Πότε ξεκίνησε να αλλάζει ο εγκέφαλος του ανθρώπινου είδους τουλάχιστον σε ό,τι αφορά το σχήμα και το μέγεθος του;
Χρειάστηκαν ακριβώς 20 απολιθώματα από Homo Sapiens που εντοπίστηκαν σε Αφρική, Ευρώπη και Μέση Ανατολή -με το παλαιότερο από αυτά να έχει ηλικία περίπου 300.000 ετών- για να αποφανθεί ο ανθρωπολόγος Σίμον Νοϊμπάουερ για να προκύψουν ασφαλή συμπεράσματα.
Βάσει της ανάλυσης του επικεφαλής του γερμανικού Ινστιτούτου Εξελικτικής Ανθρωπολογίας Μαξ Πλανκ, ο ανθρώπινος εγκέφαλος εξελίχθηκε αργά μέσα στους αιώνες, προκειμένου να αποκτήσει σχήμα λιγότερο επίμηκες και περισσότερο σφαιρικό, περίπου δηλαδή σαν το σχήμα του εγκεφάλου του σύγχρονου ανθρώπου.
Aυτά τη στιγμή που τα αρχαιότερα απολιθώματα Homo sapiens, τα οποία βρέθηκαν σε Μαρόκο και Αιθιοπία χρονολογούνται προ 300.000 και 195.000 ετών αντίστοιχα.
Η επιστημονική δημοσίευση έγινε στο περιοδικό «Science Advances», και προέκυπτε από την εξέταση του μεγέθους και του σχήματος του εγκεφάλου σε 20 απολιθώματα του «έμφρονος ανθρώπου» (Homo sapiens) από τα σημεία του πλανήτη που προαναφέρθηκαν. Τα πρώτα συμπεράσματα πιστοποιούν ότι ενώ το μέγεθος του εγκεφάλου έχει μείνει σχεδόν το ίδιο σε αυτό το διάστημα, το σχήμα σταδιακά μεταβαλλόταν σε όλο και πιο σφαιρικό, αποκτώντας το σημερινό σχήμα του.
Αυτό συνέβη -και κατά τους ανθρωπολόγους οριστικοποιήθηκε- πριν από 100.000 έως 35.000 χρόνια. Την αξία των συμπερασμάτων μπορεί να την αξιολογήσει κάποιος, γνωρίζοντας ότι ο σφαιρικός εγκέφαλος αναπτύσσεται σήμερα πλέον σε κάθε άνθρωπο λίγους μόνο μήνες μετά τη γέννηση του...
Όπως εξηγεί ο Νοϊμπάουερ, η μελέτη επιβεβαιώνει τα αρχαιολογικά ευρήματα, βάσει των οποίων το ανθρώπινο είδος έφτασε στην επίτευξη της «την πλήρους νεωτερικότητας στη συμπεριφορά τους» πριν από 40.000 έως 50.000 χρόνια, και φυσικά με αυτό αναφέρεται στη χρήση συμβολικών αντικειμένων και αφηρημένων σκέψεων, όπως είναι η θρησκεία και η τέχνη.
Ας σημειωθεί εδώ ότι αυτή η αλλαγή ειδικά σε ό,τι αφορά το σχήμα του εγκεφάλου, το σφαιρικό σχήμα δηλαδή, σχετίζεται άμεσα από την επιστημονική κοινότητα με τις λεγόμενες ανώτερες λειτουργίες του και πέρα από την ενστικτώδη σκέψη για την ικανοποίηση επιβιωτικών αναγκών.
Όλα αυτά τη στιγμή που τα αρχαιότερα απολιθώματα Homo sapiens, τα οποία βρέθηκαν σε Μαρόκο και Αιθιοπία χρονολογούνται προ 300.000 και 195.000 ετών αντίστοιχα, και εμφανίζουν σαφώς μακρύτερο σχήμα, παραπέμποντας και μοιάζοντας με το σχήμα του εγκεφάλου των σαφώς προγενέστερων Νεάντερταλ.
Ολόκληρη τη μελέτη, που βασίστηκε μεταξύ άλλων και στην ενδοκρανιακή εξέταση των απολιθωμάτων, καθώς και σε συγκρίσεις και ιστορικές αναφορές, μπορεί κανείς τη διαβάσει εδώ, ρίχνοντας ταυτόχρονα μια ματιά στις εξαιρετικά ενδιαφέρουσες απεικονίσεις της επιστημονικής ομάδας του Νοϊμπάουερ.
Με στοιχεία από advances.sciencemag.org
