Η Πορτογαλία προχωρά στην κατασκευή του πρώτου ευρωπαϊκού πολεμικού πλοίου που έχει σχεδιαστεί ειδικά για επιχειρήσεις με drones, σε αέρα, επιφάνεια και βυθό, σε ένα μοντέλο που φιλοδοξεί να δώσει μικρότερες ναυτικές δυνάμεις μεγαλύτερη εμβέλεια με χαμηλότερο κόστος.
Το NRPD João II, όπως ονομάζεται το πλοίο μήκους 107,6 μέτρων, αναμένεται να παραδοθεί στο δεύτερο εξάμηνο της χρονιάς. Κατασκευάζεται στη Γκαλάτσι της Ρουμανίας από την ολλανδική Damen, με συνολικό κόστος 132 εκατ. ευρώ, που καλύπτεται κυρίως από ευρωπαϊκά κονδύλια ανάκαμψης.
Κεντρικό χαρακτηριστικό του João II είναι ο αρθρωτός σχεδιασμός. Η Πορτογαλική Ακτοφυλακή και το Ναυτικό υποστηρίζουν ότι το πλοίο μπορεί να αλλάζει ρόλο μέσα σε μία εβδομάδα, αντικαθιστώντας συστήματα και εξοπλισμό, ώστε να περνά από αποστολές επιτήρησης και έρευνας σε επιχειρήσεις ασφάλειας ή υποστήριξης.
Το σχέδιο αποδίδεται στον πρώην αρχηγό του πορτογαλικού Ναυτικού, Ενρίκε Γκουβέια ε Μέλο, ο οποίος εμφανίζεται και ως υποψήφιος στις φετινές προεδρικές εκλογές. Κατά την υπογραφή του συμβολαίου τον Νοέμβριο του 2023, είχε χαρακτηρίσει το πρόγραμμα σημείο χωρίς επιστροφή για τον εκσυγχρονισμό.
Το πορτογαλικό Ναυτικό δεν κατοχύρωσε το concept με πατέντα και η εταιρεία που κέρδισε τον διαγωνισμό έχει ήδη δεχθεί ενδιαφέρον και από άλλες ευρωπαϊκές χώρες.
Το οικονομικό αποτύπωμα αποτελεί βασικό επιχείρημα. Ένα αμερικανικό πυρηνοκίνητο αεροπλανοφόρο κλάσης Ford κοστίζει περίπου 13 δισ. δολάρια, ενώ το βρετανικό Queen Elizabeth ξεπερνά το 1 δισ. δολάρια. Η λογική του João II είναι ότι τα μη επανδρωμένα συστήματα επιτρέπουν ταχύτερη προβολή ισχύος, με χαμηλότερο ρίσκο για το προσωπικό. Παρόμοια πλοία τύπου flat deck για drones έχουν ήδη αποκτήσει ή αναπτύσσουν η Κίνα, το Ιράν και η Τουρκία.
Πορτογαλία: Οι δυνατότητες του νέου πολεμικού πλοίου
Το João II θα αναπτύσσει ταχύτητα 15,5 κόμβων. Θα έχει πλήρωμα 48 ατόμων και επιπλέον θέσεις για 42 ειδικούς, όπως χειριστές drones και επιστήμονες. Σε έκτακτες συνθήκες μπορεί να φιλοξενήσει προσωρινά ακόμη 100 έως 200 άτομα. Το κατάστρωμα, μήκους 94 μέτρων, επιτρέπει απογειώσεις και προσγειώσεις εναέριων drones. Υπάρχει υπόστεγο για συναρμολόγηση και συντήρηση, καθώς και ράμπα στην πρύμνη για την καθέλκυση επιφανειακών και υποβρύχιων οχημάτων. Προβλέπεται μεταφορά 18 κοντέινερ με εξειδικευμένο εξοπλισμό, από θαλάμους υπερβαρικής θεραπείας έως δομές νοσοκομείου, 18 ελαφρών οχημάτων και 10 σκαφών. Η αυτονομία σχεδιάζεται για 45 ημέρες χωρίς στενή υποστήριξη.
Οι αποστολές που περιγράφονται κινούνται από την επιστήμη ως την ασφάλεια. Περιλαμβάνουν συλλογή δεδομένων σε πραγματικό χρόνο στα πορτογαλικά ύδατα, περιβαλλοντική παρακολούθηση, έρευνα και διάσωση, υποστήριξη σε φυσικές καταστροφές, ναυτική επιτήρηση και εκκένωση πολιτών από ζώνες κρίσης. Το πλοίο μπορεί να επιχειρεί πολλαπλά μη επανδρωμένα οχήματα ταυτόχρονα, με εναέρια και επιφανειακά drones για επιτήρηση και ωκεανογραφικά δεδομένα και υποβρύχια για επιθεώρηση, εντοπισμό και χαρτογράφηση του βυθού.
Το πορτογαλικό Ναυτικό λέει ότι θα επιδιώξει εγχώρια παραγωγή των μη επανδρωμένων συστημάτων όπου είναι δυνατό, με συνεργασίες με τοπικές εταιρείες. Παράλληλα, προβλέπονται διεθνείς συνέργειες. Ο πρωθυπουργός της Πορτογαλίας, Λουίς Μοντενέγκρο, υπέγραψε πέρυσι συμφωνία με την Ουκρανία για κοινή παραγωγή υποβρύχιων drones.
Πορτογαλία: Αυξημένη η ρωσική δραστηριότητα στις ακτές της χώρας
Το πρόγραμμα συνδέεται και με το ζήτημα των υβριδικών απειλών στον Ατλαντικό. Η Πορτογαλία καλύπτει θαλάσσιο χώρο περίπου 4 εκατ. τετραγωνικών χιλιομέτρων και διαθέτει την τρίτη μεγαλύτερη Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη στην Ευρώπη, πολλαπλάσια της ηπειρωτικής της έκτασης. Το πορτογαλικό Ναυτικό καταγράφει αυξημένη ρωσική ναυτική δραστηριότητα κατά μήκος των ακτών της χώρας την περίοδο 2022 έως 2025, με παρουσία υποβρυχίων εξοπλισμένων με πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς και πλοίων συλλογής πληροφοριών, τα οποία θα μπορούσαν να απειλήσουν υποθαλάσσιες υποδομές, όπως καλώδια επικοινωνιών.
Οι Πορτογάλοι αξιωματούχοι παραδέχονται ότι η διοίκηση και ο έλεγχος πολλών μη επανδρωμένων οχημάτων που επιχειρούν ταυτόχρονα είναι δύσκολη τεχνική άσκηση. Όπως λένε, δουλεύουν σε λύσεις που βασίζονται σε εναλλακτικούς διαύλους επικοινωνίας, ισχυρή κρυπτογράφηση και δυνατότητα επιχειρήσεων ακόμη και όταν τα δίκτυα υπολειτουργούν.
Το João II έχει σχεδιαστεί με «ανοιχτή» αρχιτεκτονική, ώστε να δέχεται νέα συστήματα καθώς εξελίσσονται. Στα σενάρια που εξετάζονται περιλαμβάνονται εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης για γρήγορη επεξεργασία δεδομένων, υποβοηθούμενη πλοήγηση, συνδυασμό πληροφοριών από αισθητήρες και υποστήριξη αποφάσεων, με τελικό έλεγχο πάντα από άνθρωπο.
Με πληροφορίες από Euronews
