Πριν μερικά χρόνια ο Γάλλος πρόεδρος, Εμανουέλ Μακρόν είχε χαρακτηρίσει τη στρατιωτική συμμαχία του ΝΑΤΟ, ως «κλινικά νεκρή» ενώ ο ίδιος ο Αμερικανός πρώην πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ είχε κάνει λόγο για μια «παρωχημένη» συμμαχία.
Ωστόσο, όπως εκτιμά δημοσίευμα των Financial Times, η συγκέντρωση ρωσικών δυνάμεων στα σύνορα με την Ουκρανία και η ξεκάθαρη στάση της Μόσχας να εμποδίσει τις ανατολικοευρωπαϊκές φιλοδοξίες της συμμαχίας, φαίνεται πως δίνει «νέα πνοή» στον ρόλο του ΝΑΤΟ.
Μαζί με τις ΗΠΑ, το ΝΑΤΟ ηγείται αυτή τη στιγμή στην αντιμετώπιση της Ρωσίας, παίζει βασικό ρόλο στις συνομιλίες με τη Μόσχα και ενισχύει τον αριθμό των συμμαχικών στρατευμάτων στην Ανατολική Ευρώπη. Την ίδια στιγμή ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Γενς Στόλτενμπεργκ, αν και η Ουκρανία δεν αποτελεί μέλος της συμμαχίας, χαρακτήρισε τη χώρα ως «εταίρο» κινούμενος προς μια πιο ενιαία στάση ενάντια «στην επιθετικότητα του Κρεμλίνου».
Το ΝΑΤΟ βρέθηκε εν μέσω σφοδρών επικρίσεων μπροστά στη χαοτική υποχώρηση από το Αφγανιστάν τον περασμένο Αύγουστο μετά και την επικράτηση των Ταλιμπάν. Πριν από την εκκένωση της Καμπούλ και ο Τραμπ είχε απαξιώσει τον ρόλο της συμμαχίας στρέφοντας το γεωπολιτικό παιχνίδι περισσότερο προς την Κίνα και ως εκ τούτου τον Ειρηνικό.
Ωστόσο, η κρίση στην Ουκρανία έχει αναζωογονήσει την υποστήριξη για την αρχική ιδέα της συμμαχίας: μια «αμυντική συλλογικότητα» που έχει ως στόχο «να αποτρέψει πιθανή επίθεση της Μόσχας» προς την Ευρώπη.
«Είναι ξεκάθαρο ότι [το ΝΑΤΟ] ασχολείται πολύ με τις επιχειρήσεις», δήλωσε ο Τούμας Χέντρικ Ιλβς, πρώην πρόεδρος της Εσθονίας, ενός από τα τρία πρώην σοβιετικά κράτη της Βαλτικής που εντάχθηκαν στο ΝΑΤΟ το 2004. «Η απουσία άμεσης απειλής δεν σημαίνει ότι αυτή έχει φύγει οριστικά».
Από τότε που ξεκίνησε η συσσώρευση δυνάμεων γύρω από την Ουκρανία τον Νοέμβριο, οι σύμμαχοι στέλνουν στρατεύματα και εξοπλισμό στα μέλη του ΝΑΤΟ στην Ανατολική Ευρώπη. Η Γαλλία δήλωσε έτοιμη να στείλει στρατεύματα στη Ρουμανία, η Ισπανία έστειλε μια φρεγάτα στη Μαύρη Θάλασσα και η Ολλανδία υποσχέθηκε δύο μαχητικά F-35 στη Βουλγαρία και έθεσε άλλες μονάδες σε ετοιμότητα.
«Τα τελεσίγραφα της Ρωσίας καθώς και η συγκέντρωση σε πραγματικό χρόνο σοβαρού αριθμού στρατευμάτων και υλικού έχουν οδηγήσει σε επανεξέταση της κατάστασης», είπε ο Ιλβς, προσθέτοντας ότι η Γαλλία, η Ισπανία και η Ολλανδία κινητοποιήθηκαν καθώς η απειλή αυξανόταν.
Το ΝΑΤΟ, δημιουργήθηκε στον απόηχο του 2ου Παγκόσμιου Πολέμου ως διατλαντική συμμαχία ασφάλειας, με σκοπό την άμυνα της Δυτικής Ευρώπης απέναντι στη Σοβιετική Ένωση και τις χώρες του Συμφώνου της Βαρσοβίας. Ο ρόλος της συμμαχίας έγινε λιγότερο καθορισμένος μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου και, καθώς αναζητούσε νέο γεωπολιτικό ρόλο, η εμπλοκή του Γιουγκοσλαβικούς πολέμους της δεκαετίας του 1990 προκάλεσε πολύ έντονη κριτική ακόμα και εσωτερικά. Οι επιχειρήσεις στο Αφγανιστάν αλλά και τη Λιβύη το 2011 απέδειξαν πλέον τις μεγάλες διαφορές συμφερόντων που έχουν προκύψει μεταξύ των μελών.
Τα τελευταία χρόνια, παρατηρήθηκαν εκκλήσεις ιδιαίτερα από τη Γαλλία να αναλάβει μεγαλύτερο ρόλο η Ευρωπαϊκή Ένωση στην άμυνα της Ευρώπης για να επιτύχει μια αυτονομία που θα εξαρτιόταν λιγότερο από τη συμμαχία που επί της ουσίας βρίσκεται υπό την ηγεσία των Ηνωμένων Πολιτειών.
Ωστόσο, η απόφαση του Βλαντιμίρ Πούτιν να αναπτύξει περισσότερους από 106.000 στρατιώτες στα σύνορα με την Ουκρανία, μαζί με τις απαιτήσεις της Μόσχας, συμπεριλαμβανομένης της απαγόρευσης της ένταξης της Ουκρανίας και της Γεωργίας στο ΝΑΤΟ, φαίνεται πως δίνει ώθηση στην ενότητα της συμμαχίας, σύμφωνα με αξιωματούχους.
«Αυτή είναι μια καταπληκτική στιγμή για τη συμμαχία», δήλωσε η Τζούλιαν Σμιθ, μόνιμη εκπρόσωπος των ΗΠΑ στο ΝΑΤΟ.
