Το 1569, ο Φλαμανδός χαρτογράφος Gerardus Mercator δημιούργησε μια νέα προβολή χάρτη του κόσμου που άλλαξε για πάντα την πλοήγηση και την αντίληψη των γεωγραφικών περιοχών.
Οι ευθείες γραμμές που αντιστοιχούν σε σταθερές πορείες με πυξίδα έκαναν τον Mercator ιδανικό για τους ναυτικούς της εποχής των ιστιοφόρων. Ωστόσο, το κόστος ήταν η παραμόρφωση του μεγέθους των ηπείρων: όσο πιο μακριά από τον ισημερινό, τόσο μεγαλύτερες εμφανίζονται.
Η Γροιλανδία, για παράδειγμα, φαίνεται σχεδόν στο ίδιο μέγεθος με την Αφρική, ενώ στην πραγματικότητα είναι περίπου 14 φορές μικρότερη. Παρά τη στρέβλωση, η προβολή Mercator παραμένει χρήσιμη για διαδικτυακούς χάρτες, χάρη στο απλό της πλέγμα που επιτρέπει zoom και πλοήγηση.
Ωστόσο, η Αφρικανική Ένωση (AU) ξεκίνησε πρόσφατα εκστρατεία για την αντικατάσταση της προβολής Mercator με χάρτες που δείχνουν το πραγματικό μέγεθος της Αφρικής. «Οι χάρτες διαμορφώνουν τον τρόπο που θυμόμαστε και κατανοούμε τον κόσμο», λέει ο Tom Patterson, δημιουργός του χάρτη Equal Earth, που έχει εγκριθεί από την AU. «Η παραπλάνηση της Mercator επηρεάζει βαθιά την αντίληψη του κόσμου».
Η εκστρατεία Correct The Map, υποστηριζόμενη από την AU και 55 κράτη μέλη, τονίζει τον αποικιοκρατικό χαρακτήρα της Mercator. Η προβολή είχε χρησιμοποιηθεί από Ολλανδούς και Άγγλους για την καταγραφή των αυτοκρατοριών τους, ενισχύοντας την εικόνα του παγκόσμιου ναυτικού και της αποικιακής δύναμης.
Η παραμόρφωση είναι ιδιαίτερα εμφανής στις βόρειες περιοχές: το Ηνωμένο Βασίλειο φαίνεται τριπλάσιο και η Βόρεια Αμερική πάνω από τετραπλάσια του πραγματικού μεγέθους τους. Παρά τις κριτικές, η απλότητα και η χρησιμότητα της Mercator έχουν κερδίσει υπερασπιστές. Κάποιοι υποστηρίζουν ότι όλες οι προβολές έχουν ατέλειες και προτείνουν τη χρήση της σφαίρας για πλήρη ακρίβεια.
Η εκστρατεία AU προτείνει την υιοθέτηση του χάρτη Equal Earth, ο οποίος δείχνει τις ηπείρους στο σωστό μέγεθος, αν και παραμορφώνει ελαφρώς τα σχήματα. Η ιστορική υποστήριξη της AU μετατρέπει την πολιτιστική απαίτηση σε πολιτικό αίτημα, αναφέρει η Fara Ndiaye, συνιδρύτρια της Speak Up Africa.
Με την αντικατάσταση της Mercator, τα παιδιά στην Αφρική και σε όλο τον κόσμο θα βλέπουν τον δικό τους τόπο στο πραγματικό του μέγεθος, ενισχύοντας την αντίληψη ισχύος και γεωγραφικής σημασίας της ηπείρου. Η εκστρατεία καλεί διεθνείς οργανισμούς να υιοθετήσουν ακριβείς χάρτες, με έμφαση στην ισότητα των ηπείρων.
Η Google Maps προσφέρει ήδη προβολή Globe σε επιτραπέζιους υπολογιστές, ενώ η World Bank και η USGS χρησιμοποιούν άλλες προβολές όπως Winkel Tripel και Robinson για στατικούς χάρτες. Ωστόσο, η πλήρης αντικατάσταση της Mercator θα αλλάξει δραστικά τον τρόπο που ο κόσμος αντιλαμβάνεται την Αφρική και τη θέση της στην παγκόσμια σκηνή.
Η Ντιάγε τονίζει: «Οι χάρτες δεν είναι ουδέτεροι. Ποτέ δεν ήταν. Διαμορφώνουν τον τρόπο που μαθαίνουμε, φανταζόμαστε την ισχύ και βλέπουμε τους εαυτούς μας».
