Ένα ακόμη τραγικό κεφάλαιο στον αιματηρό εμφύλιο του Σουδάν γράφτηκε αυτή την εβδομάδα, καθώς οι παραστρατιωτικές Δυνάμεις Ταχείας Υποστήριξης (RSF) κατέλαβαν την πόλη Ελ Φάσερ από τον κυβερνητικό στρατό, ύστερα από 18μηνη πολιορκία που εγκλώβισε δεκάδες χιλιάδες αμάχους στην πρωτεύουσα του Νταρφούρ.
Μετά την πτώση της, οι RSF ελέγχουν πλέον όλα τα μεγάλα αστικά κέντρα του Νταρφούρ, γεγονός που προκαλεί ανησυχίες για ενδεχόμενη διάσπαση του Σουδάν.
Την Κυριακή, οι RSF ανακοίνωσαν ότι «επέκτειναν τον έλεγχό τους στην πόλη Ελ Φάσερ, απελευθερώνοντάς την από μισθοφόρους και πολιτοφυλακές». Την επόμενη ημέρα, ο αρχηγός του στρατού, στρατηγός Αμπντέλ Φατάχ αλ-Μπουρχάν, παραδέχθηκε πως οι δυνάμεις του αποσύρθηκαν “σε ασφαλέστερη τοποθεσία”, επιβεβαιώνοντας ουσιαστικά την απώλεια της πόλης.
Από τότε, η RSF κατηγορείται ότι σκότωσε εκατοντάδες άοπλους πολίτες σε επιθέσεις με εθνοτικό κίνητρο, στοχοποιώντας συγκεκριμένες κοινότητες. Αναφορές κάνουν λόγο για απαγωγές και εκβιασμούς, με πολίτες να απελευθερώνονται μόνο μετά από καταβολή λύτρων — μοτίβο που έχει παρατηρηθεί και σε άλλες πόλεις που κατέλαβε η οργάνωση.
Σύμφωνα με το Ερευνητικό Ανθρωπιστικό Εργαστήριο του Πανεπιστημίου Γέιλ, το επίπεδο της βίας είναι συγκρίσιμο με τις πρώτες 24 ώρες της γενοκτονίας στη Ρουάντα.
Πώς γνωρίζουμε τι συμβαίνει
Οι δημοσιογράφοι δεν έχουν πρόσβαση στο Νταρφούρ, ενώ οι επικοινωνίες με το Ελ Φάσερ έχουν διακοπεί. Πολλές πληροφορίες προέρχονται από:
- βίντεο που έχουν δημοσιεύσει οι ίδιες οι RSF και έχουν γεωεντοπιστεί από δημοσιογράφους και αναλυτές ανθρωπίνων δικαιωμάτων,
- μαρτυρίες επιζώντων που διέφυγαν στην κοντινή πόλη Ταουίλα,
- και δορυφορικές εικόνες που ανέλυσε το Γέιλ.
ΟΗΕ και οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων αναφέρουν πως τα βίντεο δείχνουν δεκάδες άοπλους άνδρες να εκτελούνται ή να κείτονται νεκροί, περιστοιχισμένοι από ενόπλους της RSF. Άλλες λήψεις εμφανίζουν πτώματα και καμένα οχήματα στους δρόμους.
Σε έκθεση που δημοσιοποιήθηκε την Τρίτη, η ομάδα του Γέιλ υποστηρίζει ότι στο Ελ Φάσερ βρίσκεται σε εξέλιξη μια «συστηματική και εσκεμμένη εθνοκάθαρση» εναντίον των μη αραβικών κοινοτήτων Φουρ, Ζαγάουα και Μπέρτι, μέσω εκτοπισμών και εκτελέσεων συνοπτικής διαδικασίας.
Οι δορυφορικές εικόνες δείχνουν συγκεντρώσεις πτωμάτων και κόκκινα ίχνη στο έδαφος, πιθανότατα από αίμα, καθώς και «εκκαθαρίσεις από σπίτι σε σπίτι» από τους μαχητές.
Ποιοι είναι οι RSF και πώς ξεκίνησε ο εμφύλιος
Οι RSF ιδρύθηκαν επίσημα το 2013, αποτελώντας μετεξέλιξη των διαβόητων πολιτοφυλακών Τζαντζαουίντ, που είχε χρηματοδοτήσει ο πρώην δικτάτορας Όμαρ αλ-Μπασίρ για να καταστείλει εξέγερση στο Νταρφούρ – μια επιχείρηση που κατέληξε σε γενοκτονία έως και 300.000 ανθρώπων.
Ο εμφύλιος πόλεμος μεταξύ του σουδανικού στρατού και των RSF ξέσπασε τον Απρίλιο του 2023, ύστερα από εσωτερική σύγκρουση για την εξουσία. Έκτοτε, οι μάχες έχουν εξαπλωθεί σε όλη τη χώρα.
Και οι δύο πλευρές κατηγορούνται για εγκλήματα πολέμου και παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ενώ οι ΗΠΑ και ο ΟΗΕ έχουν τεκμηριώσει ότι οι RSF διέπραξαν γενοκτονία και μαζικούς βιασμούς εναντίον μη αραβικών πληθυσμών.
Τον Αύγουστο του 2024 κηρύχθηκε λιμός στον καταυλισμό Ζαμζάμ, νότια του Ελ Φάσερ. Τον Απρίλιο του 2025, οι RSF σκότωσαν έως και 2.000 ανθρώπους όταν κατέλαβαν τον καταυλισμό, όπου ζούσαν 500.000 εκτοπισμένοι.
Η στάση της διεθνούς κοινότητας
Τον περασμένο Απρίλιο, το Λονδίνο φιλοξένησε διεθνή διάσκεψη για το Σουδάν με συμμετοχή 17 χωρών, της Ε.Ε. και της Αφρικανικής Ένωσης, όπου συζητήθηκαν ανθρωπιστική βοήθεια και ειρηνευτικές πρωτοβουλίες. Ωστόσο, η συνάντηση προκάλεσε επικρίσεις επειδή συμμετείχαν χώρες που φέρονται να εμπλέκονται άμεσα στη σύγκρουση, όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ).
Η στρατιωτική κυβέρνηση του Σουδάν κατηγορεί τα ΗΑΕ ότι προμηθεύουν όπλα στους RSF – κάτι που το Αμπού Ντάμπι αρνείται. Έκθεση εμπειρογνωμόνων του ΟΗΕ αποκάλυψε πολλαπλές πτήσεις μεταγωγικών από τα Εμιράτα προς στρατιωτικές βάσεις στο Τσαντ, οι οποίες φαίνεται να απέφευγαν σκόπιμα την ανίχνευση. Τα ΗΑΕ υποστηρίζουν ότι «δεν υπάρχουν αποδείξεις» για παροχή στρατιωτικής βοήθειας στους RSF.
Η σχέση των RSF με τα ΗΑΕ χρονολογείται από τον πόλεμο στην Υεμένη (2015), όταν Σουδανοί μαχητές στάλθηκαν να πολεμήσουν στο πλευρό των σαουδαραβικών και εμιρατινών δυνάμεων. Παράλληλα, τα Εμιράτα έχουν ισχυρά οικονομικά συμφέροντα στο σουδανικό χρυσό, μεγάλο μέρος του οποίου εξάγεται εκεί τα τελευταία χρόνια.
Με πληροφορίες από Guardian
