Μια έκθεση στο Παρίσι με θέμα τα άλογα στην τέχνη του Τεοντόρ Ζερικό έχει προκαλέσει διαμάχη μεταξύ των ειδικών, που ισχυρίζονται ότι ένας μεγάλος αριθμός έργων έχει αποδοθεί ψευδώς στον ζωγράφο του 19ου αιώνα.
Η έκθεση, η οποία άνοιξε τον περασμένο μήνα στο Musée de La Vie Romantique και θα διαρκέσει μέχρι τις 15 Σεπτεμβρίου, οργανώθηκε από τη διευθύντρια του μουσείου, Gaëlle Rio, και τον ιστορικό τέχνης Bruno Chenique.
Στην έκθεση υπάρχουν πολλά αριστουργήματα του καλλιτέχνη, δάνεια από το Musée du Louvre και το Musée des Beaux-Arts στη Ρουέν, αλλά έχει προκαλέσει ανησυχία ο αριθμός των έργων που προέρχονται από «ιδιωτικές συλλογές» και μικρότερα μουσεία. Το ένα τρίτο των έργων που εκτίθενται και τα μισά από αυτά που περιλαμβάνονται στον κατάλογο της έκθεσης αποδίδονται πλήρως στον Ζερικό, αλλά για την προέλευσή τους παρέχονται ελάχιστες λεπτομέρειες.
Κανένα από αυτά τα έργα δεν αναγνωρίζεται από τον ειδικό στον Ζερικό, Philippe Grunchec, που λέει στη «The Art Newspaper» ότι «εκτός από μία ή δύο περιπτώσεις, που μπορεί να ανοίξουν μια συζήτηση σχετικά με τη γνησιότητά τους, είναι όλα αντίγραφα, γενικά χαμηλής ποιότητας, εμπνευσμένα από πίνακες ή χαρακτικά του καλλιτέχνη».
Έξι από τα εν λόγω έργα, σύμφωνα με δημοσιεύματα των μέσων ενημέρωσης, αγοράστηκαν σε δημοπρασίες στις οποίες πουλήθηκαν ως έργα ζωγράφων επηρεασμένων από το στυλ του Ζερικό. Ένα από αυτά βγήκε στο σφυρί για μόλις 500 ευρώ.
Ακόμη και οι αποδόσεις σε έργα που ανήκουν σε άλλα μουσεία έχουν αλλάξει. Ένας πίνακας που απεικονίζει ένα άλογο, ο οποίος φυλασσόταν στην αποθήκη ενός μουσείου στην Μπεζανσόν και είχε καταχωρηθεί ως έργο «με τον τρόπο του Ζερικό», παρουσιάζεται στην έκθεση ως αυτόγραφο έργο του.
Η διευθύντρια του Musée des Beaux-Arts d’Orléans, Olivia Voisin, σήμανε τον κώδωνα του κινδύνου αφού δύο έργα από τη συλλογή του μουσείου της από εντελώς διαφορετικούς καλλιτέχνες αποδόθηκαν στον Ζερικό στον κατάλογο, χωρίς τη συγκατάθεση του μουσείου.
Η αλλαγή της απόδοσης των έργων εξέπληξε πολλούς ειδικούς, που θεωρούν σκανδαλώδες ότι μια έκθεση αφιερωμένη σε έναν τόσο σημαντικό καλλιτέχνη θα μπορούσε να αλλάξει την ταυτότητα δεκάδων έργων χωρίς καμία εξήγηση. Η Γαλλο-βρετανίδα έμπορος έργων τέχνης Jane Roberts λέει: «Είναι ντροπή για ένα τέτοιο ίδρυμα να παρουσιάζει ένα σωρό "πασαλείμματα" αναμεμειγμένα με έργα από άλλα μουσεία, για να τους δώσει μια γενεαλογία και να αυξήσει την αξία τους». Ο Nicolas Schwed, κορυφαίος ειδικός στις γραφικές τέχνες, λέει ότι τα σχέδια είναι «ιδιαίτερα κακά, πράγμα που είναι κρίμα για έναν καλλιτέχνη που ήταν τόσο ακριβής».
Ο Daniel Marchesseau, ο πρώην διευθυντής του Musée de la Vie Romantique, έγραψε μια επιστολή στην Gaëlle Rio προειδοποιώντας τη για τον κίνδυνο «καταστροφής της φήμης του μουσείου». Εν τω μεταξύ, ο Eric Turquin, ένας άλλος κορυφαίος ειδικός, λέει ότι η υπόθεση είναι «ακόμη πιο σοβαρή, επειδή η έκθεση πραγματοποιείται σε δημόσιο μουσείο». Το δημοτικό συμβούλιο του Παρισιού και ο υπουργός Πολιτισμού δεν έχουν πάρει θέση δημόσια στη διαμάχη.
Η Gaëlle Rio, η διευθύντρια του μουσείου, υπερασπίστηκε την «ελευθερία του συγγραφέα» του καταλόγου και είπε ότι «είναι χαρούμενη που έχει το θράσος να ανοίξει μια συζήτηση».
Ο γεννημένος το 1791 ζωγράφος και λιθογράφος Τεοντόρ Ζερικό, καθοριστική μορφή του γαλλικού ρομαντισμού, προσπάθησε με την τέχνη του να ανατρέψει τους ακαδημαϊκούς κανόνες. Ήταν γιος εύπορης οικογένειας της Ρουέν που μετακόμισε στο Παρίσι και φοίτησε στο ατελιέ του Καρλ Βερνέ, ζωγράφου ειδικευμένου σε σκηνές μάχης, κυνηγιού και ιπποδρομιών. Δύο χρόνια μετά γίνεται μαθητής του Πιερ-Ναρσίς Γκερέν, επιτυχημένου ζωγράφου της εποχής.
To 1812 εκθέτει στο Σαλόν το έργο «Αξιωματικός των έφιππων κυνηγών της αυτοκρατορικής φρουράς επιτιθέμενος» και κερδίζει το χρυσό μετάλλιο. Δύο χρόνια αργότερα εκθέτει εκεί το «Τραυματισμένος θωρακοφόρος αποσύρεται από τη μάχη» και αντιμετωπίζεται με ψυχρότητα. Την επόμενη χρονιά συνάπτει ερωτικό δεσμό με την Αλεξαντρίν-Μοντέστ Καρουέλ, τη νεαρή θεία του, αλλά όταν γίνεται γνωστός ο δεσμός τους, η οικογένεια τον υποχρεώνει να μετακομίσει στη Ρώμη. Η Αλεξαντρίν αποκτά μαζί του έναν γιο και για να αποφευχθεί το σκάνδαλο εγκαθίσταται στην εξοχή.
Ο Ζερικό επέστρεφε συνεχώς στα στρατιωτικά θέματα των πρώτων έργων του και κάποια από αυτά θεωρούνται αριστουργήματα. Το πιο σημαντικό και φιλόδοξο έργο του είναι η «Σχεδία της Μέδουσας» (1818-19), η οποία απεικόνιζε τις στιγμές που ακολούθησαν το σύγχρονό του ναυάγιο του πλοίου «Méduse», στο οποίο ο καπετάνιος είχε αφήσει το πλήρωμα και τους επιβάτες να πεθάνουν.
Η δραματική ερμηνεία του Ζερικό σε μνημειακή κλίμακα προκάλεσε εθνικό σκάνδαλο, ήταν ένα κατηγορητήριο για ένα διεφθαρμένο κατεστημένο, αλλά δραματοποίησε επίσης ένα προαιώνιο θέμα, αυτό της πάλης του ανθρώπου με τη φύση. Σε αυτό τον πίνακα ο νεαρός Ευγένιος Ντελακρουά πόζαρε για μια από τις ετοιμοθάνατες φιγούρες. Ο πίνακας αποτελεί σημαντική γέφυρα μεταξύ νεοκλασικισμού και ρομαντισμού και συνδυάζει πολλές επιρροές.
Το 1823, μετά από ένα ακόμα ατύχημα με το άλογο, η υγεία του Ζερικό, που έπασχε από χρόνια φυματίωση, επιδεινώθηκε ραγδαία. Πέθανε στις 26 Ιανουαρίου 1824, σε ηλικία μόλις 33 ετών.
