Ένα κύμα εθισμού σαρώνει τη Σιέρα Λεόνε, τη Λιβερία, τη Γουινέα και τη Γκάμπια. Έφηβοι που δεν μπορούν να περπατήσουν, μωρά γεμάτα εξανθήματα και μια ολόκληρη γενιά παρασυρμένη από ένα ναρκωτικό που φτιάχνεται με πρώτες ύλες από το Ηνωμένο Βασίλειο.
Ένα κόκκινο μεταλλικό κοντέινερ στέκει στο λιμάνι της Σιέρα Λεόνε, στο Queen Elizabeth II Quay, πλάι σε γερανούς και ατελείωτες σειρές χαλύβδινων εμπορευματοκιβωτίων. Πιθανόν δεν θα μετακινηθεί ποτέ ξανά. Μέσα του, οι αρχές εντόπισαν τις πρώτες ύλες του πιο φονικού ναρκωτικού που κυκλοφορεί αυτή τη στιγμή στη Δυτική Αφρική: του kush.
Η Sky News είχε πρόσβαση στο κοντέινερ, δύο εβδομάδες αφότου κατασχέθηκε. «Οι πρώτες δοκιμές έδειξαν πως πρόκειται για συστατικά του kush», δήλωσε ο γενικός γραμματέας της Λιμενικής Αρχής, Μάρτιν Τζορτζ, δείχνοντας σακούλες Amazon UK και ένα μεγάλο πλαστικό βαρέλι γεμάτο με έντονα οσμηρό ακετόνη. «Αποστολέας: Ηνωμένο Βασίλειο», πρόσθεσε.
Το kush δεν πλήττει μόνο τη Σιέρα Λεόνε, αλλά και τη Λιβερία, τη Γουινέα, τη Γουινέα-Μπισάου και τη Γκάμπια. Είναι φθηνό, εξαιρετικά εθιστικό και διαρκώς μεταλλασσόμενο. Καπνίζεται όπως η κάνναβη, αλλά οι ουσίες που περιέχει είναι απείρως πιο τοξικές.
25 φορές πιο ισχυρό από τη φαιντανύλη
Η Λουθία Μπερντ Ρουίθ-Μπενίτεθ ντε Λούγο, ερευνήτρια του Global Initiative Against Transnational Organised Crime (GI-TOC), εξέτασε ανεξάρτητα δείγματα kush από τη Σιέρα Λεόνε. «Μας σόκαρε που βρήκαμε νιταζίνες σε σχεδόν τα μισά δείγματα. Μέχρι τότε δεν υπήρχαν ενδείξεις ότι είχαν φτάσει στην Αφρική», λέει.
Οι νιταζίνες, συνθετικά οπιοειδή που αναπτύχθηκαν αρχικά ως φαρμακευτικά παυσίπονα, είναι έως και 25 φορές ισχυρότερες από τη φαιντανύλη, ήδη ένα από τα πιο θανατηφόρα ναρκωτικά στον κόσμο.
Στους δρόμους του Φριτάουν, οι συνέπειες είναι ορατές στα σώματα και τα πρόσωπα των χρηστών: έφηβοι με πληγές που σαπίζουν τα πόδια τους, μητέρες που κάπνιζαν κατά την εγκυμοσύνη κρατώντας άρρωστα, εξανθηματώδη βρέφη. Νεαροί άνδρες παραπατούν, κοιμισμένοι όρθιοι, με σάλια να κυλούν από το στόμα τους.
Κάτω από έναν κεντρικό οδικό άξονα της πρωτεύουσας, μια κοινότητα χρηστών ζει κυριολεκτικά μέσα στα σκουπίδια και τα λύματα. Αυτοαποκαλούνται «Under de Bridge family». Εκεί, ο 17χρονος Ιμπραΐμ δείχνει τις πληγές στα πόδια του και λέει: «Αυτό το ναρκωτικό είναι διαβολικό. Καταστρέφει ζωές. Έχω χάσει περισσότερους από 10 φίλους. Άλλοι πέθαναν, άλλοι σαπίζουν ζωντανοί».
Λίγο παραπέρα, η Ελίζαμπεθ, νεαρή μητέρα και ξανά έγκυος, παραδέχεται πως συνεχίζει να καπνίζει kush, παρότι γνωρίζει τον κίνδυνο για το έμβρυο. «Δεν έχω πού αλλού να πάω. Το kush με βοηθά να ξεχνώ», λέει με δάκρυα στα μάτια.
Από τη Σιέρα Λεόνε στη Γκάμπια: μια υπερεθνική διαδρομή
Η Sky News ταξίδεψε και στη Γκάμπια, όπου η αστυνομία έχει υιοθετήσει σκληρή γραμμή απέναντι στη διακίνηση kush, με συνεχείς εφόδους και συλλήψεις. Αν και η προσέγγιση θεωρείται επιτυχής σε επίπεδο αποτροπής, έχει οδηγήσει τη διακίνηση στην παρανομία και έχει ενισχύσει ξενοφοβικά αντανακλαστικά, ιδίως κατά μεταναστών από τη Σιέρα Λεόνε.
Ένας πρώην διακινητής που μίλησε στη Sky News, υπό την προϋπόθεση ανωνυμίας, δήλωσε: «Δεν νιώθω τύψεις. Δεν το έκανα με δικά μου λεφτά. Οι άλλοι μου έδιναν χρήματα να τους φέρω kush. Έπρεπε να φροντίσω τον γιο μου. Χρειαζόμουν δουλειά».
Το kush είναι πλέον παγκόσμιο πρόβλημα
Η Μπερντ Ρουίθ-Μπενίτεθ ντε Λούγο επισημαίνει ότι το kush είναι μέρος ενός παγκόσμιου κυκλώματος συνθετικών ναρκωτικών και απαιτεί διεθνή κινητοποίηση. «Η έρευνά μας δείχνει ότι οι πρώτες ύλες του kush εισάγονται στη Δυτική Αφρική από την Ασία και την Ευρώπη, πιθανόν και από το Ηνωμένο Βασίλειο. Όλα τα κράτη της αλυσίδας οφείλουν να δράσουν».
Η κυβέρνηση της Σιέρα Λεόνε ζήτησε από τη Sky News τη στήριξη των γειτονικών χωρών και της Βρετανίας για την αντιμετώπιση της κρίσης, η οποία εξαπλώνεται ραγδαία σε μια περιοχή ήδη ταλαιπωρημένη από πολέμους, ασθένειες και φτώχεια.
Η συντάκτρια του ρεπορτάζ, Γιούσρα Ελμπαγκίρ, βραβεύθηκε με το βραβείο θάρρους στη δημοσιογραφία του Ιδρύματος Διεθνούς Γυναικείας ΜΜΕ για το 2025, για την καταγραφή της ανθρωπιστικής κρίσης στο Σουδάν και των επιπτώσεων του πολέμου. «Η δουλειά μας είναι να δείχνουμε την αλήθεια, ακόμα κι όταν όλοι την αγνοούν», δήλωσε.
Με πληροφορίες από Sky News
