Η αναζωογονητική επίδραση ενός καλού νυχτερινού ύπνου είναι ευρέως αναγνωρισμένη και η δημοφιλής επιστημονική εξήγηση είναι ότι ο εγκέφαλος αποβάλλει τις τοξίνες κατά τη διάρκειά του. Ωστόσο, νέα ευρήματα υποδηλώνουν ότι αυτή η θεωρία, η οποία έχει γίνει κυρίαρχη άποψη στη νευροεπιστήμη, θα μπορούσε να είναι λανθασμένη.
Νέα μελέτη διαπίστωσε ότι η κάθαρση και η κίνηση υγρών στον εγκέφαλο των ποντικών ήταν, στην πραγματικότητα, αισθητά μειωμένη κατά τη διάρκεια του ύπνου και της αναισθησίας. «Ακουγόταν σαν μια ιδέα βραβευμένη με Νόμπελ» δήλωσε ο καθηγητής Νικ Φρανκς, καθηγητής βιοφυσικής και αναισθησιολογίας στο Imperial College του Λονδίνου και συνεπικεφαλής της μελέτης. «Αν έχετε έλλειψη ύπνου, αμέτρητα πράγματα πάνε στραβά - δεν θυμάστε πράγματα καθαρά, ο συντονισμός χεριού-ματιού είναι κακός. Η ιδέα ότι ο εγκέφαλός σας κάνει αυτό το βασικό νοικοκυριό κατά τη διάρκεια του ύπνου φαίνεται να έχει νόημα» πρόσθεσε.
Ωστόσο, υπήρχαν μόνο έμμεσες ενδείξεις ότι το σύστημα αποβολής τοξινών του εγκεφάλου αυξάνει τη δραστηριότητά του κατά τη διάρκεια του ύπνου, δήλωσε ο Φρανκς.
Στην τελευταία μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Nature Neuroscience, οι ερευνητές χρησιμοποίησαν μια φθορίζουσα χρωστική για να μελετήσουν τους εγκεφάλους ποντικών. Αυτό τους επέτρεψε να δουν πόσο γρήγορα η χρωστική μετακινείται από τις γεμάτες με υγρό κοιλότητες, που ονομάζονται κοιλίες, σε άλλες περιοχές του εγκεφάλου και τους επέτρεψε να μετρήσουν άμεσα τον ρυθμό απομάκρυνσης της χρωστικής από τον εγκέφαλο.
Η μελέτη έδειξε ότι η κάθαρση της χρωστικής μειώθηκε κατά περίπου 30% στα ποντίκια που κοιμούνταν και κατά 50% στα ποντίκια που βρίσκονταν υπό αναισθησία, σε σύγκριση με τα ποντίκια που παρέμεναν ξύπνια. «Ο τομέας έχει επικεντρωθεί τόσο πολύ στην ιδέα της “κάθαρσης” ως έναν από τους βασικούς λόγους για τους οποίους κοιμόμαστε, και φυσικά εξεπλάγημεν όταν παρατηρήσαμε το αντίθετο στα αποτελέσματά μας», δήλωσε ο Φρανκς. «Διαπιστώσαμε ότι ο ρυθμός κάθαρσης της χρωστικής από τον εγκέφαλο ήταν σημαντικά μειωμένος στα ζώα που κοιμούνταν ή ήταν υπό αναισθησία» σημείωσε.
Οι ερευνητές προβλέπουν ότι τα ευρήματα θα επεκταθούν και στον άνθρωπο, καθώς ο ύπνος είναι μια βασική ανάγκη που μοιράζονται όλα τα θηλαστικά.
Η έλλειψη ύπνου μπορεί να προκαλέσει Αλτσχάιμερ ή είναι απλώς πρώιμο σύμπτωμα;
Ο καθηγητής Μπιλ Γουίσντεν, προσωρινός διευθυντής του Ερευνητικού Ινστιτούτου Άνοιας του Ηνωμένου Βασιλείου στο Imperial College του Λονδίνου και συνεπικεφαλής της έρευνας, δήλωσε: «Υπάρχουν πολλές θεωρίες σχετικά με το γιατί κοιμόμαστε, και παρόλο που δείξαμε ότι η απομάκρυνση των τοξινών μπορεί να μην είναι βασικός λόγος, δεν μπορεί να αμφισβητηθεί ότι ο ύπνος είναι σημαντικός».
Τα ευρήματα έχουν σημασία για την έρευνα σχετικά με την άνοια, λόγω των αυξανόμενων ενδείξεων για τη σχέση μεταξύ του κακού ύπνου και του κινδύνου εμφάνισης της νόσου Αλτσχάιμερ. Δεν έχει αποσαφηνιστεί αν η έλλειψη ύπνου μπορεί να προκαλέσει τη νόσο Αλτσχάιμερ ή αν είναι απλώς ένα πρώιμο σύμπτωμα. Ορισμένοι είχαν υποθέσει ότι χωρίς αρκετό ύπνο, ο εγκέφαλος μπορεί να μην είναι σε θέση να αποβάλλει αποτελεσματικά τις τοξίνες, αλλά η τελευταία έρευνα εγείρει αμφιβολίες για την αληθοφάνεια αυτής της εξήγησης.
«Επειδή αυτή η ιδέα είχε τέτοια επιρροή, πιθανώς αύξησε το άγχος των ανθρώπων ότι αν δεν κοιμηθούν θα έχουν περισσότερες πιθανότητες να εμφανίσουν άνοια», δήλωσε ο Φρανκς.
«Η διαταραχή του ύπνου είναι ένα κοινό σύμπτωμα που βιώνουν τα άτομα που ζουν με άνοια. Ωστόσο, δεν γνωρίζουμε ακόμη αν αυτό αποτελεί συνέπεια ή κινητήριο παράγοντα στην εξέλιξη της νόσου. Μπορεί κάλλιστα ο καλός ύπνος να συμβάλλει στη μείωση του κινδύνου άνοιας για λόγους άλλους από την απομάκρυνση των τοξινών» εξήγησε ο Γουίσντεν.
«Η άλλη πλευρά της μελέτης μας είναι ότι δείξαμε ότι η κάθαρση του εγκεφάλου είναι εξαιρετικά αποτελεσματική κατά τη διάρκεια της εγρήγορσης. Σε γενικές γραμμές, το να είσαι ξύπνιος, ενεργός και να γυμνάζεσαι μπορεί να καθαρίζει αποτελεσματικότερα τον εγκέφαλο από τις τοξίνες» συμπλήρωσε.
Με πληροφορίες από Guardian
