Ποιος είναι άραγε ο κάτοχος μιας από τις πιο διακεκριμένες συλλογές σουρεαλιστικής τέχνης που θα δημοπρατηθεί τον Νοέμβριο από τον οίκο Sotheby’s και θα εκτεθεί πριν στο Λονδίνο, το Αμπού Ντάμπι, το Χονγκ-Κονγκ και το Παρίσι, δίνοντας την ευκαιρία σε φιλότεχνους και υποψήφιους συλλέκτες να έρθουν σε επαφή με αυτά τα έργα των σουρεαλιστών που έμειναν μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας;
Ο οίκος δημοπρασιών δεν δίνει στοιχεία για τον ή τους κατόχους της συλλογής, παρά μόνο ότι αυτό το «Exquisite Corpus», το εξαιρετικό σώμα έργων, που δίνει και τον τίτλο στη βραδιά της δημοπρασίας, αντιπροσωπεύει την κορύφωση μιας ζωής ενασχόλησης με ένα από τα πιο επαναστατικά καλλιτεχνικά κινήματα του εικοστού αιώνα. Συγκεντρωμένη σε διάστημα τεσσάρων δεκαετιών με ακλόνητη αφοσίωση, η συλλογή παρακολουθεί τη φανταστική πορεία του κινήματος από τις πρωταγωνιστικές του μορφές μέχρι λιγότερο γνωστούς αλλά εξίσου συναρπαστικούς καλλιτέχνες.
Τα έργα προσφέρουν μια περιεκτική παρουσίαση των πιο σημαντικών καλλιτεχνών του σουρεαλισμού και ο τίτλος είναι αναφορά στον όρο «Exquisite Corpse», που προέρχεται από μια αυτοσχέδια τεχνική συλλογικής δημιουργίας την οποία ξεκίνησαν οι σουρεαλιστές στις αρχές του 20ού αιώνα. Σε αυτό το παιχνίδι ή την τεχνική πολλοί καλλιτέχνες ή συγγραφείς συνεργάζονται για να δημιουργήσουν ένα έργο χωρίς να γνωρίζουν τι έχουν κάνει οι προηγούμενοι συμμετέχοντες. Πρακτικά, ο κάθε καλλιτέχνης ζωγραφίζει ή γράφει ένα μέρος της εικόνας ή του κειμένου, κρύβοντας αυτό που έκανε από τους επόμενους.
Το αποτέλεσμα είναι μια συγκεντρωτική, παράξενη και συχνά σουρεαλιστική σύνθεση, η οποία προκύπτει από τη σύνθεση διαφορετικών μερών που δεν σχεδιάστηκαν από την αρχή ώστε να ταιριάζουν.
Οι σουρεαλιστές αγαπούσαν αυτήν τη μέθοδο επειδή άφηνε χώρο στο ασυνείδητο, την τυχαιότητα και το στοιχείο της έκπληξης – βασικές αρχές του κινήματος. Χρησιμοποιήθηκε για τη δημιουργία κολάζ, ζωγραφικών έργων, ποιημάτων, ακόμα και γλυπτών.
Η συλλογή «Exquisite Corpus» αναδεικνύει τη σουρεαλιστική σύνθεση που αντλεί έμπνευση από το ασυνείδητο και τη συλλογική δημιουργία.
Συνολικά τη βραδιά της δημοπρασίας «Exquisite Corpus: Surrealist Treasures from a Private Collection» θα παρουσιαστούν, μέσα από περισσότερους από 80 πίνακες, σχέδια και γλυπτά, σπουδαίοι καλλιτέχνες του σουρεαλιστικού κινήματος που με την ανήσυχη φύση και τη ζωηρή φαντασία τους διαμόρφωσαν ένα από τα πιο επιδραστικά καλλιτεχνικά κινήματα του 20ού αιώνα.
Δημοπρατούνται αριστουργήματα όπως τα «El sueño» («Το όνειρο») της Φρίντα Κάλο, «Symbiose de la tête en coquillages» («Συμβίωση του κεφαλιού με κοχύλια») του Σαλβαδόρ Νταλί, «J’ai bu du tabourin, j’ai mangé du cymbal» («Ήπια ταμπουρίνο, έφαγα κύμβαλο») του Μαξ Ερνστ, «La Représentation» («Η αναπαράσταση») του Ρενέ Μαγκρίτ, «Interior with Sudden Joy» («Εσωτερικό με απρόσμενη χαρά») της Ντοροθέα Τάνινγκ, «Ce Matin» («Αυτό το πρωινό») του Ιβ Τανγκί, «The Point of Intersection» («Το σημείο της διασταύρωσης») της Κέι Σαζ, «Les Bas rayés» («Ριγέ Κάλτσες») του Χανς Μπέλμερ.
Στον πυρήνα της συλλογής βρίσκεται το ψυχολογικά φορτισμένο «El sueño» («Το όνειρο») της Φρίντα Κάλο – ένας προσωπικός στοχασμός για την ταυτότητα και τη θνητότητα, μια αυτοπροσωπογραφία της του 1940. Σε αυτή την πλούσια σε συμβολισμούς εικόνα, η Κάλο βρίσκεται ξαπλωμένη σε ένα κρεβάτι με ουρανό, καλυμμένη με κλαδιά κισσού, ενώ επάνω από το κρεβάτι βρίσκεται ξαπλωμένος ένας σκελετός δεμένος με δυναμίτιδα που κρατά μια ανθοδέσμη. Συναντιούνται σε αυτό το έργο οι έννοιες του θανάτου και της ζωής, του ονείρου και της πραγματικότητας.
Το έργο εκτιμάται ότι θα ξεπεράσει τα 40-60 εκατομμύρια δολάρια στη δημοπρασία και θα μπορούσε να σπάσει το ρεκόρ τιμής για έργο καλλιτέχνιδας. Θεωρείται σπάνιο, επειδή βρίσκεται στα χέρια ιδιωτών και όχι σε μουσείο στο Μεξικό ή αλλού. Το 1940, τη χρονιά που η Φρίντα Κάλο δημιούργησε τον πίνακα, ξαναπαντρεύτηκε τον Ντιέγκο Ριβέρα, με τον οποίο είχε χωρίσει έναν χρόνο νωρίτερα.
Το «Interior with Sudden Joy» («Εσωτερικό με απρόσμενη χαρά») της Ντοροθέα Τάνινγκ δημιουργήθηκε το 1951. Απεικονίζει έναν ονειρικό εσωτερικό χώρο με παραμορφωμένα καθημερινά στοιχεία – φιγούρες κοριτσιών (δυο νέες γυναίκες δεξιά), ένα μεγάλο σκυλί, έναν μαυροπίνακα στο φόντο. Σύμφωνα με τη ζωγράφο, ο μαυροπίνακας έχει γράμματα / σημειώσεις από τα μυστικά σημειωματάρια του ποιητή Αρθούρου Ρεμπό, ενώ το φως και η σκιά δημιουργούν μια αίσθηση μυστηρίου. Αντιπροσωπεύει την εξερεύνηση των ονείρων, της θηλυκότητας, της γνώσης, της αθωότητας και της διατάραξης της καθημερινής πραγματικότητας – κεντρικά χαρακτηριστικά στο έργο της Τάνινγκ. Ο πίνακας έχει παρουσιαστεί σε εκθέσεις και θεωρείται σημαντικό δείγμα της προσωπικής της συμβολικής γλώσσας.
Σε ένα δημοσίευμα της Art Newspaper υποστηρίζεται ότι η συλλογή ανήκε στον Nesuhi και τη Selma Ertegun. Ο Αμερικανός μουσικός παραγωγός και διευθυντής των Atlantic Records και WEA International, που γεννήθηκε το 1917 στην Τουρκία, είχε μια πολύπλευρη σχέση με τη μουσική, ιδιαιτέρως με την τζαζ, και με την τέχνη. Ήταν φανατικός συλλέκτης σουρεαλιστικής τέχνης. Το δημοσίευμα αναφέρει ότι όλα τα έργα της δημοπρασίας είχαν εμφανιστεί στη μεγάλη έκθεση με 700 έργα τέχνης που είχε γίνει στο Μουσείο Γκούγκενχαϊμ στη Νέα Υόρκη το 1999 με τίτλο «Surrealism: Two Private Eyes, the Nesuhi Ertegun and Daniel Filipacchi Collections».
Ο Ertegun πέθανε το 1989 και η γυναίκα του τον Δεκέμβριο του 2024. Ο οίκος δημοπρασιών Sotheby’s αρνήθηκε να ταυτοποιήσει τη συλλογή δημόσια. Πάντως, αξίζει να σημειωθεί ότι και ο αδελφός του Nesuhi Ertegun, συνιδρυτής της Atlantic, Ahmet Ertegun, ήταν φανατικός συλλέκτης σουρεαλιστών ζωγράφων. Όταν πέθανε σε ηλικία 97 ετών η σύζυγός του, Mica Ertegun, μια από τις πιο διάσημες διακοσμήτριες εσωτερικών χώρων και fashion icon στη Νέα Υόρκη, βγήκε σε δημοπρασία στον οίκο Christie’s ένα μέρος της συλλογής κοσμημάτων της και ένα μέρος της σπουδαίας συλλογής της με έργα τέχνης, με highlight της βραδιάς το έργο του Ρενέ Μαγκρίτ «L'empire des lumières» («Η αυτοκρατορία του φωτός»), το οποίο πουλήθηκε για 121 εκατομμύρια δολάρια.
