Δύο εικοσιτετράωρα μετά την ανακοίνωση ότι ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ διαδέχεται τον πατέρα του, στη θέση του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, ο 56χρονος παραμένει άφαντος.
Ο Χαμενεΐ δεν έχει προχωρήσει σε καμία επίσημη δήλωση, ούτε έχει καταγραφεί σε κάποιο βίντεο, την ώρα που ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή μαίνεται, με την Τεχεράνη να δέχεται καθημερινά πλήγματα.
Ένα πιθανό σενάριο, που θα μπορούσε να εξηγεί την απουσία του, είναι ο ισχυρισμός των κρατικών μέσων ενημέρωσης, σύμφωνα με τον οποίο ο νέος ηγέτης του Ιράν τραυματίστηκε στον «πόλεμο του Ραμαζανιού». «Αυτό θα μπορούσε να εξηγήσει την απουσία βίντεο, αν και δεν εξηγεί γιατί μέχρι στιγμής δεν υπάρχει ούτε γραπτή δήλωση. Ωστόσο, παρότι παραμένει εκτός δημοσιότητας, ο κρατικός μηχανισμός συνεχίζει να λειτουργεί και οι δημόσιες δηλώσεις πίστης προς το πρόσωπό του συνεχίζουν να καταφθάνουν», σύμφωνα με τον ανταποκριτή του CNN, Mostafa Salem.
Πριν από δύο ημέρες, η κρατική τηλεόραση του Ιράν μετέδωσε ότι ο νέος ηγέτης της χώρας τραυματίστηκε στον «Πόλεμο του Ραμαζανιού».
«Καθώς η ιρανική κρατική τηλεόραση αναφέρεται στην άνοδο του Μοτζτάμπα Χαμενεΐ ως ανώτατου ηγέτη, είπε ότι είναι τραυματισμένος από τον πόλεμο», μετέδωσαν οι Times of Israel και πρόσθεσαν, επικαλούμενοι ιρανικά μέσα ενημέρωσης: «Οι παρουσιαστές διάβασαν ρεπορτάζ που τον περιγράφουν ως “τζανμπάζ”, δηλαδή τραυματισμένο από τον εχθρό, στον “Πόλεμο του Ραμαζανιού”».
Όσο παραμένει άφαντος, οι φήμες για την κατάσταση της υγείας του «φουντώνουν», την ώρα που ολόκληρος ο πλανήτης αναμένει την πρώτη επίσημη ομιλία του.
Ο 56χρονος Μοτζτάμπα Χαμενεΐ θεωρείται μια ισχυρή αλλά σχετικά απομονωμένη προσωπικότητα. Εδώ και χρόνια κινείτο στο παρασκήνιο της εξουσίας του πατέρα του, ο οποίος σκοτώθηκε σε αμερικανοϊσραηλινά πλήγματα στο Ιράν.
Είναι γνωστός για τις στενές σχέσεις του με τους Φρουρούς της Επανάστασης και, σύμφωνα με τους αξιωματούχους που επικαλούνται οι New York Times, οι Φρουροί άσκησαν έντονες πιέσεις υπέρ του διορισμού του, υποστηρίζοντας ότι διαθέτει την εμπειρία και τις ικανότητες για να καθοδηγήσει το Ιράν σε αυτή την περίοδο κρίσης.
Ο διεθνολόγος Αλέξανδρος Δεσποτόπουλος είπε στον ΑΝΤ1, για τον Μοτζτάμπα πως είναι «μια ακόμη πιο συντηρητική στάση του καθεστώτος του Ιράν. Είναι στην πολύ σκληρή σκληροπυρηνική πτέρυγα. Πολλές φορές υπάρχουν αναφορές ότι είναι πολύ πιο σκληρός στις απόψεις του από τον πατέρα του» και ξεκαθάρισε, ότι «δεν θα είναι άτομο που νερώνει το κρασί του» ή που θα διαπραγματευθεί με τον Τραμπ.
The Atlantic για Μοτζτάμπα Χαμενεΐ: Το «απόλυτο θεοκρατικό nepo baby»
Ως αναμενόμενη και, ταυτόχρονα, παράδοξη χαρακτηρίζει το περιοδικό «The Atlantic» την είδηση που κυκλοφόρησε την περασμένη Κυριακή, ότι ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ διαδέχθηκε τον πατέρα του Αλί Χαμενεΐ, στη θέση του ανώτατου θρησκευτικού ηγέτη του Ιράν.
Αποκαλώντας τον ως το «απόλυτο θεοκρατικό nepo baby (παιδί της ευνοιοκρατίας)», το αμερικάνικο περιοδικό στέκεται στις προκλήσεις που θα κληθεί να αντιμετωπίσει ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, εν μέσω κλιμακούμενων επιθέσεων από ΗΠΑ και Ισραήλ.
Η είδηση ότι ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ θα γίνει ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν μπορεί να χαρακτηριστεί ταυτόχρονα αναμενόμενη αλλά και παράδοξη. Ο 56χρονος γιος του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ αναφερόταν εδώ και χρόνια ως πιθανός διάδοχος του πατέρα του. Η φημολογία αυτή κυκλοφορούσε στην Τεχεράνη ήδη από τη δεκαετία του 2010 και τελικά φαίνεται πως επιβεβαιώθηκε.
Μοτζτάμπα Χαμενεΐ: Η ελάχιστη δημόσια παρουσία του
Αυτό που προκαλεί εντύπωση είναι ότι ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ έχει πολύ περιορισμένη δημόσια παρουσία, ενώ αμφισβητούνται σε μεγάλο βαθμό ακόμη και τα θρησκευτικά προσόντα που παραδοσιακά θεωρούνται απαραίτητα για την ηγεσία του θεοκρατικού καθεστώτος. Μια χώρα περίπου 90 εκατομμυρίων ανθρώπων πρόκειται να διοικηθεί από έναν άνθρωπο που δεν έχει δώσει ποτέ δημόσια συνέντευξη, ούτε έχει εκφωνήσει δημόσια ομιλία.
Το μοναδικό γνωστό ηχητικό μήνυμά του δημοσιοποιήθηκε το 2024, όταν ανακοίνωσε ότι διακόπτει χωρίς εξήγηση τα μαθήματα που δίδασκε στο θεολογικό σεμινάριο της Κομ, όπου δίδασκε από το 2009. Είχε ξεκινήσει την θρησκευτική του πορεία σχετικά αργά, το 1999, σε ηλικία 30 ετών. Ακόμη και τα βιογραφικά στοιχεία που δημοσιεύονται τώρα από το καθεστώς δεν αναφέρουν άλλες σημαντικές θέσεις που να έχει κατέχει, πέρα από το ότι μιλά αγγλικά και αραβικά.
Η σχέση του με την εξουσία φαίνεται ότι βασίστηκε κυρίως στο γεγονός ότι ήταν ο γιος του ανώτατου ηγέτη. Παρότι η Ισλαμική Επανάσταση του 1979 ανέτρεψε τη μοναρχία στο Ιράν, η σιιτική παράδοση δίνει ιδιαίτερη σημασία στη διαδοχή μέσα από την οικογενειακή γραμμή της θρησκευτικής ηγεσίας.
Αν ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ θέλει να κυβερνήσει αποτελεσματικά, θα πρέπει να αντιμετωπίσει τρία βασικά εμπόδια.
- Το πρώτο είναι οι εσωτερικές πολιτικές ισορροπίες. Πολλοί ισχυροί παράγοντες ίσως θεωρούν ότι ένας σχετικά άπειρος ηγέτης θα επιτρέψει να παραμείνει η πραγματική εξουσία στα δικά τους χέρια.
- Το δεύτερο είναι ο πόλεμος με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, που έχει ήδη προκαλέσει μεγάλη ένταση στην περιοχή. Η αλλαγή ηγεσίας στο Ιράν αποτελεί μάλιστα ανοιχτό στόχο και για τις δύο χώρες.
- Το τρίτο εμπόδιο είναι η δυσαρέσκεια μεγάλου μέρους της ιρανικής κοινωνίας, η οποία έχει εκφραστεί μέσα από επανειλημμένα κύματα διαδηλώσεων τα τελευταία χρόνια. Για πολλούς Ιρανούς, η διαδοχή του πατέρα από τον γιο μοιάζει περισσότερο με κληρονομική μεταβίβαση εξουσίας παρά με πολιτική αλλαγή.
Ο Αλί Χαμενεΐ κατάφερε να διατηρηθεί στην εξουσία για σχεδόν 37 χρόνια, βασιζόμενος σε αυστηρή εσωτερική καταστολή και έντονη αντιπαράθεση με τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ. Το ερώτημα είναι αν ο γιος του θα συνεχίσει την ίδια πορεία ή αν θα επιχειρήσει να αλλάξει κατεύθυνση.
Η ιστορία δείχνει ότι ακόμη και σε αυταρχικά καθεστώτα, μια ομαλή διαδοχή δεν εγγυάται πάντα τη συνέχεια. Ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ ίσως αποδειχθεί ένας ηγέτης που θα αφήσει ισχυρό αποτύπωμα ή, αντίθετα, μια σύντομη υποσημείωση στην ιστορία του Ιράν.
