Το πέρασμα της Ράφα, που βρίσκεται στα σύνορα της Γάζας με τη χερσόνησο του Σινά της Αιγύπτου μήκους περίπου 120 χιλιομέτρων, είναι ένα από τα τρία συνοριακά περάσματα της Λωρίδας της Γάζας και το μόνο που δεν επικοινωνεί με το Ισραήλ.
Ελέγχεται από την αιγυπτιακή κυβέρνηση βάσει συμφωνίας που υπεγράφη το 2005 με το Ισραήλ, ενώ η ροή προμηθειών, συμπεριλαμβανομένης της ανθρωπιστικής βοήθειας, που εισέρχεται στη Γάζα μέσω της Ράφα απαιτεί την έγκριση του Ισραήλ, το οποίο διατηρεί την εξουσία να αμφισβητεί την είσοδο οποιουδήποτε προσώπου. Στις 26 Νοεμβρίου 2005, το πέρασμα της Ράφα άνοιξε για πρώτη φορά υπό την εποπτεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ενώ ο ισραηλινός στρατός παρακολουθούσε με βίντεο από μια κοντινή βάση και διατηρούσε τον έλεγχο εισαγωγών και εξαγωγών όλων των εμπορευμάτων από και προς τη Γάζα.
Παρόλο που η Αίγυπτος έχει συχνά κλείσει το πέρασμα της Ράφα, επιτείνοντας τον πλήρη αποκλεισμό του παλαιστινιακού θύλακα που επέβαλε το Ισραήλ από το 2007 και μετά, έχει χρησιμεύσει ως ζωτικός σύνδεσμος μεταξύ της Γάζας και του υπόλοιπου κόσμου. Σύμφωνα με στοιχεία του ΟΗΕ, υπολογίζεται ότι τον Οκτώβριο του 2022, περίπου το 49% των εμπορευμάτων που εισέρχονταν στη Γάζα ήταν μέσω Αιγύπτου και της Ράφα. Για το Ισραήλ, η Ράφα παραμένει «κόμβος» λαθρεμπορίου όπλων και τρομοκρατίας που ελέγχει η Χαμάς, παρόλο που η Αίγυπτος έχει στο παρελθόν καταστρέψει ένα κομμάτι του δικτύου των τούνελ της Χαμάς προς εκείνη. Αξίζει να σημειωθεί ότι στο παρελθόν το Ισραήλ συχνά συναινούσε στο λαθρεμπόριο βασικών αγαθών προκειμένου να αποτρέψει μια ανθρωπιστική κρίση στη Γάζα.
Στη Ράφα -στην οποία διέμεναν λιγότεροι από 300.000 κάτοικοι πριν τις επιθέσεις της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023 και τα ασύμμετρα ισραηλινά αντίποινα στη Λωρίδα της Γάζας που συνεχίζονται μέχρι και σήμερα- βρίσκονται πλέον περίπου 1,4 εκατ. Παλαιστίνιοι σε συνθήκες ανθρωπιστικής καταστροφής. Τυχόν εκτοπισμός του μισού τωρινού πληθυσμού της Ράφα θα ισοδυναμεί με την «αριθμητική» της «Νάκμπα» - όταν περίπου 700.000 Παλαιστίνιοι κατέληξαν απάτριδες πρόσφυγες στις γειτονικές αραβικές χώρες, στον απόηχο του πρώτου αραβο-ισραηλινού πολέμου το 1948. Οι διπλωματικοί προβολείς έχουν αναμενόμενα επικεντρωθεί στην εσωτερικά ασταθή Αίγυπτο, όπου διεξάγονται οι διαπραγματεύσεις για κατάπαυση πυρός, απελευθέρωση των ομήρων που κρατά η Χαμάς και ανταλλαγή αιχμαλώτων.
RAFAH CROSSING BORDER TODAY pic.twitter.com/8wWAnFgKkJ
— Muhammad Smiry 🇵🇸 (@MuhammadSmiry) May 7, 2024
Το Κάιρο έχει δηλώσει κατηγορηματικά αντίθετο σε μια έξοδο Παλαιστινίων προσφύγων, ανησυχώντας για την ασφάλεια στην περιοχή του Σινά, ενώ θέλει να αποφύγει να θεωρηθεί συνένοχο σε μια εκστρατεία που θα μπορούσε να οδηγήσει στον οριστικό διωγμό των Παλαιστινίων. Η Αίγυπτος διακυβεύει πολλά καθώς μεσολαβεί για τη Γάζα και για τον Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι η ανάληψη κεντρικού ρόλου σε ένα τόσο υψηλού προφίλ ζήτημα, δίνει κύρος σε μια κυβέρνηση που αγωνίζεται όλο και περισσότερο στο εσωτερικό της.
Για τις ΗΠΑ, τον στενότερο και βασικότερο σύμμαχο του Ισραήλ που σε μεγάλο βαθμό ηγούνται της διπλωματίας για τη Γάζα, η κυβέρνηση Σίσι είναι δύσκολος εταίρος. Η Ουάσινγκτον αποφάσισε πρόσφατα να παρακρατήσει 85 εκατ. δολάρια σε στρατιωτική βοήθεια που είχε προηγουμένως προβλεφθεί για την Αίγυπτο λόγω ανησυχιών για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Όμως, το πιθανότερο είναι η Αίγυπτος να κληθεί να «καθοδηγήσει» τις υπόλοιπες αραβικές κυβερνήσεις στη νομιμοποίηση οποιασδήποτε συμφωνίας για τη Γάζα.
