Ένας πολύ σπάνιος τύπος καρκίνου παρουσιάζει απότομη αύξηση στις νεότερες ηλικίες και οι επιστήμονες αναζητούν την αιτία.
Πρόσφατες έρευνες στις ΗΠΑ δείχνουν ότι τα άτομα της Γενιάς Χ και οι Millenials είναι τρεις έως τέσσερις φορές πιο πιθανό σε σχέση με τις παλαιότερες γενιές να διαγνωστούν με καρκίνο της σκωληκοειδούς απόφυσης – του μικρού, δακτυλοειδούς οργάνου που «κρέμεται» από το πεπτικό μας σύστημα και στο οποίο ελάχιστοι δίνουν σημασία, εκτός αν παρουσιαστεί κάποιο πρόβλημα.
Ιστορικά, ο καρκίνος της σκωληκοειδούς απόφυσης προσέβαλε σχεδόν αποκλειστικά μεγαλύτερους σε ηλικία ενήλικες. Σήμερα, όμως, 1 στους 3 ασθενείς με αυτή τη μορφή καρκίνου είναι κάτω των 50 ετών.
Η Andreana Holowatyj, επιδημιολόγος και μοριακή βιολόγος από το Πανεπιστήμιο Βάντερμπιλτ, επικεφαλής δύο πρόσφατων αναλύσεων, θέλει να καταλάβει τον λόγο. Εδώ και χρόνια μελετά τη ραγδαία αύξηση των καρκίνων της σκωληκοειδούς απόφυσης ανάμεσα στις γενιές.
«Όταν σκεφτόμαστε τη σημαντική πρόοδο που έχουμε κάνει σε άλλους καρκίνους, εδώ υπάρχει ένα τεράστιο κενό», δήλωσε το 2024.
Λίγα χρόνια νωρίτερα, το 2020, η Holowatyj είχε ηγηθεί μιας εθνικής ανάλυσης που έδειξε ότι η συχνότητα εμφάνισης κακοήθους καρκίνου της σκωληκοειδούς απόφυσης στις ΗΠΑ αυξήθηκε κατά 232% μεταξύ 2000 και 2016. Όλες οι γενιές εμφάνισαν αύξηση.
Για μεγάλο χρονικό διάστημα, η σκωληκοειδής απόφυση χαρακτηριζόταν ως «υπολειμματικό» όργανο, ένα υπόλειμμα χωρίς πραγματική λειτουργία. Ωστόσο, πιο πρόσφατα στοιχεία δείχνουν ότι ίσως δεν είναι τόσο άχρηστη. Η φλεγμονή της, δηλαδή η σκωληκοειδίτιδα, αποτελεί τη συνηθέστερη επιπλοκή του οργάνου και, σε εξαιρετικά σπάνιες περιπτώσεις, εντοπίζεται καρκίνος όταν αφαιρείται.
Η εξέλιξη του καρκίνου της σκωληκοειδούς απόφυσης μπορεί να είναι ύπουλη. Τα συμπτώματά του –όπως κοιλιακό άλγος, φούσκωμα και πόνος στη λεκάνη– συχνά συγχέονται με άλλες, πολύ συχνότερες παθήσεις, όπως διαταραχές του πεπτικού ή καρκίνο του παχέος εντέρου, ο οποίος πλήττει περίπου 150.000 άτομα ετησίως στις ΗΠΑ.
Yπάρχουν μόλις περίπου 3.000 περιστατικά καρκίνου της σκωληκοειδούς απόφυσης τον χρόνο. Ως αποτέλεσμα, η πάθηση στερείται έρευνας και ενημέρωσης.
«Παρότι ο καρκίνος της σκωληκοειδούς απόφυσης είναι σπάνιος, είναι σημαντικό τα άτομα που έχουν αυτά τα συμπτώματα να συμβουλεύονται έναν επαγγελματία υγείας», λέει η Holowatyj.
«Το να αποκλείσουμε την πιθανότητα καρκίνου της σκωληκοειδούς απόφυσης –ή να τον διαγνώσουμε έγκαιρα– είναι κρίσιμο, καθώς συνεχίζουμε να ανακαλύπτουμε ποιοι παράγοντες μπορεί να συμβάλλουν σε αυτή τη ανησυχητική τάση.» Προς το παρόν, δεν υπάρχουν καθιερωμένες οδηγίες προληπτικού ελέγχου για τον συγκεκριμένο καρκίνο, και οι διαθέσιμες θεραπείες είναι περιορισμένες.
Σύμφωνα με τη Holowatyj, η ασθένεια μπορεί να διαφύγει εύκολα της διάγνωσης, ειδικά τώρα που η αντιμετώπιση της σκωληκοειδίτιδας χωρίς χειρουργείο γίνεται ολοένα και συχνότερη.
Μερικές φορές ο καρκίνος μπορεί να μοιάζει με κήλη, ινομυώματα ή κύστεις. Στις γυναίκες μπορεί να εκληφθεί λανθασμένα ως ενδομητρικές βλάβες.
Σύμφωνα με την πιο πρόσφατη έρευνα της ομάδας της Holowatyj, τα περιστατικά τριπλασιάστηκαν για Αμερικανούς που γεννήθηκαν μεταξύ 1976 και 1984, σε σύγκριση με όσους γεννήθηκαν μεταξύ 1941 και 1949. Για όσους γεννήθηκαν μεταξύ 1981 και 1989, τα περιστατικά τετραπλασιάστηκαν.
Οι επιστήμονες δεν γνωρίζουν ακόμη το γιατί.
Η Holowatyj και οι συνεργάτες της υποψιάζονται ότι αλλαγές στις συνήθειες υγείας (όπως διατροφή και φυσική δραστηριότητα), κληρονομούμενες γονιδιακές παραλλαγές και πιθανοί περιβαλλοντικοί παράγοντες –όπως πλαστική ή χημική ρύπανση– μπορεί να συμβάλλουν στην ανάπτυξη της πάθησης.
Ο χειρουργός-ογκολόγος Steven Ahrendt από το Πανεπιστήμιο του Κολοράντο, που δεν συμμετείχε στην έρευνα, δεν εκπλήσσεται από την αύξηση.
«Βλέπω σίγουρα ασθενείς στα 20 ή στα 30 τους με προχωρημένους όγκους της σκωληκοειδούς απόφυσης», είπε τον Ιούνιο, σχολιάζοντας τη μελέτη της Holowatyj.
«Γνωρίζουμε ότι ο καρκίνος του παχέος εντέρου αυξάνεται σε συχνότητα στους νεαρούς ενήλικες, οπότε λογικά οι ίδιες συνθήκες ίσως επηρεάζουν και τους ασθενείς με καρκίνο της σκωληκοειδούς απόφυσης.»
Άλλες πρόσφατες μελέτες έχουν καταγράψει έκρηξη καρκίνων σε νέους τα τελευταία χρόνια, με τα περιστατικά διάγνωσης σε άτομα κάτω των 50 να αυξάνονται σχεδόν κατά 80% μέσα σε τρεις δεκαετίες, σύμφωνα με μελέτη του 2023.
Μια διεθνής ανασκόπηση του 2022 διαπίστωσε ότι οι γαστρεντερικοί καρκίνοι ήταν οι πρωταγωνιστές αυτής της αύξησης, με τις μεγαλύτερες ανόδους να εμφανίζονται στον καρκίνο του εντέρου, της σκωληκοειδούς απόφυσης, του χοληφόρου πόρου και του παγκρέατος.
Αν και οι λόγοι δεν έχουν ακόμη διευκρινιστεί, οι ειδικοί θεωρούν ότι παράγοντες όπως η διατροφή και ο κακός ύπνος μπορεί να παίζουν ρόλο, με τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα και το αλκοόλ να φαίνονται ιδιαίτερα ύποπτα.
Τα λεγόμενα «παντοτινά χημικά» (forever chemicals) που μολύνουν το πόσιμο νερό και τα μικροπλαστικά έχουν επίσης εμπλακεί γενικότερα στην ανάπτυξη καρκίνων.
Η Holowatyj και οι συνεργάτες της σκοπεύουν να συνεχίσουν τη μελέτη για το ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο και γιατί.
«Ως σπάνιος καρκίνος, ο καρκίνος της σκωληκοειδούς απόφυσης δεν συγκεντρώνει την προσοχή που χρειάζεται. Η ομάδα μας είναι αφοσιωμένη στο να προωθήσει σημαντικά την κατανόηση αυτής της νόσου για τους ασθενείς μας», σημειώνει στον ιστότοπο του εργαστηρίου της στο Βάντερμπιλτ.
Οι μελέτες δημοσιεύτηκαν στα περιοδικά Gastroenterology και Annals of Internal Medicine.
Με πληροφορίες από sciencealert.com
