Η πρωτοφανής κλιμάκωση στη Μέση Ανατολή και οι πρόσφατες επιθέσεις σε Ιράν, Ισραήλ και ΗΠΑ έχουν ξυπνήσει ανησυχίες σε όλη την Ευρώπη για την ασφάλεια των πολιτών. Στην Ελλάδα, όμως, υπάρχει ένα δίκτυο πολιτικής άμυνας που παραμένει σε πλήρη ετοιμότητα: τα ιστορικά καταφύγια της χώρας.
Η ιστορία της αεράμυνας στην Ελλάδα ξεκινά το 1936, όταν ο Ιωάννης Μεταξάς, προβλέποντας τη δίνη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, διέταξε τη δημιουργία καταφυγίων σε κάθε νέα οικοδομή άνω των δύο ορόφων.
Μέχρι το 1940, η Αθήνα είχε αποκτήσει περίπου 12.000 καταφύγια, εκ των οποίων τα 5.500 ήταν ιδιωτικά, κάτω από πολυκατοικίες και εργοστάσια. Ο νόμος καταργήθηκε το 1956, αλλά η «υπόγεια πόλη» παραμένει, συχνά κάτω από πολυσύχναστους δρόμους και λόφους.
Σήμερα, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, σε όλη τη χώρα υπάρχουν 2.892 καταφύγια, με συνολική χωρητικότητα περίπου 2 εκατομμυρίων ατόμων, η οποία μπορεί να αυξηθεί κατά 30% σε περίπτωση ανάγκης. Η ευθύνη για τη συντήρηση των δημόσιων χώρων ανήκει στους ΟΤΑ, ενώ οι ιδιώτες φροντίζουν τα δικά τους καταφύγια, τα οποία πρέπει να είναι επιχειρησιακά έτοιμα μέσα σε 24 ώρες.
Η Αθήνα «κρύβει» ένα εκτεταμένο δίκτυο υπόγειων καταφυγίων, πολλά από τα οποία παραμένουν άγνωστα στους περισσότερους κατοίκους. Κάποια έχουν αλλάξει χρήση ή παραμένουν σφραγισμένα, όπως το υπόγειο του Μεγάρου της Βουλής, που σήμερα λειτουργεί ως πενταόροφο πάρκινγκ, ενώ ο χώρος στον Λυκαβηττό παραμένει σε άριστη κατάσταση, με παροχές νερού και ηλεκτρικού ρεύματος. Άλλα σημαντικά καταφύγια βρίσκονται κοντά στην εκκλησία των Αγίων Ισιδώρων, στον λόφο του Αρδηττού -το μεγαλύτερο της Αθήνας με χωρητικότητα 1.300 ατόμων- κάτω από το πολυκατάστημα Attica, στο ξενοδοχείο Μεγάλη Βρετανία, στο Μέγαρο της Εθνικής Ασφαλιστικής, στο Μέγαρο της Τραπέζης της Ελλάδος και στον Άρειο Πάγο.
Στα νότια προάστια, όπως στη Βούλα και τη Γλυφάδα, υπάρχουν επίσης καταφύγια, ενώ στον Πειραιά συναντάμε τρία υπόγεια με σύνθετες στοές και παλιές εγκαταστάσεις ηλεκτροδότησης και ύδρευσης.
Παρά τη μεγάλη ποικιλία αντιαεροπορικών χώρων, η Ελλάδα δεν διαθέτει ειδικά πυρηνικά καταφύγια, που απαιτούν πολύπλοκα συστήματα αέρα και προμήθειες για παραμονή τουλάχιστον 15 ημερών. Σε αντιστάθμισμα, το σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης με περίπου 900 σειρήνες δοκιμάζεται κάθε χρόνο στη στρατιωτική άσκηση «Παρμενίων», εξασφαλίζοντας ότι ο ήχος συναγερμού θα φτάσει σε κάθε γωνιά της επικράτειας.
