Τα όνειρά μας φαίνεται πως δεν σχηματίζονται τυχαία, και μια νέα μελέτη δείχνει ότι δύο βασικοί παράγοντες επηρεάζουν καθοριστικά το περιεχόμενό τους.
Νέα μελέτη από το IMT School for Advanced Studies Lucca στην Ιταλία αμφισβητεί την ιδέα ότι τα όνειρα είναι απλώς τυχαία «παραπροϊόντα» του μυαλού. Τα ευρήματα, που δημοσιεύθηκαν στο επιστημονικό περιοδικό Communications Psychology, δείχνουν ότι τα όνειρα διαμορφώνονται από έναν συνδυασμό σκέψης, συναισθημάτων και εμπειριών.
Οι ερευνητές ανέλυσαν περισσότερες από 3.700 καταγραφές ονείρων και καθημερινών εμπειριών από 287 συμμετέχοντες ηλικίας 18 έως 70 ετών.
Così nascono i sogni. Scoperto perché quelli negativi sono i più frequenti https://t.co/m7RhTic0Kd
— Repubblica (@repubblica) April 28, 2026
Τελικά, τι έδειξε η μελέτη για τα όνειρα
Για δύο εβδομάδες, οι εθελοντές κατέγραφαν όσα ζούσαν, ενώ οι επιστήμονες συγκέντρωναν δεδομένα για την ποιότητα ύπνου, τα γνωστικά μοτίβα, τα χαρακτηριστικά προσωπικότητας και την ψυχολογική τους κατάσταση.
Στη συνέχεια, χρησιμοποίησαν προηγμένα εργαλεία επεξεργασίας φυσικής γλώσσας (NLP), δηλαδή μορφή τεχνητής νοημοσύνης, για να αναλύσουν πώς περιέγραφαν οι συμμετέχοντες την καθημερινότητά τους και τα όνειρά τους.
Τα αποτελέσματα δείχνουν ότι τα όνειρα απέχουν πολύ από το να είναι τυχαία. Αντίθετα, εμφανίζουν σαφή μοτίβα και αντικατοπτρίζουν έναν συνδυασμό εσωτερικών χαρακτηριστικών και εξωτερικών επιρροών.
Άτομα που μέσα στη μέρα «πηδούν» από τη μία σκέψη στην άλλη, χωρίς συνοχή, ανέφεραν συχνότερα όνειρα αποσπασματικά και γρήγορα μεταβαλλόμενα. Αντίθετα, όσοι θεωρούσαν τα όνειρα σημαντικά, τα βίωναν ως πιο ζωντανά και έντονα.
Ρόλο φαίνεται να παίζουν και εξωτερικά γεγονότα. Κατά τη διάρκεια της πανδημίας COVID-19, για παράδειγμα, τα όνειρα έγιναν πιο έντονα και συχνά σχετίζονταν με περιορισμούς και εγκλωβισμό. Όταν η καθημερινότητα επανήλθε, αυτά τα μοτίβα σταδιακά υποχώρησαν, δείχνοντας ότι τα όνειρα μεταβάλλονται μαζί με την ψυχολογική μας κατάσταση.
Τα όνειρα μετασχηματίζουν την πραγματικότητα
Τα όνειρα δεν αναπαράγουν απλώς την καθημερινότητα, αλλά τη μετασχηματίζουν. Χώροι όπως το γραφείο, το νοσοκομείο ή το σχολείο σπάνια εμφανίζονται αυτούσιοι. Αντίθετα, «ανασυντίθενται» σε πιο παράξενες και συχνά σουρεαλιστικές σκηνές, όπου μπλέκονται διαφορετικά περιβάλλοντα και οπτικές.
«Τα ευρήματά μας δείχνουν ότι τα όνειρα δεν είναι απλώς αντανάκλαση των εμπειριών μας, αλλά μια δυναμική διαδικασία που διαμορφώνεται από το ποιοι είμαστε και τι ζούμε», δήλωσε η επικεφαλής της μελέτης, Valentina Elce.
Η έρευνα αναδεικνύει επίσης τον ρόλο της τεχνητής νοημοσύνης στη μελέτη των ονείρων. Τα μοντέλα NLP μπορούν να αναλύουν περιγραφές ονείρων με ακρίβεια παρόμοια με αυτή των ανθρώπων, ανοίγοντας νέους δρόμους για την κατανόηση της συνείδησης, της μνήμης και της ψυχικής υγείας.
Με πληροφορίες από Euronews
