Η διαλειμματική νηστεία μπορεί να προσφέρει μεταβολικά οφέλη συγκρίσιμα με εκείνα της παραδοσιακής δίαιτας περιορισμένων θερμίδων, τουλάχιστον για ορισμένες ομάδες ασθενών.
Ωστόσο, τα διαθέσιμα δεδομένα υποδεικνύουν ότι δεν πρόκειται για μια προσέγγιση που ταιριάζει σε όλους, σύμφωνα με πρόσφατες επιστημονικές μελέτες.
Κλινική δοκιμή που χρηματοδοτήθηκε από τα Εθνικά Ινστιτούτα Υγείας των ΗΠΑ (NIH) έδειξε ότι η χρονικά περιορισμένη σίτιση οδήγησε σε μέτρια απώλεια βάρους και βελτίωση του γλυκαιμικού ελέγχου σε άτομα με παχυσαρκία και διαβήτη τύπου 2. Στο πλαίσιο της μελέτης, οι συμμετέχοντες κατανάλωναν όλα τα γεύματά τους μέσα σε χρονικό διάστημα οκτώ ωρών ημερησίως.
Η μελέτη διήρκεσε έξι μήνες και περιέλαβε 75 συμμετέχοντες. Οι ερευνητές τους χώρισαν σε τρεις ομάδες: μία που ακολούθησε διαλειμματική νηστεία, μία με κλασικό περιορισμό θερμίδων και μία ομάδα ελέγχου χωρίς αλλαγές στη διατροφή. Οι συμμετέχοντες που ακολούθησαν τη διαλειμματική νηστεία κατέγραψαν μέση απώλεια βάρους 3,6%, ενώ στην ομάδα περιορισμού θερμίδων δεν παρατηρήθηκε στατιστικά σημαντική διαφορά σε σχέση με την ομάδα ελέγχου.
Παρά τις διαφοροποιήσεις στην απώλεια βάρους, και οι δύο παρεμβάσεις συνδέθηκαν με παρόμοια μείωση των επιπέδων σακχάρου στο αίμα και της περιμέτρου της μέσης. Δεν καταγράφηκαν σοβαρές ανεπιθύμητες ενέργειες ούτε επικίνδυνες αποκλίσεις της γλυκόζης από ασφαλή επίπεδα, υπό την προϋπόθεση στενής ιατρικής παρακολούθησης και κατάλληλης προσαρμογής της φαρμακευτικής αγωγής όπου κρίθηκε απαραίτητο.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η πλειονότητα των συμμετεχόντων ήταν Ισπανόφωνοι ή Αφροαμερικανοί, ομάδες του αμερικανικού πληθυσμού στις οποίες ο διαβήτης εμφανίζεται συχνότερα. Σύμφωνα με τους ερευνητές, το στοιχείο αυτό ενισχύει τη σημασία των ευρημάτων για τις συγκεκριμένες κοινότητες, χωρίς ωστόσο να επιτρέπει γενικεύσεις στο σύνολο του πληθυσμού.
Τα κλινικά αυτά αποτελέσματα συμπληρώνονται από εργαστηριακή έρευνα του MIT, η οποία μετατοπίζει το ενδιαφέρον όχι μόνο στο αν η νηστεία επηρεάζει τον οργανισμό, αλλά και στο πότε εκδηλώνονται οι βασικές βιολογικές της επιδράσεις. Σε πειραματικά μοντέλα, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι μηχανισμοί αναγέννησης δεν ενεργοποιούνται κυρίως κατά τη διάρκεια της νηστείας, αλλά στη φάση της επανασίτισης που ακολουθεί.
Κατά το στάδιο αυτό, τα εντερικά βλαστοκύτταρα εμφανίζουν αυξημένη κυτταρική δραστηριότητα, ενεργοποιώντας μονοπάτια που σχετίζονται με την ανάπτυξη και τον μεταβολισμό, όπως το mTOR. Η διαδικασία αυτή φαίνεται να διευκολύνει την αποκατάσταση του εντερικού ιστού μετά από φλεγμονή ή τραυματισμό, προσφέροντας μια πιθανή βιολογική εξήγηση για τα μεταβολικά οφέλη που αποδίδονται σε ήπια και ελεγχόμενα σχήματα νηστείας.
Οι ίδιοι ερευνητές επισημαίνουν, ωστόσο, ότι η αυξημένη κυτταρική δραστηριότητα δεν είναι απαλλαγμένη από πιθανούς κινδύνους. Σε πειραματικά μοντέλα με καρκινογόνες μεταλλάξεις, η έντονη αναγέννηση κατά τη φάση της επανασίτισης συσχετίστηκε με αυξημένη πιθανότητα εμφάνισης προκαρκινικών αλλοιώσεων. Τα ευρήματα αυτά αφορούν αποκλειστικά ποντίκια και δεν μπορούν να μεταφερθούν απευθείας στον άνθρωπο.
Συνολικά, η μέχρι σήμερα επιστημονική γνώση υποδηλώνει ότι τα πιθανά οφέλη της νηστείας δεν σχετίζονται με ακραίες ή παρατεταμένες αποχές από την τροφή, αλλά με συγκεκριμένους μεταβολικούς κύκλους και τη μετάβαση μεταξύ νηστείας και επανασίτισης. Το πλαίσιο εφαρμογής, η διάρκεια και ο πληθυσμός-στόχος αναδεικνύονται ως καθοριστικοί παράγοντες, καθιστώντας τη νηστεία ένα εργαλείο υπό προϋποθέσεις και όχι μια καθολική λύση.
