Η οικονομική ανισότητα συνδέεται με περισσότερους από 100.000 θανάτους ετησίως στην Ευρώπη που σχετίζονται με ακραίες θερμοκρασίες, σύμφωνα με νέα επιστημονική έρευνα, η οποία καταγράφει τον τρόπο με τον οποίο η φτώχεια και οι κοινωνικές στερήσεις αυξάνουν την ευαλωτότητα απέναντι στο ψύχος και τη ζέστη.
Η μελέτη εκτιμά ότι εάν τα επίπεδα ανισότητας στις ευρωπαϊκές περιφέρειες μειώνονταν ώστε να προσεγγίσουν εκείνα της Σλοβενίας, που εμφανίζει τη χαμηλότερη ανισότητα βάσει του δείκτη Gini, οι θάνατοι που σχετίζονται με θερμοκρασιακά φαινόμενα θα μπορούσαν να μειωθούν έως και κατά 30%. Αυτό αντιστοιχεί σε περίπου 109.866 λιγότερους θανάτους.
Η έρευνα, που πραγματοποιήθηκε από το Ινστιτούτο Παγκόσμιας Υγείας της Βαρκελώνης (ISGlobal) και δημοσιεύθηκε στην επιστημονική επιθεώρηση Nature Health, ανέλυσε δεδομένα θνησιμότητας από 654 περιφέρειες σε 32 ευρωπαϊκές χώρες για την περίοδο 2000-2019. Οι επιστήμονες υπολόγισαν τους λεγόμενους «αποδιδόμενους θανάτους», εξετάζοντας πώς θα μεταβαλλόταν η επιβάρυνση στην υγεία εάν όλες οι περιοχές εμφάνιζαν τις καλύτερες ή τις χειρότερες τιμές σε κάθε οικονομικό δείκτη.
Τα συμπεράσματα δημοσιεύονται σε μια περίοδο κατά την οποία η Ευρώπη καταγράφει ολοένα υψηλότερες θερμοκρασίες. Το ευρωπαϊκό πρόγραμμα παρακολούθησης Copernicus κατέταξε τον φετινό Απρίλιο ως τον τρίτο θερμότερο που έχει καταγραφεί παγκοσμίως, ενώ χώρες όπως η Ισπανία κατέγραψαν τον θερμότερο Απρίλιο στην ιστορία τους. Παράλληλα, η επιστροφή του φαινομένου Ελ Νίνιο εντείνει τις ανησυχίες για ιδιαίτερα θερμό καλοκαίρι στην Ευρώπη το 2026.
Πώς η φτώχεια αυξάνει τη θνησιμότητα από ακραίες θερμοκρασίες
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα υψηλότερα ποσοστά θνησιμότητας από ζέστη και κρύο συνδέονται στενά με παράγοντες όπως η φτώχεια, η ενεργειακή ανασφάλεια και η αδυναμία επαρκούς θέρμανσης της κατοικίας.
Σύμφωνα με τη μελέτη, η μείωση της σοβαρής υλικής και κοινωνικής στέρησης στα επίπεδα της κεντρικής Ελβετίας, που θεωρείται η λιγότερο επιβαρυμένη περιοχή της Ευρώπης, θα μπορούσε να αποτρέψει περίπου 59.000 θανάτους που σχετίζονται με ακραίες θερμοκρασίες. Αντίθετα, εάν οι συνθήκες επιδεινώνονταν στα επίπεδα της νοτιοανατολικής Ρουμανίας, όπου καταγράφεται η μεγαλύτερη στέρηση, οι θάνατοι αυτοί θα αυξάνονταν κατά περίπου 101.000.
Η έρευνα θεωρείται η πρώτη που επιχειρεί να ποσοτικοποιήσει τη σχέση ανάμεσα στις κοινωνικοοικονομικές συνθήκες και στους θανάτους που προκαλούνται από τις ακραίες θερμοκρασίες στην Ευρώπη, τόσο κατά τους ψυχρούς χειμώνες όσο και κατά τα ολοένα θερμότερα καλοκαίρια.
Η βασική συγγραφέας της μελέτης, Μπλάνκα Πανιέγιο-Καστίγιο από το Ινστιτούτο Παγκόσμιας Υγείας της Βαρκελώνης, υποστήριξε ότι πολιτικές με επίκεντρο τη μείωση των ανισοτήτων θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ταυτόχρονα ως κοινωνική και υγειονομική παρέμβαση.
Γιατί οι φτωχότερες περιοχές είναι πιο ευάλωτες
Η μελέτη κατέγραψε επίσης ότι οι πλουσιότερες περιοχές εμφανίζουν λιγότερους θανάτους από το κρύο, πιθανότατα επειδή οι κατοικίες είναι καλύτερα μονωμένες, η πρόσβαση στην υγειονομική περίθαλψη είναι ευκολότερη και λιγότερα νοικοκυριά αντιμετωπίζουν ενεργειακή φτώχεια. Ωστόσο, στις ίδιες περιοχές παρατηρούνται περισσότεροι θάνατοι κατά τη διάρκεια ακραίας ζέστης.
Οι ερευνητές αποδίδουν εν μέρει αυτή την τάση στο φαινόμενο της «αστικής θερμικής νησίδας», κατά το οποίο οι πόλεις εμφανίζουν υψηλότερες θερμοκρασίες εξαιτίας της πυκνής δόμησης, της ασφάλτου και της έλλειψης πράσινων χώρων.
Η έρευνα δεν συμπεριέλαβε ως ξεχωριστή μεταβλητή τη χρήση κλιματιστικών, αν και οι επιστήμονες αναγνώρισαν ότι μπορεί να επηρεάζει σημαντικά την ανθεκτικότητα απέναντι στη ζέστη.
Ειδικοί που δεν συμμετείχαν στη μελέτη χαρακτήρισαν την έρευνα αξιόπιστη, επισημαίνοντας ωστόσο ότι είναι δύσκολο να διαχωριστούν πλήρως οι επιπτώσεις της φτώχειας από άλλους κλιματικούς παράγοντες.
Σήμερα το ψύχος εξακολουθεί να προκαλεί περισσότερους θανάτους από ό,τι η ζέστη στην Ευρώπη. Ωστόσο, οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η σχέση αυτή θα αντιστραφεί τα επόμενα χρόνια λόγω της επιτάχυνσης της κλιματικής αλλαγής.
Πρόσφατη επιστημονική έρευνα έδειξε ότι η θερμοκρασία στην Ευρώπη αυξάνεται κατά 0,56 βαθμούς Κελσίου ανά δεκαετία από τα μέσα της δεκαετίας του 1990, ταχύτερα από οποιαδήποτε άλλη ήπειρο στον κόσμο.
Με πληροφορίες από Guardian
