Οι ΗΠΑ και το Ιράν κατέγραψαν «σημαντική πρόοδο» στις έμμεσες συνομιλίες για το πυρηνικό πρόγραμμα στην Γενεύη, σύμφωνα με τον υπουργό Εξωτερικών του Ομάν, Μπαντρ αλ Μπουσαϊντί, που μεσολαβεί στις διαπραγματεύσεις.
Όπως ανέφερε, οι δύο πλευρές σκοπεύουν να επιστρέψουν στο τραπέζι «σύντομα» μετά από διαβουλεύσεις στις πρωτεύουσές τους, ενώ την επόμενη εβδομάδα προγραμματίζονται τεχνικές συζητήσεις στη Βιέννη.
Από την Ουάσινγκτον δεν υπήρξε άμεσο σχόλιο, ενώ παραμένει θολό αν η «πρόοδος» αρκεί για να κλείσει μια συμφωνία που θα αποτρέψει στρατιωτική κλιμάκωση. Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει προειδοποιήσει ότι θα πλήξει το Ιράν αν δεν υπάρξει συμφωνία, την ώρα που η Τεχεράνη δηλώνει πως θα απαντήσει με ισχύ σε οποιαδήποτε επίθεση.
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού ΥΠΕΞ Εσμαΐλ Μπαγαΐ δήλωσε ότι στο τραπέζι μπήκαν προτάσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και για πιθανή άρση κυρώσεων, χωρίς να δώσει λεπτομέρειες.
Οι συνομιλίες αυτές θεωρούνται κρίσιμες, καθώς η κυβέρνηση Τραμπ έχει προχωρήσει σε μεγάλη στρατιωτική ενίσχυση των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή, τη μεγαλύτερη από την εισβολή στο Ιράκ το 2003, με δύο αεροπλανοφόρα, άλλα πολεμικά πλοία, μαχητικά και αεροσκάφη ανεφοδιασμού.
Της ιρανικής αντιπροσωπείας ηγήθηκε ο υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί. Από αμερικανικής πλευράς συμμετείχε ο ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ, μαζί με τον Τζάρεντ Κούσνερ. Ιρανικά κρατικά μέσα μετέδωσαν ότι η Τεχεράνη επέμεινε στο δικαίωμα για ειρηνική πυρηνική ενέργεια και απέρριψε αμερικανικά αιτήματα για πλήρη διακοπή του εμπλουτισμού ουρανίου στο ιρανικό έδαφος, καθώς και για μεταφορά των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου εκτός χώρας.
Οι λεπτομέρειες πιθανών υποχωρήσεων δεν έχουν γίνει γνωστές. Το Ιράν ζητά άρση των κυρώσεων που πιέζουν την οικονομία του. Αντίπαλοι του καθεστώτος υποστηρίζουν ότι μια συμφωνία με χαλάρωση κυρώσεων θα λειτουργήσει ως σανίδα σωτηρίας για την ιρανική ηγεσία.
Παραμένουν οι βασικές διαφορές για το βαλλιστικό πρόγραμμα του Ιράν
Παράλληλα, δεν φαίνεται να ανοίγει πεδίο συνεννόησης σε άλλα ζητήματα που θέτουν οι ΗΠΑ και σύμμαχοί τους, όπως το βαλλιστικό πρόγραμμα του Ιράν και η στήριξη σε οργανώσεις και ένοπλες ομάδες στην περιοχή. Η Τεχεράνη έχει απορρίψει ότι θα διαπραγματευτεί περιορισμούς σε αυτά τα μέτωπα, τα οποία συνδέονται με τη δράση της Χαμάς, της Χεζμπολάχ, πολιτοφυλακών στο Ιράκ και των Χούθι στην Υεμένη.
Στο φόντο των συνομιλιών βρίσκεται και η σύγκρουση του 2025, όταν οι ΗΠΑ έπληξαν τρεις πυρηνικές εγκαταστάσεις στο Ιράν, συμμετέχοντας στην ισραηλινή εκστρατεία βομβαρδισμών. Η αμερικανική πλευρά τότε έκανε λόγο για πλήρη καταστροφή των εγκαταστάσεων, ενώ το Ιράν υποστηρίζει ότι ο εμπλουτισμός σταμάτησε μετά τις επιθέσεις. Ωστόσο, η Τεχεράνη δεν έχει επιτρέψει στους επιθεωρητές του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας να έχουν πρόσβαση στις κατεστραμμένες εγκαταστάσεις.
Ο Τραμπ, στη φετινή ομιλία του για την Κατάσταση της Ένωσης, μίλησε γενικά για τον κίνδυνο από το Ιράν, υποστηρίζοντας ότι αναπτύσσει πυραύλους που «σύντομα» θα μπορούν να φτάσουν τις ΗΠΑ και ότι επιχειρεί να «ξεκινήσει από την αρχή» ένα πρόγραμμα πυρηνικών όπλων. Λίγες ώρες νωρίτερα, όμως, ο Αραγτσί είχε δηλώσει δημοσίως ότι το Ιράν δεν θα αναπτύξει «σε καμία περίπτωση» πυρηνικό όπλο, παρουσιάζοντας τις συνομιλίες ως ευκαιρία για μια ευρύτερη συμφωνία αμοιβαίων δεσμεύσεων.
Στις συζητήσεις φέρεται να τέθηκαν και τεχνικές επιλογές για το τι θα γίνει με περίπου 400 κιλά υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου που αποδίδονται στο ιρανικό απόθεμα, αλλά και σενάρια για μηχανισμούς επαλήθευσης και παρακολούθησης. Έχει επίσης επανέλθει ως ιδέα ένα περιφερειακό σχήμα εμπλουτισμού, χωρίς να είναι σαφές αν μπορεί να γεφυρώσει τις βασικές διαφορές.
Στην περιοχή, σύμμαχοι των ΗΠΑ εκφράζουν ανησυχία ότι μια επίθεση στο Ιράν θα μπορούσε να οδηγήσει σε ευρύτερη σύγκρουση. Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου έχει προειδοποιήσει ότι μια συμφωνία που δεν θα καλύπτει βαλλιστικούς πυραύλους και δίκτυα συμμάχων του Ιράν θα είναι ανεπαρκής.
Στο εσωτερικό των ΗΠΑ, το θέμα βαραίνει πολιτικά. Μετά από απόρρητη ενημέρωση προς την ηγεσία του Κογκρέσου, ο επικεφαλής των Δημοκρατικών στη Γερουσία Τσακ Σούμερ δήλωσε ότι η κυβέρνηση πρέπει να εξηγήσει ξεκάθαρα στους Αμερικανούς τι ακριβώς σχεδιάζει και γιατί.
Με πληροφορίες από BBC
