Οι τεκτονικές πλάκες, τα «κομμάτια» του γήινου φλοιού που μετακινούνται αργά αλλά σταθερά, διαμόρφωσαν τα οικοσυστήματα και το κλίμα που επέτρεψαν την εμφάνιση της ζωής.
Ωστόσο, το πότε ακριβώς ξεκίνησε αυτή η γεωλογική διαδικασία παραμένει αντικείμενο επιστημονικής διαμάχης εδώ και δεκαετίες.
Τώρα, νέα έρευνα υποστηρίζει ότι βρέθηκαν τα παλαιότερα άμεσα στοιχεία τεκτονικών πλακών στη Γη, τον μοναδικό γνωστό πλανήτη όπου συμβαίνει αυτό το φαινόμενο, δείχνοντας ότι η διαδικασία βρισκόταν ήδη σε εξέλιξη πριν από δισεκατομμύρια χρόνια.
Scientists keep pushing the origin of plate tectonics further back in Earth’s history — this time to 3.48 billion years.https://t.co/zHaUqpUJ5Z
— Science News (@ScienceNews) March 20, 2026
Τεκτονικές πλάκες: Η απάντηση της γεωλογίας
«Γιατί υπάρχουν βουνά; Γιατί υπάρχουν ωκεανοί; Όλα αυτά εξηγούνται μόνο μέσω των τεκτονικών πλακών», δήλωσε ο Ρότζερ Φου, καθηγητής Γεωεπιστημών και Πλανητικής Επιστήμης στο Χάρβαρντ και επικεφαλής της μελέτης που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Science. «Το να καταλάβουμε πότε ξεκίνησε αυτό στη Γη είναι ένα θεμελιώδες ερώτημα», πρόσθεσε.
Σήμερα, πάντως, η Γη διαθέτει επτά μεγάλες και οκτώ μικρότερες τεκτονικές πλάκες, με μέσο πάχος περίπου 125 χιλιομέτρων. Κάθε πλάκα κινείται με ρυθμό λίγων εκατοστών τον χρόνο, είτε απομακρυνόμενη είτε συγκλίνουσα με τις γειτονικές της.
Στα όρια αυτών των πλακών εντοπίζονται συνήθως ηφαιστειακή δραστηριότητα και σεισμοί.
Scientists reading rare magnetic crystals have found that Earth’s continental plates were moving at least 3.48 billion years ago.https://t.co/zHaUqpUJ5Z
— Science News (@ScienceNews) March 23, 2026
Γιατί οι επιστήμονες διαφωνούν για τις τεκτονικές πλάκες
Μέχρι σήμερα, οι επιστήμονες διαφωνούσαν έντονα για το πότε ξεκίνησαν οι τεκτονικές πλάκες. Κάποιοι υποστήριζαν ότι η διαδικασία άρχισε πριν από 4,4 δισεκατομμύρια χρόνια, ενώ άλλοι ότι εμφανίστηκε πολύ αργότερα, ακόμη και πριν από μόλις 1 δισεκατομμύριο χρόνια.
Παραμένει επίσης ασαφές αν οι σύγχρονες τεκτονικές πλάκες προέκυψαν απευθείας από τον «ωκεανό μάγματος» που κάλυπτε την πρώιμη Γη ή αν υπήρξαν ενδιάμεσα στάδια, όπως πιο αργές ή ασυνεχείς κινήσεις.
Η νέα μελέτη δείχνει ότι οι τεκτονικές πλάκες κινούνταν ήδη πριν από περίπου 3,5 δισεκατομμύρια χρόνια, κατά την Αρχαϊκή εποχή, μια περίοδο όπου στη Γη υπήρχαν ήδη μικροβιακές μορφές ζωής.
Η αναθεώρηση αυτού του χρονικού ορίου μπορεί να δώσει νέα στοιχεία για την πρώιμη ιστορία του πλανήτη και τις συνθήκες που επέτρεψαν την ανάπτυξη της ζωής.
Οι ερευνητές ανέλυσαν δείγματα πετρωμάτων από τον σχηματισμό East Pilbara Craton στη Δυτική Αυστραλία, μια περιοχή πλούσια σε απολιθώματα πρώιμων οργανισμών, όπως οι στρωματόλιθοι.
Για τη μελέτη χρησιμοποίησαν το φαινόμενο του παλαιομαγνητισμού: τα μαγνητικά ορυκτά στα πετρώματα «καταγράφουν» τη θέση του μαγνητικού πεδίου της Γης τη στιγμή που σχηματίζονται, επιτρέποντας στους επιστήμονες να υπολογίσουν τη γεωγραφική τους θέση στο παρελθόν.
Αναλύοντας περίπου 900 δείγματα πετρωμάτων που καλύπτουν περίοδο 30 εκατομμυρίων ετών, η ομάδα διαπίστωσε ότι ένα τμήμα της περιοχής μετακινήθηκε σημαντικά σε γεωγραφικό πλάτος και περιστράφηκε πάνω από 90 μοίρες.
Με πληροφορίες από CNN
