Η άσκηση μπορεί να ενισχύσει τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό, το φυσικό «τείχος προστασίας» του εγκεφάλου, και να συμβάλει στη βελτίωση της εγκεφαλικής υγείας, περιορίζοντας ενδεχομένως τον κίνδυνο άνοιας.
Αυτό προκύπτει από νέα μελέτη σε ποντίκια που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Cell.
Ως προς τα χαρακτηριστικά του, ο αιματοεγκεφαλικός φραγμός είναι ένα λεπτό στρώμα κυττάρων που προστατεύει τον εγκέφαλο από τοξίνες και παθογόνους παράγοντες. Με την ηλικία, ωστόσο, αποδυναμώνεται, επιτρέποντας την εμφάνιση φλεγμονών και αυξάνοντας τον κίνδυνο νευροεκφυλιστικών παθήσεων, όπως η άνοια.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι κατά τη διάρκεια της άσκησης, το ήπαρ απελευθερώνει μια ειδική πρωτεΐνη, η οποία μεταφέρεται στον εγκέφαλο και συμβάλλει στην αποκατάσταση αυτού του προστατευτικού φραγμού. Τα αποτελέσματα ήταν ιδιαίτερα κατατοπιστικά σε ηλικιωμένα ποντίκια με μορφή Αλτσχάιμερ, καθώς παρουσίασαν σημαντική βελτίωση στη μνήμη και τις μαθησιακές τους ικανότητες όταν αυξήθηκαν τα επίπεδα της συγκεκριμένης πρωτεΐνης.
Άνοια: Η δράση της άσκησης
Η θετική επίδραση της άσκησης στον εγκέφαλο είναι γνωστή εδώ και δεκαετίες. Δραστηριότητες όπως το περπάτημα, το τρέξιμο ή η ποδηλασία συνδέονται με καλύτερη γνωστική λειτουργία και πιο «νεανικό» εγκέφαλο.
Ωστόσο, μέχρι σήμερα δεν ήταν σαφές τι ακριβώς συμβαίνει σε βιολογικό επίπεδο.
Οι επιστήμονες εστίασαν σε ουσίες που ονομάζονται «εξερκίνες», δηλαδή μόρια που απελευθερώνονται στο αίμα κατά τη διάρκεια της άσκησης. Τα μόρια αυτά ταξιδεύουν σε όλο το σώμα και επηρεάζουν διάφορες λειτουργίες, όπως η ρύθμιση της πίεσης, η ευαισθησία στην ινσουλίνη και ο κίνδυνος καρκίνου.
Σε προηγούμενα πειράματα, ερευνητές είχαν μεταφέρει πλάσμα αίματος από ποντίκια που ασκούνταν σε άλλα, μεγαλύτερης ηλικίας και καθιστικά.
Τα τελευταία παρουσίασαν σαφή βελτίωση στις γνωστικές τους επιδόσεις, γεγονός που υποδήλωνε ότι κάποιο συστατικό του αίματος ευθύνεται για τα οφέλη.
Άνοια: Ποια είναι η πρωτεΐνη-«κλειδί»
Με τη χρήση εξειδικευμένων τεχνικών, οι επιστήμονες εντόπισαν δεκάδες μόρια στο αίμα των ποντικιών που ασκούνταν. Ένα από αυτά, η πρωτεΐνη GPLD1, ξεχώρισε.
Η GPLD1 παράγεται στο ήπαρ και φαίνεται να παίζει κρίσιμο ρόλο. Όταν οι ερευνητές αύξησαν τεχνητά την παραγωγή της σε καθιστικά ποντίκια, αυτά παρουσίασαν σημαντική βελτίωση στη μνήμη και την εγκεφαλική λειτουργία - ακόμη και χωρίς να ασκηθούν.
Παρά το γεγονός ότι η πρωτεΐνη δεν εισέρχεται απευθείας στον εγκέφαλο, επηρεάζει τη λειτουργία του μέσω του αιματοεγκεφαλικού φραγμού.
Η μελέτη έδειξε ότι σε ηλικιωμένα άτομα, τόσο σε ποντίκια όσο και σε ανθρώπους, αυξάνονται τα επίπεδα μιας επιβλαβούς πρωτεΐνης (TNAP), η οποία καθιστά τον αιματοεγκεφαλικό φραγμό πιο «διαπερατό».
Η GPLD1 φαίνεται να «καθαρίζει» αυτή την πρωτεΐνη, αποκαθιστώντας την ακεραιότητα του φραγμού και προστατεύοντας τον εγκέφαλο. Ως αποτέλεσμα, τα ποντίκια εμφάνισαν καλύτερες επιδόσεις σε τεστ μάθησης και παραγωγή νέων νευρώνων, ένδειξη υγιούς εγκεφαλικής λειτουργίας.
Άνοια: Μπορεί να υπάρξει «τεχνητή άσκηση»;
Τα ευρήματα ανοίγουν τη συζήτηση για το αν θα μπορούσε στο μέλλον να δημιουργηθεί μια θεραπεία που θα μιμείται τα οφέλη της άσκησης, ειδικά για άτομα που δεν μπορούν να κινηθούν εύκολα, όπως ασθενείς με άνοια.
Οι ερευνητές σχεδιάζουν να προχωρήσουν σε μελέτες σε ανθρώπους τα επόμενα χρόνια, εξετάζοντας αν η αύξηση της GPLD1 μπορεί να έχει αντίστοιχα αποτελέσματα.
Ωστόσο, τονίζουν ότι καμία θεραπεία δεν μπορεί να αντικαταστήσει πλήρως την άσκηση, καθώς αυτή ενεργοποιεί εκατοντάδες διαφορετικούς μηχανισμούς στο σώμα.
Όπως επισημαίνουν, η φυσική δραστηριότητα παραμένει ένας από τους πιο αποτελεσματικούς τρόπους διατήρησης της υγείας, τόσο για το σώμα όσο και για τον εγκέφαλο.
Με πληροφορίες από Washington Post
