Περισσότερα από 1.000 φορτηγά πλοία, κυρίως δεξαμενόπλοια πετρελαίου και φυσικού αερίου, έχουν εμποδιστεί να διέλθουν από τα Στενά του Ορμούζ λόγω του ισραηλινοαμερικανικού πολέμου κατά του Ιράν, μετά το κλείσιμο του κρίσιμου θαλάσσιου περάσματος από την Τεχεράνη.
Αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ έχουν προτείνει τρόπους για να ξαναρχίσουν να κινούνται τα πλοία, αλλά εν μέσω των συνεχιζόμενων ιρανικών επιθέσεων εναντίον δεξαμενόπλοιων και των αναφορών ότι το Ιράν έχει αρχίσει να ναρκοθετεί τη στενή θαλάσσια οδό, οι προτεινόμενες ναυτικές συνοδείες δεν έχουν υλοποιηθεί – ακόμη και ενώ οι τιμές της ενέργειας έχουν εκτοξευθεί στα ύψη.
Τι είναι τα Στενά του Ορμούζ;
Τα Στενά του Ορμούζ είναι η μόνη θαλάσσια δίοδος μεταξύ του Κόλπου και του Κόλπου του Ομάν και η διαδρομή για περίπου το ένα τέταρτο του υγροποιημένου φυσικού αερίου και του θαλάσσιου εμπορίου από τις χώρες του Κόλπου προς την παγκόσμια αγορά. Η ναυσιπλοΐα στο σημείο περιορίζεται σε δύο λωρίδες πλάτους δύο μιλίων, μία για την εξερχόμενη κίνηση και μία για την εισερχόμενη.
Στο στενότερο σημείο του έχει πλάτος μόλις 21 ναυτικά μίλια (24 μίλια), με το βαθύτερο κανάλι να περιορίζεται από τη μία πλευρά από τις ακτές του Ιράν και από την άλλη από τη χερσόνησο Μουσαντάμ στο Ομάν.
Ως παγκόσμια εμπορική οδός σε μια πολιτικά περίπλοκη περιοχή, το στενό έχει αποτελέσει στόχο για την άσκηση πίεσης – μεταξύ άλλων κατά τη διάρκεια του «πολέμου των δεξαμενόπλοιων» στη σύγκρουση μεταξύ Ιράν και Ιράκ τη δεκαετία του 1980. Σε απάντηση σε αυτή την απειλή, το αμερικανικό ναυτικό ξεκίνησε την Επιχείρηση Earnest Will το 1987, τη μεγαλύτερη επιχείρηση νηοπομπών από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο.
Το πλάνο του Ιράν
Στο πλαίσιο της πολιτικής του να διευρύνει το γεωγραφικό εύρος του πολέμου και να αυξήσει το παγκόσμιο κόστος που συνδέεται με αυτόν, το Ιράν έχει επιτεθεί σε πλοία και, σύμφωνα με πληροφορίες, έχει αρχίσει να τοποθετεί νάρκες στο στενό, κλείνοντας ουσιαστικά τη θαλάσσια κυκλοφορία.
Αυτό έχει οδηγήσει σε αύξηση των ασφαλίστρων για τους φορτωτές, οι οποίοι ανησυχούν επίσης για την ασφάλεια των πληρωμάτων τους, αν και οι ασφαλιστικές συμβάσεις συνεχίζουν να συντάσσονται.
Αμερικανοί στρατιωτικοί προειδοποιούσαν εδώ και καιρό ότι το Ιράν θα μπορούσε να προσπαθήσει να κλείσει τα Στενά σε περίπτωση σύγκρουσης, αλλά η κυβέρνηση Τραμπ φαίνεται να μην κατάφερε να προβλέψει μια τέτοια αντίδραση.
Ενώ ορισμένοι αναλυτές είχαν στοιχηματίσει ότι το Ιράν θα διατηρούσε τα Στενά ανοιχτά για να εξασφαλίσει την εξαγωγή του δικού του πετρελαίου, η υπαρξιακή απειλή για το καθεστώς της Τεχεράνης προκάλεσε μια πολύ πιο σκληρή αντίδραση. Αυτό με τη σειρά του αιφνιδίασε την Ουάσιγκτον, συμπεριλαμβανομένου του υπουργού Ενέργειας, Κρις Ράιτ, ο οποίος δήλωσε την Πέμπτη ότι το αμερικανικό ναυτικό δεν ήταν ακόμη έτοιμο να πραγματοποιήσει επιχείρηση ναυτικής συνοδείας.
Τοποθετήθηκαν νάρκες στα Στενά;
Το Ιράν διαθέτει μια ποικιλία ισχυρών θαλάσσιων ναρκών, μερικές πιο σύγχρονες από άλλες, οι οποίες μπορούν να τοποθετηθούν ακριβώς κάτω από την επιφάνεια ή στον βυθό και να ενεργοποιηθούν σε βάθος έως και 50 μέτρα κάτω από την επιφάνεια. Η χώρα διαθέτει συμβατικά πλοία ναρκοθέτησης, αλλά μπορεί επίσης να χρησιμοποιήσει αλιευτικά σκάφη και άλλα μικρά σκάφη.
Ενώ οι ναυτικές νάρκες αποτελούν ισχυρή απειλή με μακρά ιστορία καταστροφών στη ναυτιλία, το Ιράν ενδιαφέρεται πιθανώς περισσότερο για την ψυχολογική απειλή και την αύξηση της πολυπλοκότητας των αποστολών των νηοπομπών. Μεταξύ των ναρκών στο οπλοστάσιό του βρίσκεται η Maham-3, η οποία διαθέτει μαγνητικούς και ακουστικούς αισθητήρες, αντί να ενεργοποιείται από φυσική επαφή με πλοίο.
Ορισμένοι αναλυτές έχουν υποδείξει ότι το μέγεθος της εμπλεκόμενης περιοχής και η διαθεσιμότητα φθηνών και αποτελεσματικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones), ικανά να εφαρμόσουν ποικίλες τακτικές κατά της ναυτιλίας, θα απαιτούσαν μια χερσαία επιχείρηση για την εξασφάλιση της ακτής κατά μήκος των Στενών, η οποία από μόνη της θα ήταν πιθανώς περίπλοκη.
«Σχετικά με τα Στενά του Ορμούζ, δεν είχαν ΚΑΝΕΝΑ ΣΧΕΔΙΟ», έγραψε ο αμερικανός δημοκρατικός γερουσιαστής Κρις Μέρφι σε μια ανάρτηση στο X. «Δεν μπορώ να αναφερθώ σε περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με το πώς το Ιράν μπλοκάρει τα Στενά, αλλά αρκεί να πω ότι, αυτή τη στιγμή, δεν ξέρουν πώς να τα ανοίξουν ξανά με ασφάλεια».
Με πληροφορίες από Guardian
