Πέρσι, ο πιο διάσημος Νοτιοαφρικανός εικαστικός και σκηνοθέτης παγκοσμίως, ο Ουίλιαμ Κέντριτζ μας ξεναγήσει στο στούντιό του και μίλησε για τη δημιουργική διαδικασία που κρύβεται πίσω από το έργο του "Waiting for the Sibyl" που παρουσιάζει στις 25 και 26 Αυγούστου στην αίθουσα της Εθνικής Λυρικής Σκηνής Σταύρος Νιάρχος.
Στην όπερα δωματίου Waiting for the Sibyl ξεδιπλώνεται μπροστά στα μάτια του κοινού μια σειρά έξι σύντομων σκηνών που ενσωματώνουν τα χαρακτηριστικά στοιχεία της τέχνης του William Kentridge -προβολές, ζωντανή παράσταση, ηχογραφημένη μουσική, χορός, κίνηση και σκιές που ρίχνουν τη σκιά τους σε ένα ζωγραφισμένο στο χέρι φόντο- για να διηγηθούν την ιστορία της κυμαίας Σίβυλλας, ιέρειας του Απόλλωνα.
Αυτό που παραμένει ανείπωτο στην όπερα είναι το γεγονός πως η σύγχρονη Σίβυλλα δεν είναι τίποτε άλλο παρά ο αλγόριθμος που αποκαλύπτει το μέλλον μας, την υγεία μας, το κατά πόσο θα φτάσουμε μέχρι τα ογδόντα. Όμως, υπάρχει κάτι μέσα μας που μας κάνει να παλεύουμε ακόμα για μια πιο ανθρώπινη Σίβυλλα: η επιθυμία μας για κάτι άλλο πέρα από τη μηχανή, για κάτι που θα μας καθοδηγήσει να κοιτάξουμε το μέλλον με άλλο βλέμμα.
Η Κυμαία Σίβυλλα ήταν η ιέρεια που υπηρετούσε στο ιερό της Κύμης, αρχαίας ελληνικής αποικία στην Ιταλία. Λόγω της σημασίας της στους θρύλους της αρχαίας Ρώμης και της εγγύτητας της Κύμης στη Ρώμη, έγινε η διασημότερη Σίβυλλα στους Ρωμαίους. Τη ζωγράφισε ο Ραφαήλ και ο Μιχαήλ Άγγελος, ενώ προφήτευε χωρίς να δέχεται ερωτήσεις, απαντώντας αυθόρμητα. Ιέρεια των μυστικιστικών τάσεων όταν ακόμα δεν είχε γεννηθεί ο φιλοσοφικός στοχασμός, η Σίβυλλα και οι Σίβυλλες που υπήρχαν σε πολλά μέρη εμπλούτισαν μέσα στον μύθο και την ιστορία μια παράδοση «σιβυλλικών χρησμών» που η επίδρασή τους κράτησε μέσα στον χρόνο και μέχρι τον Μεσαίωνα.
Το έργο του Κέντριτζ εξιστορεί τον τρόπο που η Σίβυλλα προφήτευε το μέλλον για όσους της το ζητούσαν: έγραφε τη μοίρα τους σε ένα φύλλο βελανιδιάς, το οποίο τοποθετούσε στην είσοδο της σπηλιάς της, πάνω από φύλλα με τη μοίρα άλλων. Όμως, ένα απλό αεράκι μπορούσε να ανακατέψει τα φύλλα, έτσι ώστε ποτέ δεν μπορούσες να είσαι σίγουρος αν διάβαζες τη δική σου μοίρα ή τη μοίρα κάποιου άλλου. Το γεγονός ότι το πεπρωμένο μας μπορεί να είναι γνωστό και εμείς να το αγνοούμε βρίσκεται, σύμφωνα με τον καλλιτέχνη, στον πυρήνα της πολύπλοκης σχέσης μας με το μέλλον και των συναισθημάτων που αυτό μας δημιουργεί.
Το έργο υπαινίσσεται, χωρίς ποτέ να το δηλώνει ξεκάθαρα, πως η σύγχρονη Σίβυλλα είναι ο αλγόριθμος που θα μπορέσει να προβλέψει το μέλλον μας, είτε πρόκειται για την υγεία είτε για την επαγγελματική ή την προσωπική μας κατάσταση. Και είναι αυτή η βεβαιότητα ενός αδυσώπητου μηχανισμού που καθορίζει το μέλλον μας που αντιπαρατίθεται με την επιθυμία για μια πιο ανθρώπινη σχέση με το πεπρωμένο μας, μια ανάγκη πίστης στη δυνατότητα να μας καθοδηγήσει στο μέλλον κάτι διαφορετικό από έναν μηχανισμό.
Η ταινία The Moment Has Gone ανοίγει την αυλαία του προγράμματος και παρουσιάζεται από τον Kyle Shepherd, έναν κορυφαίο Νοτιοαφρικανό καινοτόμο πιανίστα, και μια ανδρική χορωδία της Νότιας Αφρικής υπό τη διεύθυνση του Nhlanhla Mahlangu .
Το φιλμ ενσωματώνει το City Deep, το τελευταίο έργο της σειράς του Kentridge με αφορμή τη φιλμογραφία του Soho Eckstein, καθώς και μια αλληλουχία εικόνων με τον ίδιο τον Kentridge εν ώρα δημιουργίας. Το The Moment Has Gone χρησιμοποιεί φράσεις και ιδέες που ξανασυναντάμε στην όπερα δωματίου Waiting for the Sibyl, και μας επιφυλάσσει μια εμφάνιση-έκπληξη από την ίδια τη Σίβυλλα.
William Kentridge, SIBYL
25, 26 Αυγούστου 2021, 20:30 - 21:35, Αίθουσα Σταύρος Νιάρχος ΕΛΣ
Πρώτο μέρος: The Moment Has Gone
Δεύτερο μέρος: Waiting for the Sibyl
Μουσική σύνθεση και σύλληψη από τους Nhlanhla Mahlangu and Kyle Shepherd
