Οι φωτιές σε τροπικούς τυρφώνες, ένα από τα σημαντικότερα «αποθέματα» άνθρακα στον πλανήτη, έχουν φτάσει σε επίπεδα που δεν έχουν καταγραφεί εδώ και τουλάχιστον 2.000 χρόνια, σύμφωνα με νέα επιστημονική μελέτη.
Η έρευνα του Πανεπιστημίου του Έξετερ δείχνει ότι, έπειτα από αιώνες σταδιακής μείωσης, οι πυρκαγιές αυξάνονται ξανά απότομα από τον 20ό αιώνα, κυρίως λόγω ανθρώπινων δραστηριοτήτων.
Οι τροπικοί τυρφώνες αποτελούν τεράστιες υπόγειες δεξαμενές άνθρακα, αποθηκεύοντας περισσότερον άνθρακα απ’ ό,τι όλα τα δάση του πλανήτη μαζί. Μάλιστα, όταν καίγονται, απελευθερώνουν τεράστιες ποσότητες διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα, ενισχύοντας την κλιματική αλλαγή.
Το επιστημονικό πλαίσιο γύρω από τις φωτιές στους τροπικούς τυρφώνες
Για να κατανοήσουν πώς εξελίχθηκαν οι φωτιές σε βάθος χρόνου, οι επιστήμονες ανέλυσαν ίχνη άνθρακα που διατηρούνται μέσα σε αποθέσεις τύρφης σε περιοχές της Κεντρικής και Νότιας Αμερικής, της Αφρικής, της Νοτιοανατολικής Ασίας και της Ωκεανίας.
Τα δεδομένα αυτά τους επέτρεψαν να ανασυνθέσουν την ιστορία των πυρκαγιών για περισσότερα από 2.000 χρόνια. Τα ευρήματα δείχνουν ότι, στο παρελθόν, οι πυρκαγιές συνδέονταν κυρίως με φυσικούς παράγοντες, όπως η ένταση και η διάρκεια των περιόδων ξηρασίας.
Η μελέτη αποκαλύπτει μεταξύ άλλων ότι η δραστηριότητα των πυρκαγιών στους τροπικούς τυρφώνες, μειωνόταν για πάνω από 1.000 χρόνια, ακολουθώντας τις φυσικές μεταβολές του κλίματος.
Ωστόσο, τον 20ό αιώνα η τάση αυτή αντιστράφηκε απότομα, με τις πυρκαγιές να αυξάνονται σημαντικά. Οι διαφορές μεταξύ των περιοχών δείχνουν ότι η ανθρώπινη παρέμβαση αποτελεί τον βασικό παράγοντα αυτής της αλλαγής.
Ο ρόλος της ανθρώπινης δραστηριότητας
Η αύξηση των πυρκαγιών είναι πιο έντονη στη Νοτιοανατολική Ασία και σε τμήματα της Ωκεανίας.
Σε αυτές τις περιοχές, πρακτικές όπως η αποστράγγιση των τυρφώνων για γεωργική χρήση, η αποψίλωση των δασών και η μετατροπή της γης για ανάπτυξη έχουν καταστήσει τα εδάφη πολύ πιο εύφλεκτα.
Αντίθετα, σε πιο απομονωμένες περιοχές της Νότιας Αμερικής και της Αφρικής δεν καταγράφεται αντίστοιχη αύξηση, αν και οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι αυτό μπορεί να αλλάξει, καθώς αυξάνονται ο πληθυσμός και η εκμετάλλευση των φυσικών πόρων.
«Για να αποφύγουμε μαζικές εκπομπές άνθρακα που επιδεινώνουν την υπερθέρμανση του πλανήτη, είναι επείγον να προστατεύσουμε αυτά τα οικοσυστήματα», σημειώνει η επικεφαλής της μελέτης, Δρ. Yuwan Wang.
Όπως τονίζει, η μείωση των πυρκαγιών μπορεί να επιτευχθεί μέσω προστασίας των τυρφώνων, βιώσιμης διαχείρισης των πόρων και αποκατάστασης των οικοσυστημάτων — αλλά απαιτείται συντονισμένη δράση σε μεγάλη κλίμακα.
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Global Change Biology.
Με πληροφορέις από Global Change Biology, Πανεπιστήμιο του Έξετερ
