Οι οφθαλμίατροι επισημαίνουν τέσσερα βασικά στοιχεία που, όπως τονίζουν, το κοινό συχνά αγνοεί σχετικά με την υγεία των ματιών, δίνοντας έμφαση σε πραγματικά δεδομένα και καθημερινές πρακτικές πρόληψης.
Πρώτον, τα μάτια μπορούν να υποστούν ηλιακό έγκαυμα. Η παρατεταμένη ή έντονη έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία (UV) μπορεί να προκαλέσει φωτοκερατίτιδα, μια κατάσταση που ισοδυναμεί ουσιαστικά με έγκαυμα στον κερατοειδή. Τα συμπτώματα περιλαμβάνουν ερυθρότητα, πόνο και αυξημένη ευαισθησία, με αίσθηση παρόμοια με εκδορά στον κερατοειδή. Το φαινόμενο παρατηρείται συχνά σε περιβάλλοντα με έντονη ηλιοφάνεια, όπως παραλίες ή χιονοδρομικά κέντρα, όπου η αντανάκλαση της ακτινοβολίας ενισχύει την έκθεση.
Η φωτοκερατίτιδα συνήθως υποχωρεί μέσα σε μία έως δύο ημέρες, ωστόσο σε ορισμένες περιπτώσεις απαιτείται υποστηρικτική αγωγή, όπως ενυδατικές οφθαλμικές σταγόνες, ψυχρά επιθέματα, ξεκούραση και πιθανώς αντιβιοτικά. Παρότι ο κερατοειδής έχει την ικανότητα να αναγεννάται, η μακροχρόνια έκθεση στον ήλιο χωρίς προστασία συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης συγκεκριμένων μορφών καταρράκτη. Οι ειδικοί συνιστούν τη χρήση γυαλιών ηλίου ή προστατευτικών γυαλιών σκι με φίλτρα UVA και UVB, ιδιαίτερα σε συνθήκες όπου χρησιμοποιείται και αντηλιακή προστασία για το δέρμα.
Δεύτερον, η χρήση φακών επαφής κατά το κολύμπι ή τον ύπνο ενέχει αυξημένους κινδύνους. Τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ συνιστούν την αφαίρεση των φακών πριν από την επαφή με οποιοδήποτε υδάτινο περιβάλλον, είτε πρόκειται για θάλασσα, λίμνη ή πισίνα. Τα νερά αυτά μπορεί να περιέχουν βακτήρια, μικροοργανισμούς και χημικές ουσίες που σε περίπτωση εισόδου στο μάτι είναι δύσκολο να αντιμετωπιστούν. Οι φακοί επαφής δημιουργούν συνθήκες που ευνοούν την ανάπτυξη μικροβίων, καθώς παγιδεύουν ουσιαστικά τους παράγοντες αυτούς μεταξύ του φακού και της επιφάνειας του ματιού.
Αν και δεν εμφανίζουν όλοι οι χρήστες φακών λοίμωξη, ο κίνδυνος αυξάνεται σημαντικά. Η ασφαλέστερη επιλογή θεωρείται η χρήση ειδικών γυαλιών κολύμβησης με διοπτρική διόρθωση, ενώ εναλλακτικά προτείνεται η χρήση ημερήσιων φακών κάτω από προστατευτικά γυαλιά, οι οποίοι απορρίπτονται αμέσως μετά. Παράλληλα, η χρήση φακών κατά τη διάρκεια του ύπνου αυξάνει επίσης τον κίνδυνο μόλυνσης. Κατά τον ύπνο μειώνεται η παραγωγή δακρύων και η παροχή οξυγόνου στον κερατοειδή, ενώ οι μαλακοί φακοί μπορεί να αφυδατωθούν και να προσκολληθούν στην επιφάνεια του ματιού, προκαλώντας μικροτραυματισμούς κατά την αφαίρεσή τους.
Τρίτον, η παρατεταμένη χρήση οθονών συνδέεται με ξηροφθαλμία. Υπό φυσιολογικές συνθήκες, ο άνθρωπος ανοιγοκλείνει τα μάτια περίπου 15 φορές το λεπτό, διαδικασία που συμβάλλει στην ενυδάτωση της επιφάνειας του ματιού. Ωστόσο, κατά τη χρήση ψηφιακών συσκευών, ο ρυθμός αυτός μπορεί να μειωθεί έως και στο μισό. Για την αντιμετώπιση του προβλήματος προτείνεται ο κανόνας 20-20-20: κάθε 20 λεπτά, το άτομο θα πρέπει να εστιάζει για 20 δευτερόλεπτα σε ένα σημείο που απέχει τουλάχιστον 20 πόδια (περίπου 6 μέτρα). Η πρακτική αυτή ενισχύει το ανοιγοκλείσιμο των ματιών και μειώνει την καταπόνηση. Επιπλέον, συνιστάται η χρήση τεχνητών δακρύων χωρίς συντηρητικά, καθώς ορισμένα συντηρητικά ενδέχεται να προκαλέσουν ερεθισμό.
Τέλος, μια πλήρης οφθαλμολογική εξέταση μπορεί να αποκαλύψει ένα ευρύ φάσμα παθήσεων, όχι μόνο των ματιών αλλά και του οργανισμού συνολικά. Κατά τη διάρκεια της εξέτασης, οι οφθαλμίατροι συχνά χρησιμοποιούν σταγόνες για τη διαστολή της κόρης, ώστε να εξετάσουν το εσωτερικό του ματιού. Μέσω αυτής της διαδικασίας είναι δυνατόν να εντοπιστούν ενδείξεις για διαβήτη, υπέρταση, αυξημένη χοληστερόλη, καρδιαγγειακές παθήσεις, ακόμη και σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα.
Επιπλέον, έχουν καταγραφεί περιπτώσεις όπου εντοπίστηκαν όγκοι ή νευρολογικές παθήσεις με αφετηρία οφθαλμολογικά συμπτώματα. Οι ειδικοί συστήνουν σε άτομα χωρίς εμφανείς παράγοντες κινδύνου να υποβάλλονται σε πλήρη έλεγχο γύρω στην ηλικία των 40 ετών και στη συνέχεια ανά 1 έως 4 χρόνια, ανάλογα με την ηλικία. Μετά τα 65, ο έλεγχος θα πρέπει να γίνεται κάθε 1 έως 2 χρόνια. Ιδιαίτερη σημασία έχει η έγκαιρη διάγνωση του γλαυκώματος, το οποίο μπορεί να εξελιχθεί χωρίς εμφανή συμπτώματα και να οδηγήσει σε απώλεια όρασης αν δεν αντιμετωπιστεί έγκαιρα.
Mε πληροφορίες από New York Times
