Ο πρίγκιπας Ουίλιαμ ετοιμάζεται να επισκεφθεί για πρώτη φορά τη Σαουδική Αραβία έπειτα από αίτημα της βρετανικής κυβέρνησης, σε μια αποστολή που κινείται σε λεπτές ισορροπίες.
Σύμφωνα με το BBC, ο πρίγκιπας της Ουαλίας δεν έδειξε επιφυλάξεις όταν του ζητήθηκε να ταξιδέψει, καθώς αντιμετωπίζει τον θεσμικό του ρόλο ως μέρος της διπλωματικής παρουσίας της χώρας.
Η επίσκεψη ξεκινά τη Δευτέρα και, επισήμως, επικεντρώνεται στην ενεργειακή μετάβαση και στις προοπτικές για τους νέους. Στο παρασκήνιο όμως, το ταξίδι θεωρείται ιδιαίτερα απαιτητικό, γιατί η Σαουδική Αραβία παραμένει ένα αυταρχικό κράτος με απόλυτη μοναρχία, ενώ ταυτόχρονα προσπαθεί να δείξει ένα νέο πρόσωπο μέσα από οικονομικές και πολιτιστικές αλλαγές που μειώνουν την εξάρτηση από το πετρέλαιο.
Τα τελευταία χρόνια το Ριάντ επενδύει έντονα σε μεγάλα θεάματα και διεθνείς διοργανώσεις. Στο πρόγραμμα περιλαμβάνονται φεστιβάλ κωμωδίας, κινηματογραφικές εκδηλώσεις, αγώνες Formula 1 και, σε βάθος χρόνου, η διοργάνωση του Μουντιάλ ανδρών το 2034. Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων καταγγέλλουν ότι η χώρα χρησιμοποιεί τον αθλητισμό και την ψυχαγωγία για να βελτιώσει τη διεθνή της εικόνα, παρά τις παραβιάσεις δικαιωμάτων.
Κομβικό σημείο της επίσκεψης αναμένεται να είναι η συνάντηση του Ουίλιαμ με τον διάδοχο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, τον de facto ηγέτη του βασιλείου. Ο πρίγκιπας θα έχει ενημερωθεί εκτενώς για το πλαίσιο, από το ζήτημα των δικαιωμάτων και την ποινικοποίηση των σχέσεων μεταξύ ατόμων του ίδιου φύλου έως τους περιορισμούς στην πολιτική έκφραση και τη θέση των γυναικών.
Ο ρόλος του πρίγκιπα Ουίλιαμ στην εξωτερική πολιτική της Βρετανίας
Η βρετανική πλευρά δεν προαναγγέλλει τι θα τεθεί στις κατ ιδίαν συζητήσεις, όμως διπλωματικές πηγές που μίλησαν στο BBC δήλωσαν ότι θα είναι δύσκολο να αποφευχθούν τα επίμαχα θέματα. Ο Ουίλιαμ αναμένεται να κινηθεί με την καθοδήγηση του Foreign Office και της πρεσβείας, σε μια προσπάθεια να υπάρξει ουσιαστικό αποτέλεσμα για τις σχέσεις Λονδίνου και Ριάντ.
Αναλυτές εκτιμούν ότι το Λονδίνο επιχειρεί να αξιοποιήσει τη λεγόμενη ήπια ισχύ της μοναρχίας σε μια περίοδο όπου η Σαουδική Αραβία μετατρέπεται σε κρίσιμο οικονομικό παίκτη και επιδιώκει διεθνή αναγνώριση. Ο ειδικός σε θέματα Μέσης Ανατολής Νιλ Κουίλιαμ από το Chatham House σημείωσε ότι οι νεότερες γενιές σαουδαραβικών στελεχών κινούνται με πιο συναλλακτική λογική και ότι υπάρχει έντονος ανταγωνισμός για σαουδαραβικές επενδύσεις στη Βρετανία. Σε αυτό το πλαίσιο, η παρουσία του πρίγκιπα της Ουαλίας λειτουργεί ως μήνυμα ότι το Ηνωμένο Βασίλειο αντιμετωπίζει τη σχέση ως σημαντική.
Την ίδια ώρα, οι εικόνες του Ουίλιαμ δίπλα στον Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν αναμένεται να προκαλέσουν αντιδράσεις, λόγω του βάρους που εξακολουθεί να έχει η υπόθεση της δολοφονίας του δημοσιογράφου Τζαμάλ Κασόγκι. Εκθεση των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών το 2021 κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο διάδοχος ενέκρινε την επιχείρηση που οδήγησε στον θάνατό του το 2018. Η Σαουδική Αραβία απέρριψε το πόρισμα και ο ίδιος ο Μπιν Σαλμάν έχει αρνηθεί οποιαδήποτε εμπλοκή.
Οι επικρίσεις, ωστόσο, δεν περιορίζονται στο παρελθόν. Η αντιμετώπιση των αντιφρονούντων παραμένει βασικό σημείο τριβής. Πρόσφατα, βρετανικό δικαστήριο αποφάσισε ότι η Σαουδική Αραβία οφείλει να καταβάλει αποζημίωση άνω των 3 εκατ. λιρών στον Γκανέμ αλ Μασαρίρ, σατιρικό YouTuber που ζει στο Λονδίνο. Ο ίδιος είχε καταγγείλει ότι τον παρακολουθούσαν, ότι δέχθηκε επίθεση και ότι το τηλέφωνό του παραβιάστηκε από πρόσωπα που, όπως υποστήριξε, ενεργούσαν για λογαριασμό του βασιλείου της Σαουδικής Αραβίας. Οι δικαστές υιοθέτησαν τους ισχυρισμούς του.
Παρά την εμπειρία του, ο αλ Μασαρίρ είπε ότι κατανοεί γιατί ο Ουίλιαμ ταξιδεύει, αλλά προέτρεψε τον πρίγκιπα να μη διστάσει να θέσει τα δύσκολα ζητήματα. Επισήμανε ότι μια χειραψία μπορεί να φαίνεται ως τυπική εικόνα, όμως πίσω της υπάρχει η βαριά σκιά της υπόθεσης Κασόγκι.
Η βρετανική πλευρά, πάντως, κινείται σε γνώριμο διπλωματικό έδαφος. Η λογική είναι ότι η παρουσία στο ίδιο τραπέζι και η διατήρηση διαύλων δίνουν στην κυβέρνηση μεγαλύτερο περιθώριο να ανοίξει ευαίσθητα θέματα. Είναι ο ρόλος που η μοναρχία ιστορικά έχει υπηρετήσει, ως γέφυρα σε σχέσεις που δεν είναι εύκολες.
Η επίσκεψη έχει και μια οικογενειακή διάσταση. Ο βασιλιάς Κάρολος έχει επισκεφθεί πολλές φορές τη Σαουδική Αραβία και διατηρεί σχέσεις με τη σημερινή γενιά της σαουδαραβικής βασιλικής οικογένειας. Πρώην ανώτερος Βρετανός διπλωμάτης ανέφερε ότι ο Κάρολος αγαπά την έρημο και περνούσε χρόνο στη χώρα, ζωγραφίζοντας και παρατηρώντας την άγρια ζωή, κάτι που, όπως είπε, ενίσχυσε τους δεσμούς ανάμεσα στις δύο βασιλικές οικογένειες.
Για τον πρίγκιπα Ουίλιαμ, το ταξίδι θεωρείται ακόμη ένα βήμα στη σταδιακή του ανάδειξη σε διεθνή εκπρόσωπο του Ηνωμένου Βασιλείου.
Με πληροφορίες από BBC
