Στις 10 Απριλίου, υπό την ασφυκτική πίεση των νέων εμπορικών δασμών Τραμπ, η Ευρωπαϊκή Ένωση ξεκίνησε την πορεία υποχώρησης. Ο πρώην πρόεδρος των ΗΠΑ είχε ήδη προκαλέσει αναταραχή στις παγκόσμιες αγορές με τη μονομερή επιβολή δασμών σε χάλυβα, αλουμίνιο και οχήματα.
Αν και στις 9 Απριλίου ο Τραμπ ανακοίνωσε μείωση των δασμών στο 10% για «προσωρινή ανακούφιση», η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανταποκρίθηκε όχι με αντίποινα, αλλά με προσφορά διαλόγου, παρά τους όρους-μαχαίρι στον λαιμό.
Στην περίφημη συνάντηση του Τραμπ με την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στο θέρετρο Turnberry, η ΕΕ συμφώνησε σε ένα βασικό δασμολόγιο 15% για όλα σχεδόν τα προϊόντα, συμπεριλαμβανομένων των αυτοκινήτων. Εξαίρεση αποτέλεσε ο χάλυβας, για τον οποίο εφαρμόστηκε σύστημα ποσοστώσεων. Παρά την ανακούφιση για την αποφυγή άμεσου εμπορικού πολέμου, πολλοί Ευρωπαίοι διπλωμάτες εξέφρασαν μεταγενέστερα λύπη. «Είναι σαν τον νταή της αυλής και εμείς δεν σταθήκαμε μαζί με όσους του αντιστάθηκαν», σχολίασε Ευρωπαίος αξιωματούχος.
Ο πρώην διαπραγματευτής του Brexit, Γκέοργκ Ρίκελες, εκτίμησε πως η καθυστέρηση της ΕΕ να ενεργοποιήσει απειλές αντιποίνων ύψους €93 δισ. ήταν μοιραία. «Αν η ΕΕ είχε κινηθεί ταυτόχρονα με την Κίνα τον Απρίλιο, πιθανόν να είχε καταφέρει καλύτερους όρους».
Το σχέδιο της Ευρώπης απέναντι στον Τραμπ
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε τριπλό σχέδιο: αγορές αμερικανικού LNG, όπλων και αγροτικών προϊόντων, αμοιβαία μείωση δασμών και, αν αποτύχει αυτό, αντίποινα. Όμως, ο Τραμπ κινήθηκε γρήγορα, επιβάλλοντας 25% δασμούς ήδη από τον Μάρτιο.
Ενώ χώρες όπως η Γερμανία και η Γαλλία ζητούσαν την ενεργοποίηση του «αντι-εξαναγκαστικού μηχανισμού» της ΕΕ (anti-coercion instrument), δεν υπήρχε ομοφωνία. Η φον ντερ Λάιεν προτίμησε «στρατηγική υπομονή».
Ακόμα και μετά τη συμφωνία του Ηνωμένου Βασιλείου με την Ουάσιγκτον για αποδοχή των δασμών 10%, ορισμένα κράτη όπως η Ιταλία και η Γερμανία κρατούσαν το αφήγημα για πλήρη κατάργηση βιομηχανικών δασμών — μια προσδοκία που οι ΗΠΑ ουδέποτε στήριξαν.
Ο Μάρος Σέφτσοβιτς, Επίτροπος Εμπορίου της ΕΕ, ταξίδεψε επτά φορές στην Ουάσιγκτον και συμμετείχε σε πάνω από 100 ώρες συζητήσεων. Παρότι επιτεύχθηκε συμφωνία για αμοιβαίο δασμολόγιο 10%, ο Τραμπ απέρριψε την πρόταση και απείλησε με αύξηση των δασμών στο 30%.
Φόβοι πέρα από το εμπόριο: Ο ρόλος της ασφάλειας και της γεωπολιτικής
Ορισμένοι Ευρωπαίοι ηγέτες εκτιμούν πως η ΕΕ επέδειξε υπερβολική προσοχή, υπό τον φόβο ότι μια σκληρή στάση θα πυροδοτούσε αντίποινα σε άλλους τομείς, όπως:
- Φαρμακευτικά προϊόντα
- Ψηφιακές πλατφόρμες και ρυθμίσεις για δεδομένα
- Πιθανή αποδυνάμωση του NATO ή διακοπή της στήριξης προς Ουκρανία
Όπως σημειώνει ο Μουτζτάμπα Ράχμαν, επικεφαλής της Eurasia Group για την Ευρώπη, «η φον ντερ Λάιεν δεν έβλεπε μόνο μια εμπορική διαμάχη — έπρεπε να διαχειριστεί το σύνολο των σχέσεων με τις ΗΠΑ». Η Επιτροπή παρουσίασε τους δασμούς 15% ως status quo, λέγοντας ότι περιλαμβάνει το ήδη υπάρχον μέσο δασμολόγιο των ΗΠΑ (4,8%). Στην πραγματικότητα, το σταθμισμένο δασμολόγιο ήταν μόλις 1,6%. Όπως παραδέχθηκε διπλωμάτης της ΕΕ: «Ο Τραμπ βρήκε ακριβώς ποιο είναι το όριο του πόνου μας — και το εκμεταλλεύτηκε πλήρως».
Με πληροφορίες από Financial Times
