Το Ιράν «αντιμετωπίζει μεγάλες δυσκολίες να καταλάβει ποιος είναι ο ηγέτης του».
Αυτό, τουλάχιστον, είναι το μήνυμα που προσπαθεί να περάσει ο Τραμπ στις τελευταίες του τοποθετήσεις.
«Απλά δεν ξέρουν!» γράφει ο Αμερικανός πρόεδρος, ισχυριζόμενος ότι υπάρχουν «ΤΡΕΛΕΣ!» εσωτερικές διαμάχες στη χώρα μεταξύ «σκληροπυρηνικών» και «μετριοπαθών», ενώ προσθέτει ότι οι ΗΠΑ έχουν «απόλυτο έλεγχο» των Στενών του Ορμούζ και ότι κανένα πλοίο δεν μπορεί να εισέλθει ή να εξέλθει χωρίς την έγκρισή τους.
Ήδη, από την ανακοίνωση της παράτασης της εκεχειρίας, παρουσίασε ως αιτία της απόφασής του το γεγονός ότι «η κυβέρνηση του Ιράν είναι σοβαρά διχασμένη, κάτι που δεν προκαλεί έκπληξη», όπως έγραψε. Περίπου τρεις εβδομάδες πριν, ο Τραμπ ισχυρίστηκε ότι η στρατιωτική επιχείρηση των ΗΠΑ είχε επιτύχει τον στόχο της, που ήταν να επιβάλει αλλαγή στην ιρανική κυβέρνηση, και ότι οι ΗΠΑ είχαν πλέον να κάνουν με «μια εντελώς νέα ομάδα ανθρώπων» που διοικούσαν τη χώρα.
Την 11η Απριλίου, το Ιράν έστειλε μια αντιπροσωπεία με επικεφαλής τον πρόεδρο του κοινοβουλίου Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ στην πρωτεύουσα του Πακιστάν, Ισλαμαμπάντ, για να ξεκινήσει συνομιλίες με τις ΗΠΑ.
Είναι, λοιπόν, η ιρανική κυβέρνηση «διασπασμένη»; Το πρώτο και βασικό ερώτημα είναι, πού βρίσκεται και πώς ενεργεί ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ;
Πού είναι ο Ανώτατος Ηγέτης Μοτζτάμπα Χαμενεΐ
Ο Χαμενεΐ είναι γιος του πρώην Ανώτατου Ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, που σκοτώθηκε κατά τη διάρκεια αμερικανο-ισραηλινών αεροπορικών επιθέσεων στην Τεχεράνη την πρώτη ημέρα του πολέμου, στις 28 Φεβρουαρίου. Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ εξελέγη νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν στις 8 Μαρτίου, σύμφωνα με αναφορές των κρατικών μέσων ενημέρωσης.
Ο 56χρονος δεν έχει ποτέ θέσει υποψηφιότητα για κάποιο αξίωμα ούτε έχει εκλεγεί, αλλά εδώ και δεκαετίες αποτελεί μια προσωπικότητα με επιρροή στον στενό κύκλο του πατέρα του, καλλιεργώντας στενούς δεσμούς με το Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC).
Σύμφωνα με αναλυτές, η ανάληψη της εξουσίας από τον νεότερο Χαμενεΐ αποτελεί σαφή ένδειξη ότι «οι πιο σκληροπυρηνικές φατρίες στο κατεστημένο του Ιράν έχουν διατηρήσει την εξουσία» και θα μπορούσε να υποδηλώνει ότι «η κυβέρνηση δεν έχει καμία πρόθεση να καταλήξει σε deal ή περαιτέρω διαπραγματεύσεις με τις ΗΠΑ στο άμεσο μέλλον».
Ωστόσο, από την ανάληψή του, ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ δεν έχει εμφανιστεί δημόσια. Στις 13 Μαρτίου, ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ Πιτ Χέγκσεθ ισχυρίστηκε ότι ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν είχε τραυματιστεί σε αμερικανο-ισραηλινές επιθέσεις.
Στις 11 Απριλίου, ένα δημοσίευμα του πρακτορείου ειδήσεων Reuters, που επικαλέστηκε τρεις ανθρώπους κοντά στον στενό κύκλο του νέου ανώτατου ηγέτη, ανέφερε ότι ο Χαμενεΐ εξακολουθούσε να αναρρώνει από σοβαρά τραύματα στο πρόσωπο και στα πόδια που υπέστη κατά την αεροπορική επιδρομή που σκότωσε τον πατέρα του. Οι πηγές ανέφεραν ότι συμμετείχε σε συναντήσεις με ανώτερους αξιωματούχους μέσω τηλεδιάσκεψης.
«Ο Μοτζτάμπα διοικεί τη χώρα σαν να είναι ο διευθυντής του διοικητικού συμβουλίου»,
Σύμφωνα με δημοσιεύματα των κρατικών μέσων ενημέρωσης, ο Χαμενεΐ έχει αναλάβει ενεργό ρόλο στη λήψη αποφάσεων σχετικά με τον πόλεμο.
Σε μήνυμα που διαβάστηκε στην ιρανική κρατική τηλεόραση στις 18 Απριλίου, ο Χαμενεΐ προειδοποίησε ότι το ιρανικό ναυτικό είναι έτοιμο να επιφέρει «νέες πικρές ήττες» στις ΗΠΑ και το Ισραήλ, καθώς οι εντάσεις στα Στενά κλιμακώνονταν. «Ο Μοτζτάμπα διοικεί τη χώρα σαν να είναι ο διευθυντής του διοικητικού συμβουλίου», δήλωσε ο Αμπντολρέζα Νταβάρι, ένας πολιτικός που υπηρέτησε ως ανώτερος σύμβουλος του Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ όταν ήταν πρόεδρος και γνωρίζει τον κ. Χαμενεΐ. «Βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στις συμβουλές και την καθοδήγηση των μελών του συμβουλίου και όλοι μαζί λαμβάνουν όλες τις αποφάσεις», δήλωσε ο κ. Νταβάρι σε τηλεφωνική συνέντευξη από την Τεχεράνη.
«Οι στρατηγοί είναι τα μέλη του συμβουλίου», σύμφωνα με τους New York Times, που επικαλούνται πηγές, σύμφωνα με τις οποίες ανώτερα στελέχη της Φρουράς και υψηλόβαθμοι κυβερνητικοί αξιωματούχοι δεν τον επισκέπτονται, φοβούμενοι ότι το Ισραήλ μπορεί να τους εντοπίσει και να τον σκοτώσει. Ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν, ο οποίος είναι επίσης καρδιοχειρουργός, και ο υπουργός Υγείας έχουν αναλάβει τη φροντίδα του, προσθέτουν οι NYT.
New York Times: Νέες πληροφορίες για τον Χαμενεΐ - «Περιμένει προσθετικό μέλος»
Αν και ο Χαμενεΐ τραυματίστηκε σοβαρά, «είναι πνευματικά οξυδερκής και ενεργός», σύμφωνα με τέσσερις ανώτερους Ιρανούς αξιωματούχους που ενημερώνονται για την κατάσταση της υγείας του, τους οποίους επικαλείται νέο δημοσίευμα της Farnaz Fassihi στους New York Times. Κατά τις ίδιες πληροφορίες, το ένα του πόδι χειρουργήθηκε τρεις φορές και περιμένει να του τοποθετηθεί προσθετικό μέλος. Υποβλήθηκε σε χειρουργική επέμβαση στο ένα του χέρι και ανακτά σιγά-σιγά τη λειτουργικότητά του. Το πρόσωπό του και τα χείλη του έχουν υποστεί σοβαρά εγκαύματα, γεγονός που του δυσκολεύει την ομιλία και τελικά, θα χρειαστεί πλαστική χειρουργική επέμβαση.
Η ανησυχία για την ασφάλειά του, των τραυματισμών του και της δυσκολίας να επικοινωνήσει οδήγησε τον Χαμενεΐ να αναθέσει τη λήψη αποφάσεων στους στρατηγούς, τουλάχιστον προς το παρόν. Τόσο οι μεταρρυθμιστικές παρατάξεις όσο και οι ακραίοι σκληροπυρηνικοί εξακολουθούν να συμμετέχουν στις πολιτικές συζητήσεις. Ωστόσο, αναλυτές υποστηρίζουν ότι οι στενοί δεσμοί του κ. Χαμενεΐ με τους στρατηγούς -με τους οποίους μεγάλωσε όταν προσφέρθηκε εθελοντικά να πολεμήσει στον πόλεμο Ιράν-Ιράκ ως έφηβος- τους έχουν καταστήσει την κυρίαρχη δύναμη.
Όσο για τους ισχυρισμούς Τραμπ και την «αλλαγή καθεστώτος» την οποία καρπώνεται συχνά, όπως και ότι οι νέοι ηγέτες είναι «πολύ πιο λογικοί», οι NYT γράφουν: «Στην πραγματικότητα, η Ισλαμική Δημοκρατία δεν έχει ανατραπεί. Η εξουσία βρίσκεται πλέον στα χέρια ενός εδραιωμένου, σκληροπυρηνικού στρατού, ενώ η ευρεία επιρροή των κληρικών εξασθενεί».
Με πληροφορίες από New York Times, BBC, Al Jazeera
