Ο Ντόναλντ Τραμπ αναδιαμορφώνει την εκτελεστική εξουσία των ΗΠΑ κατά το δοκούν, εξουσιοδοτώντας τον Έλον Μασκ να παρακάμψει τους δημοσίους υπαλλήλους, να διαλύσει ολόκληρες υπηρεσίες και να ενσταλάξει ένα αίσθημα φόβου στο ομοσπονδιακό εργατικό δυναμικό.
Στις δύο εβδομάδες από την ορκωμοσία του Τραμπ, ο Μασκ -επικεφαλής του λεγόμενου Τμήματος Κυβερνητικής Αποδοτικότητας (DOGE)- έχει εγείρει πλήθος ερωτημάτων σχετικά με το εύρος της εξουσίας του. Ο ιδιοκτήτης του Χ (πρώην Twitter) ανακοίνωσε ότι βρίσκεται στη διαδικασία κλεισίματος της Αμερικανικής Υπηρεσίας Διεθνούς Ανάπτυξης (USAID), ζήτησε τις παραιτήσεις ομοσπονδιακών υπαλλήλων προσφέροντας αποζημιώσεις, έθεσε χιλιάδες υπαλλήλους σε διοικητική άδεια και πρόσφατα απέκτησε πρόσβαση σε ένα ευαίσθητο σύστημα του υπουργείου Οικονομικών των ΗΠΑ που είναι υπεύθυνο για πληρωμές τρισεκατομμυρίων δολαρίων της αμερικανικής κυβέρνησης.
Ενεργώντας χωρίς την εποπτεία του αμερικανικού Κογκρέσου, η task force του Μασκ έχει σταματήσει το έργο της κύριας υπηρεσίας εξωτερικής βοήθειας των ΗΠΑ, έχει επισημάνει εκατομμύρια κυβερνητικούς υπαλλήλους για απολύσεις, έχει αποκτήσει πρόσβαση σε διαβαθμισμένο υλικό και ευαίσθητα στοιχεία για εκατομμύρια Αμερικανούς και έχει πάρει τον έλεγχο του συστήματος πληρωμών που διαχειρίζεται τη ροή τρισεκατομμυρίων δολαρίων κυβερνητικών δαπανών. Με απλά λόγια, αυτή τη στιγμή ο Έλον Μασκ μπορεί να «παγώνει» ή να παρακρατεί πληρωμές με βάση τις προσωπικές του προτιμήσεις χωρίς να είναι υπόλογος - σε καμία αρχή, σε κανέναν μηχανισμό ελέγχου.
Η ταχύτητα με την οποία ο CEO της SpaceX και της Tesla εδραιώνει τον έλεγχό του σε κρίσιμες παραμέτρους της αμερικανικής κυβέρνησης προκαλεί ανησυχία στους Δημοκρατικούς και στους συνταγματολόγους. Σε συνέντευξη Τύπου, ο Τσακ Σούμερ -ο ηγέτης των Δημοκρατικών στη Γερουσία- δήλωσε ότι οι ΗΠΑ γίνονται μάρτυρες της «εχθρικής κατάληψης της ομοσπονδιακής κυβέρνησης» από μια «μη εκλεγμένη σκιώδη κυβέρνηση». Η Αλεξάντρια Όκασιο-Κορτέζ -μέλος της Βουλής των Αντιπροσώπων- κατηγόρησε τον Μασκ ότι «ενορχηστρώνει ένα πλουτοκρατικό πραξικόπημα». «Αν θέλετε την εξουσία, βάλτε υποψηφιότητα και εκλεγείτε από τον λαό», δήλωσε η Όκασιο-Κορτέζ στο X.
Το βέβαιο είναι ότι δεν υπάρχει προηγούμενο για έναν κυβερνητικό αξιωματούχο των ΗΠΑ να έχει την κλίμακα σύγκρουσης συμφερόντων του Μασκ, η οποία περιλαμβάνει εγχώριες συμμετοχές και ξένες διασυνδέσεις, όπως επιχειρηματικές σχέσεις στην Κίνα. Και δεν υπάρχει προηγούμενο για κάποιον που δεν είναι υπάλληλος πλήρους απασχόλησης να έχει τέτοια δυνατότητα να αναδιαμορφώνει το ομοσπονδιακό εργατικό δυναμικό.
Ο Έλον Μασκ είναι «ειδικός κυβερνητικός υπάλληλος» - Τι σημαίνει αυτό;
Ο Μασκ, ο οποίος κατονομάστηκε ως «ειδικός κυβερνητικός υπάλληλος» από τον Λευκό Οίκο τη Δευτέρα (3/2), δεν κατέχει εκλεγμένο αξίωμα και δεν ανήκει στο υπουργικό συμβούλιο του Τραμπ, τα μέλη του οποίου απαιτούν επιβεβαίωση από την αμερικανική Γερουσία.
Ειδικός κυβερνητικός υπάλληλος είναι «οποιοσδήποτε εργάζεται ή αναμένεται να εργαστεί για την κυβέρνηση για 130 ή λιγότερες ημέρες σε περίοδο 365 ημερών», με ή χωρίς αποζημίωση, σύμφωνα με το υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ. Δεν είναι σαφές πόσο αναμένεται να διαρκέσει η αποστολή του Μασκ ως επικεφαλής του DOGE.
Ως ειδικός κυβερνητικός υπάλληλος, ο Έλον Μασκ εξαιρείται -μεταξύ άλλων- από τους κανόνες περί σύγκρουσης συμφερόντων που ισχύουν για τους κυβερνητικούς υπαλλήλους πλήρους απασχόλησης.
Οι ειδικοί κυβερνητικοί υπάλληλοι που αμείβονται στο επίπεδο ή κάτω από το επίπεδο των ομοσπονδιακών υπαλλήλων με καθεστώς Senior Executive Service, δεν υποχρεούνται να υποβάλουν δημόσια έκθεση οικονομικής πληροφόρησης. Αντίθετα, μπορούν να υποβάλουν εμπιστευτική έκθεση εάν αναμένεται να «έχουν ουσιαστικό ρόλο στη διαμόρφωση της πολιτικής του οργανισμού», σύμφωνα με το Γραφείο Κυβερνητικής Δεοντολογίας των ΗΠΑ. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό στην περίπτωση του Έλον Μασκ, επειδή οι επικριτές έχουν υποστηρίξει ότι το ιδιοκτησιακό καθεστώς στη SpaceX και στην Tesla αντιπροσωπεύει σύγκρουση συμφερόντων κατά την εξέταση των κυβερνητικών δαπανών και ρυθμίσεων, ιδίως στις συναλλαγές του με κυβερνητικές υπηρεσίες που στο παρελθόν αποφάσισαν αν θα αναθέσουν συμβάσεις στις εταιρείες του ή έθεσαν κανόνες που επηρεάζουν τις δράσεις και τα κέρδη των εταιρειών του.
Προσφυγή στη δικαιοσύνη για την υπερεξουσία του Μασκ
Τουλάχιστον τέσσερις αγωγές έχουν κατατεθεί σε ομοσπονδιακό δικαστήριο για να αμφισβητήσουν την εξουσία και τις κινήσεις της νέας κυβέρνησης, αλλά μένει να φανεί αν ο δικαστικός έλεγχος μπορεί να συμβαδίσει με τον Έλον Μασκ.
Χθες, Δευτέρα (3/2), μια ομάδα συνδικάτων που εκπροσωπούν κυβερνητικούς υπαλλήλους κατέθεσε αγωγή κατά του υπουργείου Οικονομικών και του Υπουργού Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ, υποστηρίζοντας ότι η πρόσβαση του DOGE στο σύστημα πληρωμών έθεσε παράνομα σε κίνδυνο την ιδιωτική ζωή εκατομμυρίων Αμερικανών.
«Η ενέργεια του υπουργού Μπέσεντ που παρέχει σε άτομα που συνδέονται με το DOGE πλήρη, συνεχή και διαρκή πρόσβαση σε αυτές τις πληροφορίες για απροσδιόριστο χρονικό διάστημα σημαίνει ότι οι συνταξιούχοι, οι φορολογούμενοι, οι ομοσπονδιακοί υπάλληλοι, οι εταιρείες και άλλα άτομα από όλα τα κοινωνικά στρώματα δεν έχουν καμία διαβεβαίωση ότι οι πληροφορίες τους θα λάβουν την προστασία που παρέχει ο ομοσπονδιακός νόμος», αναφέρει η αγωγή, που κατατέθηκε από τη Συμμαχία για τους συνταξιούχους Αμερικανούς, την Αμερικανική Ομοσπονδία Κυβερνητικών Υπαλλήλων και τη Διεθνή Ένωση Υπαλλήλων Υπηρεσιών.
