Την 1η Ιουλίου του 2020 τα γαλλικά δικαστήρια εξέδωσαν μια ιστορική απόφαση. Αποφάσισαν να επιστραφεί στην οικογένεια του Σάιμον Μπάουερ, εβραίου συλλέκτη, ο αριστουργηματικός πίνακας του πατριάρχη του ιμπρεσιονισμού Καμίλ Πισαρό, «La Cueillette des petits pois» του 1887, που λεηλατήθηκε κατά τη διάρκεια της κατοχής από τους Ναζί, το 1943.
Το έργο είναι μια γκουάς σε χαρτί που αγοράστηκε από τον Μπάουερ από τον μεγάλο έμπορο τέχνης Paul Rosenberg.
Η απόφαση ήταν το τέλος μια δικαστικής διαμάχης που κράτησε τρία χρόνια ανάμεσα στους Αμερικανούς συλλέκτες που είχαν αγοράσει τον πίνακα και την οικογένεια Μπάουερ που ζητούσε πίσω το έργο. Το δικαστήριο στηρίχτηκε σε μια αρχή που επιβάλλει ότι για ένα λεηλατημένο ή κλεμμένο έργο κανένας δεν μπορεί να ισχυρισθεί ότι έγινε νόμιμα ιδιοκτήτης του, ακόμα και αν έγινε «καλή τη πίστει».
Το 1943, ο Σάιμον Μπάουερ, ένας εβραίος βιομήχανος, λάτρης της τέχνης, συνελήφθη και κατασχέθηκαν τα 93 έργα που αποτελούσαν τη συλλογή της γαλλικής ιμπρεσιονιστικής τέχνης (Pissarro, Boudin, MOrisot, Degas και Sisley) που είχε στην κατοχή του.
Η πώληση τους ανατέθηκε σε έναν έμπορο έργων τέχνης, τον Jean-François Lefranc, ο οποίος διορίστηκε από την επιτροπή που χειριζόταν ζητήματα των εβραίων από το καθεστώς της κυβέρνησης του Vichy. Κλεισμένος στο στρατόπεδο Drancy, ο συλλέκτης κατάφερε να επιζήσει και να μη μεταφερθεί σε στρατόπεδο εκτός Γαλλίας. Προσπάθησε, την επόμενη μέρα του πολέμου, να ανακτήσει την περιουσία του. Μετά τον θάνατό του το 1947, οι κληρονόμοι του ανέλαβαν να βρουν τα έργα της συλλογής.
Το 1995 το έργο αγοράστηκε από τους τωρινούς του ιδιοκτήτες στον οίκο Christie's για 800.000 δολάρια, παρόλο που είχε εγγραφεί στο μητρώο των λεηλατημένων περιουσιών και έργων. Τα γαλλικά δικαστήρια διέταξαν τους ιδιοκτήτες να επιστρέψουν το έργο, ενώ εκείνοι ισχυρίστηκαν ότι δεν γνώριζαν τίποτα για το παρελθόν της γκουάς όταν την αγόρασαν.
Το έργο σε όλη τη διάρκεια της δικαστικής διαμάχης ήταν σε δέσμευση σε χρηματοκιβώτιο στο Musée d'Orsay. Το έργο τελικά επιστράφηκε στους αρχικούς ιδιοκτήτες του ενώ οι Αμερικανοί συλλέκτες ζήτησαν αποζημίωση από το γαλλικό κράτος για τη ζημιά και την απώλεια αυτής της γκουάς που εκτιμάται σε 1,7 εκατομμύριο δολάρια.
Τώρα, τρία χρόνια μετά την αρχική απόφαση, οι κληρονόμοι του Μπάουερ, περίπου είκοσι άτομα, πουλάνε το ιμπρεσιονιστικό έργο, το οποίο απεικονίζει μια ειδυλλιακή σκηνή έξι θεριστών μπιζελιών, στο Παρίσι, στις 25 Μαρτίου, στον οίκο Σόθμπις. Το έργο αναμένεται να κυμανθεί στην τιμή του 1,2 και 1,8 εκατομμυρίου ευρώ.
Για την ιστορία, πρώτος ιδιοκτήτης του έργου ήταν ο αδελφός του Vincent van Gogh, Theo van Gogh, ο οποίος το αγόρασε απευθείας από τον καλλιτέχνη το 1887, προσφέροντας 300 γαλλικά φράγκα για το κομμάτι.
