με τις δυνάμεις ασφαλείας, αποκλεισμούς οδικών αρτηριών και εμπρησμούς οχημάτων.
Η βία ξεκίνησε στην πολιτεία Χαλίσκο, στο κεντροδυτικό τμήμα του Μεξικού, όπου οι αρχές κήρυξαν «κόκκινο» επίπεδο συναγερμού, και στη συνέχεια επεκτάθηκε σε τουλάχιστον δώδεκα ακόμη περιοχές. Βίντεο που αναρτήθηκαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δείχνουν ενόπλους να περιπολούν σε δρόμους, ενώ καπνοί φαίνονται να καλύπτουν τμήματα πόλεων. Σύμφωνα με τις ίδιες αναφορές, μέσα σε 24 ώρες σκοτώθηκαν τουλάχιστον 25 μέλη της Εθνικής Φρουράς.
Η Χαλίσκο έχει ιδιαίτερο βάρος και λόγω Μουντιάλ, καθώς η Γουαδαλαχάρα, πρωτεύουσα της πολιτείας και πόλη με περισσότερους από ένα εκατομμύριο κατοίκους, είναι προγραμματισμένο να φιλοξενήσει τέσσερις αγώνες. Άλλοι πέντε αγώνες έχουν οριστεί στην Πόλη του Μεξικού και τέσσερις στο Μοντερέι.
Μεξικό: Ποια θα είναι η αντίδραση των καρτέλ
Ο Χαβιέρ Εσκαουριάτσα, επίκουρος καθηγητής Ποινικού Δικαίου στο Πανεπιστήμιο του Νότιγχαμ, σημειώνει ότι όταν το κράτος πιέζει τις εγκληματικές οργανώσεις, η «ανταπόδοση» είναι συνηθισμένη. Το κρίσιμο, όπως λέει, είναι ότι μια τέτοια δυναμική μπορεί να ξεφύγει από τον έλεγχο. Παράλληλα, ειδικοί επισημαίνουν ότι ο θάνατος ενός ηγέτη δημιουργεί κενό ισχύος, με κίνδυνο εσωτερικών συγκρούσεων και νέων γύρων βίας μέχρι να σταθεροποιηθεί η επόμενη ημέρα.
Την ίδια στιγμή, οι αναλυτές επισημαίνουν ότι τα καρτέλ έχουν και οικονομικό κίνητρο να διατηρηθεί η ομαλότητα ενόψει του Παγκοσμίου Κυπέλλου. Πέρα από τη διαφθορά και την επιρροή σε τοπικούς μηχανισμούς, διατηρούν δραστηριότητες που συνδέονται με την τοπική οικονομία, μεταξύ άλλων στον τομέα της εστίασης και της φιλοξενίας. Ένα διεθνές αθλητικό γεγονός που προσελκύει τουρισμό λειτουργεί, υπό αυτή την έννοια, προς όφελός τους.
Ο ίδιος ο Εσκαουριάτσα υποστηρίζει ότι η αντίδραση του CJNG δεν είναι απλώς ενστικτώδης, αλλά υπακούει σε λογική «ισχύος»: όταν πλήττεται η ηγεσία, η οργάνωση οφείλει να δείξει ότι παραμένει ισχυρή. Προσθέτει ότι τα βίντεο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης λειτουργούν ως πολλαπλασιαστής, κάτι που οι ένοπλοι γνωρίζουν και αξιοποιούν για να ενισχύσουν την εικόνα ότι η αντίδραση έχει πανεθνική διάσταση.
Στο πεδίο των ταξιδιωτικών οδηγιών, η κυβέρνηση των ΗΠΑ ζήτησε από Αμερικανούς που βρίσκονται στη Χαλίσκο να παραμείνουν σε ασφαλές σημείο «μέχρι νεότερης ενημέρωσης». Ο Καναδάς ακύρωσε πτήσεις προς το αεροδρόμιο του Πουέρτο Βαγιάρτα, ενώ εφαρμογές παρακολούθησης πτήσεων κατέγραψαν αλλαγές πορείας και επιστροφές αεροσκαφών προς τα αεροδρόμια αναχώρησης.
Υπάρχει κίνδυνος για τους τουρίστες στο Μεξικό;
Η Καρίνα Γκαρσία Ρέγιες, ανώτερη λέκτορας Εγκληματολογίας στο UWE Bristol, εκτιμά ότι για τους τουρίστες το καλοκαίρι ο κίνδυνος είναι υπαρκτός αλλά όχι απαραίτητα υψηλός, υπό την προϋπόθεση ότι δεν θα ακολουθήσει νέο κύμα στρατιωτικών επιχειρήσεων και ότι οι αρχές θα μπορέσουν να μειώσουν τους κινδύνους στις περιοχές που επηρεάστηκαν περισσότερο. Όπως λέει, η βασική σύσταση για τους επισκέπτες είναι να ακολουθούν τις οδηγίες των αρχών.
Η συζήτηση για την ασφάλεια του Μουντιάλ είχε ήδη «φορτιστεί» στις ΗΠΑ από αντιδράσεις για την αυξημένη παρουσία ομοσπονδιακών δυνάμεων και τη συμμετοχή της ICE, της ομοσπονδιακής υπηρεσίας μετανάστευσης και τελωνειακής επιβολής. Ευρωπαϊκές οργανώσεις φιλάθλων είχαν εκφράσει ανησυχία για την «στρατιωτικοποίηση» της αστυνόμευσης σε αμερικανικές πόλεις, ενώ το νέο κύμα βίας στρέφει τώρα την προσοχή και στο μεξικανικό σκέλος της διοργάνωσης.
Στο εσωτερικό του Μεξικού, τέσσερις ποδοσφαιρικοί αγώνες, δύο της πρώτης κατηγορίας και δύο της δεύτερης, αναβλήθηκαν την Κυριακή λόγω της κατάστασης, ένδειξη ότι οι επιπτώσεις έχουν ήδη περάσει και στο πρόγραμμα του εγχώριου αθλητισμού.
Η Μόνικα Σεράνο Καρέτο, καθηγήτρια Διεθνών Σχέσεων στο El Colegio de Mexico, επισημαίνει ότι πολλοί στη χώρα ελπίζουν πως πρόκειται για μια μεμονωμένη, έντονη αντίδραση και ότι, καθώς το καρτέλ αναδιοργανώνεται, η ένταση θα μειωθεί. Προειδοποιεί, ωστόσο, ότι υπάρχει και το αντίθετο σενάριο: μια περίοδος αστάθειας και απρόβλεπτης βίας. Τονίζει επίσης ότι οι δυνατότητες οπλισμού των καρτέλ έχουν αποδειχθεί διαχρονικά κρίσιμος παράγοντας, καθώς στο παρελθόν έχουν εμφανιστεί με οπλισμό που παραπέμπει σε στρατιωτική σύγκρουση.
Ο Τζον Μπέντζαμιν, πρώην πρεσβευτής του Ηνωμένου Βασιλείου στο Μεξικό την περίοδο 2021 έως 2024, χαρακτηρίζει την κλίμακα της αντίδρασης ιδιαίτερα σοβαρή και συνδέει το κλίμα των τελευταίων μηνών με την αυξημένη πολιτική πίεση προς το Μεξικό να κινηθεί πιο σκληρά απέναντι στα καρτέλ. Υπογραμμίζει ότι η στάση της κυβέρνησης Τραμπ, η οποία έχει χαρακτηρίσει τα καρτέλ «τρομοκρατικές οργανώσεις» και έχει πιέσει για μεγαλύτερη συνεργασία, αποτελεί παράγοντα που επηρεάζει τις εξελίξεις.
Η FIFA, σύμφωνα με το BBC Sport, έχει δεχθεί αίτημα για σχόλιο. Προς το παρόν, το βασικό ερώτημα είναι αν η ένταση θα υποχωρήσει καθώς περνούν οι ημέρες ή αν ο θάνατος του El Mencho θα ανοίξει έναν νέο, πιο ασταθή κύκλο βίας, με συνέπειες για την ασφάλεια και τη διεθνή εικόνα της διοργάνωσης.
Με πληροφορίες από BBC
