Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή πρότεινε την μερική αναστολή της συμμετοχής του Ισραήλ στο πρόγραμμα Horizon Europe, ύψους 80 δισ. λιρών, το οποίο θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα παγκοσμίως στον τομέα της επιστημονικής έρευνας. Εάν υιοθετηθεί από τα κράτη-μέλη, θα πρόκειται για την πρώτη φορά που η Ε.Ε. αποκλείει χώρα από το πρόγραμμα, με τη νομική βάση της απόφασης να εδράζεται στη σοβαρότητα της ανθρωπιστικής κρίσης στη Γάζα.
Στην πρόταση της Επιτροπής προς τα κράτη-μέλη αναφέρεται πως «το 90% των νοικοκυριών αντιμετωπίζει σοβαρή ανασφάλεια σε σχέση με το νερό», ενώ σημειώνονται «αυξημένα ποσοστά υποσιτισμού», «σοβαρές ελλείψεις φαρμάκων» και η εκτίμηση ότι «ουσιαστικά ολόκληρος ο πληθυσμός της Γάζας βρίσκεται σε κίνδυνο λιμού». Η εκτίμηση βασίζεται στην ενημέρωση από τον διεθνή οργανισμό Integrated Food Security Phase Classification, που την Τρίτη επιβεβαίωσε πως «το χειρότερο σενάριο λιμού βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη».
Αντιδράσεις από το Ισραήλ και τον ΟΗΕ
Το Ισραήλ απορρίπτει την κατηγορία ότι ευθύνεται για την πείνα, αποδίδοντας το πρόβλημα σε «λεηλασίες από τη Χαμάς» και «αποτυχίες διανομής από τον ΟΗΕ». Την Τρίτη, ισραηλινές αρχές δήλωσαν ότι «πάνω από 200 φορτηγά διανομής βοήθειας συγκεντρώθηκαν και διανεμήθηκαν από τον ΟΗΕ και διεθνείς οργανισμούς», ενώ άλλα 260 φορτηγά ανέμεναν τη συλλογή και διανομή. Ωστόσο, σύμφωνα με την Κομισιόν, οι ποσότητες αυτές υπολείπονται κατά πολύ των προπολεμικών επιπέδων, όταν στην περιοχή έμπαιναν κατά μέσο όρο 500 φορτηγά την ημέρα για πληθυσμό που είχε επαρκή στέγαση, νερό, φάρμακα και τρόφιμα.
Παρά τις σχετικές βελτιώσεις, οι ευρωπαίοι αξιωματούχοι καταγγέλλουν ότι η Ε.Ε. δεν έχει πρόσβαση στη Γάζα για να επαληθεύσει την παράδοση της ανθρωπιστικής βοήθειας, ζητώντας περισσότερα σημεία εισόδου και κέντρα διανομής.
Η πρόταση της Επιτροπής προβλέπει τον αποκλεισμό του Ισραήλ από έναν κρίσιμο τομέα του προγράμματος Horizon: το European Innovation Council (EIC), που ειδικεύεται σε «ανατρεπτικές τεχνολογίες». Η Ε.Ε. επιβεβαίωσε ότι 46 ισραηλινές εταιρείες συμμετέχουν στο EIC, ενώ συνολικά η χώρα έχει λάβει περίπου 200 εκατ. ευρώ από τα 900 εκατ. που έχουν δοθεί από το 2021, εκ των οποίων τα 135 εκατ. σε επιχορηγήσεις και τα 65 εκατ. σε επενδύσεις.
Η μερική αναστολή θα ενεργοποιηθεί βάσει του άρθρου 79 της Ευρωμεσογειακής Συμφωνίας εφόσον κριθεί «αναλογική» και εφόσον εγκριθεί από τα κράτη-μέλη με ειδική πλειοψηφία: δηλαδή τουλάχιστον 15 χώρες που να εκπροσωπούν το 65% του πληθυσμού της Ε.Ε., γεγονός που καθιστά απαραίτητη την υποστήριξη της Γερμανίας.
Ανώτεροι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι περιέγραψαν την ατμόσφαιρα της πρόσφατης συνεδρίασης των πρέσβεων ως «τεταμένη», με «ιδιαίτερη αίσθηση επείγοντος» σε σχέση με την πρόταση για τη Γάζα. Η εν λόγω πρόταση αναμένεται να κατατεθεί επίσημα το απόγευμα της Τρίτης, στο πλαίσιο συνάντησης για την εμπορική συμφωνία Ε.Ε.–ΗΠΑ.
Σημειώνεται ότι το Ηνωμένο Βασίλειο είχε αποκλειστεί από το Horizon για τρία χρόνια μετά το Brexit, επανεντασσόμενο το 2024. Ωστόσο, Ευρωπαίοι αξιωματούχοι τονίζουν ότι αυτή η περίπτωση δεν συνιστά αποκλεισμό αλλά προτεινόμενη αναστολή για λόγους ανθρωπιστικούς και νομικούς.
Με πληροφορίες από Guardian
