Ο Mostafa Ahmed Mostafa αποτελεί τον τελευταίο κρίκο μιας μακράς οικογενειακής παράδοσης, καθώς στα 65 του χρόνια, συνεχίζει να φροντίζει και να φυλάσσει τις αρχαίες πυραμίδες της Μερόης, στο Σουδάν, σε μια εποχή όπου ο πόλεμος έχει μετατρέψει έναν ιστορικό χώρο σε σχεδόν εγκαταλελειμμένο τοπίο.
«Αυτές οι πυραμίδες είναι δικές μας. Είναι η ιστορία μας, είναι αυτό που είμαστε», λέει, στεκόμενος μπροστά στους, σκουρόχρωμους, σχηματισμούς ψαμμίτη της νεκρόπολης της Bajrawiya, που αποτελεί μέρος του Νησί της Μερόης και έχει αναγνωριστεί ως Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO.
Η περιοχή φιλοξενεί περίπου 140 πυραμίδες, που κατασκευάστηκαν πριν από περίπου 2.400 χρόνια, κατά την περίοδο του βασιλείου της Κους. Καμία από αυτές δεν διατηρείται άθικτη. Πολλές υπέστησαν καταστροφές ήδη από τον 19ο αιώνα, όταν Ευρωπαίοι κυνηγοί θησαυρών χρησιμοποίησαν δυναμίτη για να τις ανοίξουν, ενώ έκτοτε η φθορά από τον χρόνο, την άμμο και τις βροχές συνεχίζεται.
The loyal, lonely keepers of Sudan's pyramids.
— AFP News Agency (@AFP) April 29, 2026
Mostafa Ahmed Mostafa is the heir to a long line of groundskeepers who have guarded Sudan's ancient pyramids of Meroe. Now, three years into the war between the army and paramilitary forces, he stands near-solitary sentinel over his… pic.twitter.com/5e9RN3ngzf
Σουδάν: Η Μερόη και οι πυραμίδες της έρμαιο του πολέμου
Σε απόσταση περίπου τριών ωρών από το Χαρτούμ, η Μερόη υπήρξε κάποτε το πιο επισκέψιμο μνημείο της χώρας. Σήμερα, τρία χρόνια μετά την έναρξη του πολέμου μεταξύ του στρατού και των παραστρατιωτικών Δυνάμεων Ταχείας Υποστήριξης, κυριαρχεί κατά βάση η σιωπή.
Ο αρχαιολόγος και υπεύθυνος του χώρου, Mahmoud Soliman, εξηγεί ότι οι επισκέψεις έχουν -σχεδόν- μηδενιστεί. «Ίσως είναι η τέταρτη φορά που ξεναγώ κάποιον από τότε που ξεκίνησε ο πόλεμος», λέει. Μαζί με τον Mostafa και τον νεαρό αρχαιολόγο Mohamed Mubarak προσπαθούν να διατηρήσουν τον χώρο με ελάχιστα μέσα, προστατεύοντάς τον από τη διάβρωση.
Η εικόνα απέχει πολύ από τα προπολεμικά χρόνια, όταν εκατοντάδες επισκέπτες κατέφθαναν κάθε Σαββατοκύριακο από το Χαρτούμ. Η αύξηση του ενδιαφέροντος είχε συνδεθεί με τις διαδηλώσεις του 2018 - 2019, όταν οι νέοι στράφηκαν περισσότερο προς την ιστορία και την πολιτιστική τους ταυτότητα. «Οι νέοι οργανώνονταν, επισκέπτονταν μνημεία και ανακάλυπταν τη χώρα τους», θυμάται ο Soliman.
Η τοπική οικονομία εξαρτιόταν άμεσα από τον αρχαιολογικό χώρο. Κάτοικοι του κοντινού χωριού Tarabil πωλούσαν αναμνηστικά, νοίκιαζαν καμήλες και εξυπηρετούσαν τους επισκέπτες. Σήμερα, ελάχιστοι απομένουν. Ο 45χρονος Khaled Abdelrazek συνεχίζει να πηγαίνει στον χώρο, ελπίζοντας σε κάποιον επισκέπτη, κρατώντας μικρά χειροποίητα αντίγραφα πυραμίδων. «Κάποτε ήμασταν δεκάδες εδώ», λέει.
Σουδάν: Εγκαταλείφθηκαν τα σχέδια για εκμετάλλευση του χώρου
Τα σχέδια για ανάπτυξη του χώρου, όπως προβολές ντοκιμαντέρ, διοργάνωση μουσικών φεστιβάλ -και- τουριστικών δράσεων, εγκαταλείφθηκαν με το ξέσπασμα του πολέμου. Για τους ανθρώπους που εργάζονται στη Μερόη, η καθημερινότητα έχει αλλάξει δραματικά. «Σήμερα, προτεραιότητα είναι η εξασφάλιση φαγητού, νερού και ασφάλεας. Αλλά και αυτός ο χώρος είναι σημαντικός. Πρέπει να τον προστατεύσουμε για τις επόμενες γενιές», τονίζει ο Mubarak.
Παρά την εντυπωσιακή εικόνα του τοπίου, οι ειδικοί ανησυχούν για τη φθορά των μνημείων. Οι πυραμίδες της Μερόης είναι μικρότερες και πιο απότομες από τις αιγυπτιακές, σχεδιασμένες ώστε να αντέχουν στην άμμο και τις βροχές. Ωστόσο, κάθε ρωγμή μπορεί να οδηγήσει σε περαιτέρω καταστροφή.
Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της μεγαλύτερης πυραμίδας, που ανήκε στη βασίλισσα Amanishakheto. Σήμερα, έχει μετατραπεί σε έναν σωρό άμμου, έπειτα από καταστροφές που ξεκίνησαν ήδη από το 1834, όταν ο Ιταλός τυχοδιώκτης Giuseppe Ferlini λεηλάτησε τον χώρο και μετέφερε τα κοσμήματα της βασίλισσας στην Ευρώπη, όπου εκτίθενται μέχρι σήμερα.
Παρά τις καταστροφές, τα ίχνη του πολιτισμού παραμένουν. Ανάγλυφα με θεότητες όπως ο Apedemak, καθώς και σύμβολα κοινά με την Αίγυπτο, θυμίζουν τη σημασία της περιοχής ως εμπορικού και πολιτιστικού κόμβου.
Ο Soliman ελπίζει ότι κάποια στιγμή ο χώρος θα αναζωογονηθεί. «Ίσως είναι ένα μακρινό όνειρο, αλλά θα ήθελα να μπορέσουμε κάποτε να αποκαταστήσουμε σωστά αυτές τις πυραμίδες», λέει. «Αυτό το μέρος έχει τεράστιες δυνατότητες».
Με πληροφορίες από AFP News Agency
