Το Παρίσι έχει να περιμένει έναν ακόμα χώρο σύγχρονης τέχνης, τη νέα έδρα του Fondation Cartier pour l’Art Contemporain. Ο τεράστιος, πολυαναμενόμενος νέος χώρος, που βρίσκεται στην Place du Palais-Royal, πρόκειται να ανοίξει στα τέλη του 2025.
Ο πρόεδρος του ιδρύματος Cartier, ο 82χρονος Αλέν Ντομινίκ Περίν, επιχειρηματίας, συλλέκτης έργων τέχνης και ιδρυτής το 1984 του ιδρύματος, μιλώντας στο artnewspaper δήλωσε ότι το Fondation δεν θα είναι μόνο το πιο παλιό, αλλά και το μεγαλύτερο ίδρυμα τέχνης της Γαλλίας, και ότι ελπίζει πως η νέα τοποθεσία του θα προσελκύει περίπου ένα εκατομμύριο επισκέπτες κάθε χρόνο.
Το Παρίσι μεταμορφώνεται σε «Μέκκα» των ιδρυμάτων, με δυο μεγάλα ιδρύματα να ακολουθούν το παράδειγμα του ιδρύματος Cartier: το Fondation Louis-Vuitton, το ιδιωτικό μουσείο τέχνης και πολιτιστικό κέντρο που άνοιξε στο Παρίσι το 2014 με πρωτοβουλία του Μπερνάρ Αρνό, ιδιοκτήτη της γαλλικής εταιρείας πολυτελών ειδών Moët Hennessy Louis Vuitton (LVMH), στη Βουλώνη, σε κτίριο που σχεδιάστηκε από τον αρχιτέκτονα Φρανκ Γκέρι, και το Bourse de Commerce, το κυκλικό ανταλλακτήριο σιτηρών που στεγάζει τον εκθεσιακό χώρο της συλλογής του Φρανσουά Ανρί Πινό, ιδρυτή του ομίλου ειδών πολυτελείας Kering, το οποίο σχεδίασε εσωτερικά ο Ταντάο Άντο.
Το Fondation Cartier, που γιορτάζει φέτος την 40ή επέτειό του, θα βρίσκεται μπροστά στο Λούβρο, το οποίο υποδέχεται πάνω από 8-9 εκατομμύρια επισκέπτες ετησίως, πράγμα που θα βοηθήσει στη δυναμική ανάπτυξη του νέου χώρου.
Το νέο κτίριο, μέρος του πρώην συγκροτήματος Louvre des Antiquaires, θα αναδιαμορφωθεί από τον Γάλλο αρχιτέκτονα Ζαν Νουβέλ, ενισχύοντας την ανερχόμενη σκηνή σύγχρονης τέχνης της πρωτεύουσας. Ο Νουβέλ έχει σχεδιάσει την εμβληματική σημερινή έδρα του Fondation Cartier, το κτίριο από γυαλί και χάλυβα στη λεωφόρο Raspail στο Μονπαρνάς, που άνοιξε το 1994. Η επόμενη χρήση αυτού του κτιρίου δεν έχει ανακοινωθεί.
Το κόστος της μετατροπής του χώρου δεν έχει αποκαλυφθεί. Ο Νουβέλ θα μεταμορφώσει το εσωτερικό, αλλά δεν θα αγγίξει το εξωτερικό. Νέος διευθυντής του χώρου θα είναι ο Βέλγος επιμελητής και ιστορικός τέχνης Κρις Ντέρκον, ο οποίος, μετά την Tate Modern και τη σύντομη, αποτυχημένη θητεία του στη Volksbühne (2017-2018), ανέλαβε διευθυντής στο Grand Palais (2019-2022) και στο Fondation Cartier από το 2022 μέχρι σήμερα.
Τι θα δούμε στο νέο κτίριο
Το νέο κτίριο περιλαμβάνει πέντε «κινητές πλατφόρμες» που μπορούν να τροποποιηθούν. «Η τοποθέτησή τους επιτρέπει τη δημιουργία πολυεπίπεδων κάθετων χώρων που μπορούν να φτάσουν έως και τα 11 μέτρα ύψος».
Περισσότερα από 1.000 τετραγωνικά μέτρα διαδρόμων θα έχουν θέα στις περιοχές με τις πλατφόρμες, εξασφαλίζοντας την ευελιξία του χώρου. Μία από τις πιο θεαματικές πτυχές είναι η οπτική γραμμή που εκτείνεται από τη μια άκρη του σπηλαιώδους κτιρίου ως την άλλη, η οποία συμπληρώνεται από τα μεγάλα παράθυρα του κτιρίου που έχουν θέα σε μερικές από τις πιο σημαντικές ιστορικές οδούς της πρωτεύουσας, όπως η Rue du Faubourg Saint-Honoré.
Όπως λέει ο Ζαν Νουβέλ, «μέσα σε αυτήν την αρχιτεκτονική, της οποίας έχει διατηρηθεί μόνο η τυπική πρόσοψη του 19ου αιώνα και μια χούφτα δομικά στοιχεία, βρίσκεται ένας βιομηχανικός καθεδρικός ναός σπάνιας μάζας και τεράστιας εμβέλειας. Αποπνέει μια έντονη έκφραση δύναμης. Οι πέντε ατσάλινες πλατφόρμες του, με ορατά τα στοιχεία της κινητικότητάς τους, έρχονται σε πλήρη αντίθεση με την εξωτερική αρχιτεκτονική του Hausmann».
Ο νέος χώρος καλύπτει 8.500 τ.μ. προσβάσιμα στο κοινό, με εκθεσιακό χώρο 6.500 τ.μ., που στεγάζει βιβλιοθήκη, αμφιθέατρο και εστιατόριο. Στο πλαίσιο της 40ής επετείου του Fondation Cartier, οι επισκέπτες στην Place du Palais-Royal μπορούν να δουν ζωγραφισμένα στα παράθυρα πορτρέτα καλλιτεχνών που έχουν συνεργαστεί με το Fondation Cartier, όπως η Agnès Varda, η Claudia Andujar και ο Ron Mueck. «Η πρώτη έκθεση θα είναι μια μεγάλη επιλογή από τη συλλογή μας. Έχουμε 4.500 έργα. Θα δείξουμε πιθανώς 500 από τα καλύτερα. Μπορεί να εκθέσουμε άλλα 500 και άλλα 500 και άλλα 500. Αυτό δεν έχει αποφασιστεί ακόμα», εξηγεί ο Περίν.
Το Fondation Cartier άνοιξε στο Jouy-en-Josas στην περιοχή Île-de-France τον Οκτώβριο του 1984, με επικεφαλής τότε τη Μαρί-Κλοντ Μποντ και τον Περίν ως πρόεδρο. Ο Περίν επιμένει ότι υπάρχει «ριζικός διαχωρισμός» μεταξύ των δραστηριοτήτων του Fondation Cartier και της εμπορικής ανάπτυξης του «Maison Cartier», τονίζοντας επίσης ότι «από τη δημιουργία του, το Fondation Cartier pour l’Art Contemporain έχει βασίσει τη δραστηριότητά του σε ορισμένες σημαντικές αρχές».
Το ίδρυμα δίνει χώρο στο έργο καλλιτεχνών που είναι ήδη γνωστοί στο ευρύ κοινό, αλλά και σε ανερχόμενους δημιουργούς. Είναι ένας χώρος αφιερωμένος σε όλες τις μορφές δημιουργίας, τη ζωγραφική, τη φωτογραφία, την αρχιτεκτονική, το φιλμ, το design, τη μόδα και πολλά άλλα.
Ο Περίν λέει: «Είμαστε εδώ για να βοηθήσουμε και να υπηρετήσουμε τους σύγχρονους καλλιτέχνες. Αυτό είναι όλο. Δεν μπορούν να μπερδευτούν με την εταιρική δουλειά μας. Δεν επιτρέπεται οι καλλιτέχνες να φτιάχνουν αναπτήρες ή ρολόγια. Δεν τους ζητάμε να δημιουργήσουν τίποτα για εμάς στην Cartier. Δεν είναι αυτό που περιμένουμε. Το ίδρυμα αναλαμβάνει την παραγωγή του έργου των καλλιτεχνών και πολλές φορές αγοράζουμε έργα των εκθέσεων, αλλά δεν πουλάμε ποτέ».
Η συζήτηση που γίνεται στη Γαλλία σήμερα περιστρέφεται γύρω από το γεγονός ότι η σύγχρονη τέχνη θα βρίσκεται αποκλειστικά στα χέρια ιδιωτών, όταν θα κλείσει το Centre Pompidou το 2025, για μια πενταετία, λόγω ανακαίνισης. Πολλοί φοβούνται ότι το παρισινό μουσείο θα κάνει καιρό να «ξαναγεννηθεί», ενώ άλλοι θέτουν υπό αμφισβήτηση την κυριαρχία των ιδιωτικών ιδρυμάτων τέχνης στη γαλλική πρωτεύουσα.
«Ο κόσμος της τέχνης, που βρισκόταν στα χέρια των κυβερνήσεων για περίπου 400 χρόνια, διαλύθηκε», λέει ο Περίν, επισημαίνοντας ότι σήμερα για να λειτουργήσουν τα δημόσια ιδρύματα χρειάζονται τα χρήματα των ιδιωτικών ιδρυμάτων. Πιστεύει ότι τα χρήματα δεν πρέπει να πηγαίνουν από τα ιδιωτικά ιδρύματα προς το Δημόσιο, που είναι λιγότερο αποτελεσματικό, αλλά ότι πρέπει να πηγαίνουν στην τέχνη και στους καλλιτέχνες.
