Ως ανθρώπινα όντα, αντιμετωπίζουμε μία ιδιαίτερη δυσκολία να αναγνωρίσουμε τις αδυναμίες μας. Μπορούμε να διαμαρτυρόμαστε για ώρα για την αλαζονεία, την άγνοια ή τη βλακεία ενός άλλου ατόμου, χωρίς ποτέ να περάσει από το μυαλό μας ότι και εμείς μπορεί να έχουμε κάποιες από αυτές τις ατέλειες στον χαρακτήρα μας, που μπορεί να γίνουν «τοξικές».
Όμως οι αρνητικές πτυχές της προσωπικότητάς μας μπορούν να επηρεάσουν τις διαπροσωπικές μας σχέσεις χωρίς καν να το καταλάβουμε. Για αυτό τον λόγο, ο Ντέιβιντ Ρόμπσον, συγγραφέας του βιβλίου «The Laws of Connection (Οι κανόνες της σύνδεσης)», αρθρογράφησε στο BBC δίνοντας πέντε συμβουλές για το πώς μπορεί κανείς να είναι ένας καλός φίλος με τους γύρω του.
Να είστε συνεπείς
Αν η συμπεριφορά σας είναι απρόβλεπτη, τότε αυτό μπορεί να είναι πηγή άγχους για τους φίλους σας, όπως φάνηκε και από μία πρόσφατη μελέτη. Οι επιστήμονες ζήτησαν από τους συμμετέχοντες να φανταστούν ότι απευθύνονται σε ένα κοντινό τους πρόσωπο ζητώντας μία συμβουλή ή μία χάρη. Έπειτα, τους ζητούν να απαντήσουν στις παρακάτω ερωτήσεις, με κλίμακα από το ένα (καθόλου) έως το έξι (Πάρα πολύ).
- Πόσο χρήσιμη είναι η σχέση σας με το άτομο;
- Πόση σύγχυση σας προκαλεί αυτό το άτομο;
Αν κάποιος άνθρωπος βαθμολογείται με πάνω από δύο μονάδες στις δύο ερωτήσεις, τότε ο Ρόμπσον τον χαρακτηρίζει «απρόβλεπτο» και λέει ότι η αμφίρροπη φύση του μπορεί να αποτελέσει πηγή άγχους. Όπως γράφει, η μελέτη έδειξε ότι απλά και μόνο η παρουσία ενός «απρόβλεπτου» φίλου στο διπλανό δωμάτιο δημιούργησε άγχος στους συμμετέχοντες, αυξάνοντας την αρτηριακή τους πίεση.
Μπορεί να μην είμαστε πάντα σε θέση να παρέχουμε την υποστήριξη που χρειάζονται οι φίλοι μας, αλλά μπορούμε να προσπαθήσουμε να είμαστε λίγο πιο συνεπείς με τις απαντήσεις μας, συμβουλεύει ο Ρόμπσον. Θα μπορούσαμε να μάθουμε να διαχειριζόμαστε καλύτερα τις κακές μας διαθέσεις, για παράδειγμα, ώστε να μην ξεσπάμε αν οι φίλοι μας πλησιάσουν τη λάθος στιγμή.
Να αποφεύγετε τη «ψευδαίσθηση της διαφάνειας»
Ο καθένας από εμάς είναι παγιδευμένος στο μυαλό του, αλλά έχουμε την τάση να υπερεκτιμούμε το πόσο καλά οι άλλοι μπορούν να διαβάσουν τη συναισθηματική μας κατάσταση, ένα φαινόμενο γνωστό και ως «ψευδαίσθηση της διαφάνειας».
Για παράδειγμα, όταν είμαστε νευρικοί πριν από μία επαγγελματική συνέντευξη, υποθέτουμε ότι το άγχος μας είναι εμφανές σε όλους γύρω μας, κάτι που δεν ισχύει. Αυτό το κοινό γνωστικό λάθος μπορεί να μας εμποδίζει από το να εκφράζουμε την εκτίμηση μας για τους φίλους μας, δίνοντας τους την εντύπωση ότι είναι παραμελημένοι.
Σε ένα πείραμα του πανεπιστημίου του Τέξας στο Όστιν και του πανεπιστημίου του Σικάγο, οι καθηγητές ζήτησαν από τους συμμετέχοντες να γράψουν επιστολές σε κάποιους σημαντικούς ανθρώπους στη ζωή τους, εκφράζοντας την ευγνωμοσύνη τους. Οι ερευνητές μέτρησαν τις προσδοκίες των αποστολέων και κατέγραψαν τις αντιδράσεις των παραληπτών.
Έτσι συνειδητοποίησαν ότι σε γενικές γραμμές, οι άνθρωποι είχαν υποτιμήσει σημαντικά πόσο έκπληκτος θα ήταν ο παραλήπτης όταν διάβαζε τα καλά τους λόγια. Πολύ απλά, οι περισσότεροι υπέθεταν ότι το άλλο άτομο ήδη γνώριζε πόσο ευγνώμονες ήταν.
Είναι, βέβαια, πιθανό η γλώσσα του σώματός μας να μεταφέρει την εκτίμησή μας στους άλλους, αλλά δεν μπορούμε να βασιζόμαστε σε αυτή και είναι προτιμότερο να εκφράζουμε αυτά τα συναισθήματα με λόγια.
Να επικυρώνετε τα συναισθήματα των άλλων (αλλά όχι μόνο)
Όταν κάποιος περνάει δύσκολες στιγμές, συχνά ψάχνει κατανόηση στα κοντινά του πρόσωπα. Αν αντιμετωπιστεί με ενσυναίσθηση, τότε μπορεί να νιώσει ανακούφιση. Αλλά αν είστε επικριτικοί απέναντι στα συναισθήματά του, τότε είναι πιθανό να δημιουργήσετε μία αίσθηση απόρριψης στους φίλους σας, αυξάνοντας το συναισθηματικό τους βάρος περαιτέρω.
Ωστόσο, το γεγονός ότι νιώθουμε συμπάθεια για τον πόνο κάποιου δεν σημαίνει ότι πρέπει να συμφωνούμε ολόψυχα με την ερμηνεία που δίνει στην κατάσταση. Οι πιο αποτελεσματικές προσφορές συναισθηματικής υποστήριξης συχνά περιλαμβάνουν ενθάρρυνση ή συμβουλές που βοηθούν τους φίλους μας να δουν τα προβλήματά τους από μια νέα οπτική γωνία.
Πράγματι, πολλές ψυχολογικές μελέτες έχουν δείξει ότι η απλή ενθάρρυνση κάποιου να ξεσπάσει, χωρίς καμία προσπάθεια επίλυσης των προβλημάτων του, μπορεί να ενθαρρύνει τη φλυαρία και μακροπρόθεσμα, να ενισχύσει τη δυσφορία του.
Αντιθέτως, αυτό που χρειάζεται να κάνετε είναι μία εποικοδομητική συζήτηση με μεγάλες δόσεις ευαισθησίας και διακριτικότητας. Πώς; Ο Ίθαν Κρος, καθηγητής ψυχολογίας στο πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν, μοιράστηκε μερικές ερωτήσεις που μπορούν να βοηθήσουν κάποιον να προσεγγίσει τα προβλήματα του με μία διαφορετική οπτική.
- Εξετάζοντας την κατάσταση, θα μπορούσατε να μου πείτε γιατί αυτό το γεγονός σας προκαλεί άγχος;
- Μάθατε κάτι από αυτή την εμπειρία, και αν ναι, θα σας πείραζε να το μοιραστείτε μαζί μου;
- Αν προσπαθήσετε να προσεγγίσετε την κατάσταση από μία ευρύτερη ματιά, αυτό σας βοηθάει να κατανοήσετε καλύτερα αυτή την εμπειρία; Γιατί σας βοηθά ή γιατί όχι;
Αφού εξέτασαν αυτές τις διαφορετικές οπτικές, οι συμμετέχοντες στη μελέτη, κατά μέσο όρο, αισθάνονταν καλύτερα από εκείνους που απλά είχαν εξιστορήσει τις λεπτομέρειες της κατάστασης και τα συναισθήματα που τους είχε προκαλέσει.
Να γιορτάζετε τις επιτυχίες των φίλων σας (και τις δικές σας)
Όπως υποστηρίζει ο Ρόμπσον, η επιστημονική ψυχολογική έρευνα στο παρελθόν επικεντρωνόταν πολύ περισσότερο στα αρνητικά γεγονότα και ελάχιστα στις θετικές εξελίξεις στη ζωή ενός ατόμου. Όμως πρόσφατες έρευνες αποκαλύπτουν ότι οι συζητήσεις που κάνουμε με τους φίλους μας για τα καλά πράγματα που μας συμβαίνουν είναι εξίσου σημαντικές στην οικοδόμηση σχέσεων με την παροχή στήριξης σε περιπτώσεις συναισθηματικής δυσφορίας.
Όταν ένα κοντινό μας πρόσωπο μας μεταφέρει κάποιο καλό νέο, το σωστό είναι να ανταποκρινόμαστε ενεργά, ζητώντας περισσότερες πληροφορίες και εκφράζοντας τη δική μας χαρά ή υπερηφάνεια. Πολλοί άνθρωποι, όμως, τείνουν να δίνουν απλά συγχαρητήρια και γρήγορα να αλλάζουν θέμα συζήτησης.
Ακόμη, είναι σημαντικό να μοιραζόμαστε με τους φίλους μας τις δικές μας επιτυχίες. Μπορεί κάποιες φορές να είμαστε διστακτικοί, μη θέλοντας να φανούμε αλαζόνες, αλλά στην πραγματικότητα, οι φίλοι μας συνήθως αντιδρούν αρνητικά όταν μαθαίνουν ότι δεν τους είχαμε αποκαλύψει ένα θετικό νέο.
Να ζητάτε συγγνώμη
Όλοι κάνουμε λάθη, αλλά είναι λίγα τα άτομα που ζητούν συγγνώμη χωρίς κανένα δισταγμό, ενώ οι περισσότεροι συχνά αφήνουμε την υπερηφάνεια μας να επικρατήσει της λογικής.
Η ψυχολογική έρευνα υποδεικνύει ότι υπάρχουν τέσσερα βασικά εμπόδια στο να ζητήσουμε αποτελεσματικά συγγνώμη:
- Δεν εκτιμούμε τη ζημιά που προκαλέσαμε
- Υποθέτουμε ότι η ίδια η πράξη της συγγνώμης θα είναι πολύ επώδυνη και ντροπιαστική
- Πιστεύουμε ότι η συγγνώμη θα κάνει ελάχιστα πράγματα για την αποκατάσταση της σχέσης
- Μπορεί απλώς να μην καταλαβαίνουμε τι συνιστά μια καλή συγγνώμη, οπότε αποτυγχάνουμε να πούμε τα σωστά λόγια
Για να διασφαλίσετε ότι η συγγνώμη σας είναι αποτελεσματική, θα πρέπει να δώσετε στο άλλο άτομο άφθονο χρόνο για να εκφράσει τι ακριβώς το πλήγωσε. Στη συνέχεια, θα πρέπει να αναγνωρίσετε τη δική σας ευθύνη, να εκφράσετε γνήσια λύπη, να προσφερθείτε να αποκαταστήσετε τη ζημιά και να υποσχεθείτε ότι θα αποφύγετε να κάνετε ξανά παρόμοιο λάθος.
Με πληροφορίες από BBC
