Ένα ακόμα καλοκαίρι στην Επίδαυρο, με το Φεστιβάλ Αθηνών-Επιδαύρου να μπαίνει στην 71η χρονιά του και να υπόσχεται στους θεατές δυνατές συγκινήσεις μέσα από παραστάσεις που ρίχνουν ένα νέο βλέμμα στο αρχαίο δράμα, δίνοντας αφορμή να διατυπωθούν διαφορετικές απόψεις και να ανοίξουν γόνιμες συζητήσεις.
Από την ανασύνθεση της όπερας «Μήδεια» του Λουίτζι Κερουμπίνι, της θρυλικής παραγωγής του 1961, σε σκηνοθεσία Αλέξη Μινωτή, με τη Μαρία Κάλλας στον ομώνυμο ρόλο μέχρι τους πρωτοεμφανιζόμενους Χρήστο Θεοδωρίδη, Ελένη Ευθυμίου, Αστέριο Πελτέκη και τον Νορβηγό χορογράφο και σκηνοθέτη Alan Lucien Øyen, το φετινό πρόγραμμα αναμένεται πλούσιο και ενδιαφέρον.
"Στο Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου παρουσιάζονται σύγχρονες δραματουργίες και νέες, πολύπτυχες προσεγγίσεις του Αρχαίου Δράματος, με σκοπό τη γονιμοποίησή του μέσα από τη συνάντηση με άλλες παραστατικές μορφές και τέχνες, ενισχύοντας τη διαχρονική του ουσία στο ταραγμένο παρόν και τη δυναμική του στη διεθνή σκηνή.
Στην Επίδαυρο, ένα πεδίο συνάντησης, το κοινό θα έχει την ευκαιρία να έρθει σε επαφή με ιδιαίτερες αναγνώσεις Ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών, σε γνωστά αλλά και ορισμένα σπανίως παρουσιαζόμενα έργα. Διαφορετικά πεδία των παραστατικών τεχνών – όπως το θέατρο, ο χορός και η όπερα – συνυφαίνουν το φετινό πρόγραμμα, με στόχο την ανάδειξη της διαχρονικής αξίας και της δυναμικής της αρχαίας δραματουργίας. Το φετινό πρόγραμμα της Επιδαύρου περιλαμβάνει και πλαισιώνεται από κάποιες επιπλέον δράσεις, τις οποίες θα έχουμε τη χαρά να σας παρουσιάσουμε σε μεταγενέστερο χρόνο" σημειώνει ο Καλλιτεχνικός Διευθυντής Μιχαήλ Μαρμαρινός.
Το πρόγραμμα αναλυτικά:
Στις 20 Ιουνίου 2026 η Εθνική Λυρική Σκηνή παρουσιάζει σε μια μοναδική παράσταση την όπερα «Μήδεια» του Λουίτζι Κερουμπίνι, ανασυνθέτοντας τη θρυλική παραγωγή του 1961 σε σκηνοθεσία Αλέξη Μινωτή, σκηνικά-κοστούμια Γιάννη Τσαρούχη, χορογραφία Μαρίας Χορς, με τη Μαρία Κάλλας στον ομώνυμο ρόλο.
Με υλικά του σήμερα, μέσα από τα βιβλία σκηνοθεσίας του Αλέξη Μινωτή, τα σχέδια του Τσαρούχη, καθώς και το πλούσιο φωτογραφικό υλικό που σώζεται από τις θρυλικές παραστάσεις της Κάλλας στην Επίδαυρο, θα επιχειρηθεί μια ανασύνθεση της παράστασης, όπως την εμπνεύστηκαν και την παρουσίασαν οι μυθικοί εκείνοι καλλιτέχνες που σφράγισαν τον ελληνικό πολιτισμό.
Το φεστιβάλ Αθηνών-Επιδαύρου μπαίνει στην 71η χρονιά του και υπόσχεται στους θεατές δυνατές συγκινήσεις μέσα από παραστάσεις που ρίχνουν ένα νέο βλέμμα στο αρχαίο δράμα και γίνονται αφορμή για να διατυπωθούν διαφορετικές απόψεις και να ανοίξουν γόνιμες συζητήσεις.
Για την ανασύνθεση της ιστορικής παραγωγής του 1961 ο καλλιτεχνικός διευθυντής της ΕΛΣ Γιώργος Κουμεντάκης στελεχώνει μια νέα δημιουργική ομάδα, αποτελούμενη από τους Παναγή Παγουλάτο (σκηνοθεσία), Λίλη Πεζανού (σκηνικά), Τότα Πρίτσα (κοστούμια) και Χρήστο Τζιόγκα (φωτισμοί), με στόχο να προσφέρει στο σημερινό κοινό μια σπάνια ευκαιρία να γνωρίσει ένα ορόσημο του ελληνικού πολιτισμού.
Τον ρόλο του τίτλου θα ερμηνεύσει η σπουδαία Ιταλίδα δραματική υψίφωνος Άννα Πιρότσι. Μαζί της θα εμφανιστούν ο Ζαν-Φρανσουά Μποράς ως Ιάσων, ο Τάσης Χριστογιαννόπουλος στον ρόλο του Κρέοντα, η Αλίσα Κολόσοβα ως Νέρις και η Δανάη Κοντόρα στον ρόλο της Γλαύκης.
Στις 3 και 4 Ιουλίου ο Χρήστος Θεοδωρίδης σκηνοθετεί του «Πέρσες» του Αισχύλου.
Στην πρώτη του κάθοδο στο αργολικό θέατρο, ο σκηνοθέτης από τη Θεσσαλονίκη αναμετριέται με την αισχύλεια τραγωδία. Γραμμένη το 472 π.Χ., αποτελεί το αρχαιότερο σωζόμενο πλήρες έργο της αρχαίας ελληνικής δραματουργίας και, ταυτόχρονα, την παλαιότερη μεταγραφή γεγονότων της Ιστορίας στο θέατρο. Ο Χρήστος Θεοδωρίδης εργάζεται πάνω στο αντιπολεμικό έργο των «Περσών», συνεχίζοντας έτσι τη νοητή πορεία που έχει διαγράψει τα τελευταία χρόνια με έργα πολιτικά φορτισμένα και ιδιαίτερα επίκαιρα («Σ’ εσάς που με ακούτε»/Λούλα Αναγνωστάκη, «Ποιος σκότωσε τον πατέρα μου»/Εντουάρ Λουί, «Συνέδριο για το Ιράν»/Ιβάν Βιριπάγεφ κ.ά.).
Με σημείο εκκίνησης την είδηση της καταστροφικής ήττας στη Σαλαμίνα, κεντρικός άξονας της ιστορίας είναι ο θρήνος –αδιαπραγμάτευτος, διαρκής, επαναλαμβανόμενος– για όσους χάθηκαν, για την απώλεια του ευτυχισμένου παρελθόντος. Αποκλίνοντας από τη μυθική αφήγηση που κατά κανόνα κυριαρχεί στην τραγωδία, ο Αισχύλος εδώ συνθέτει το μοναδικό έργο του είδους «θέατρο-ντοκουμέντο» που απαντά στο σώμα της αρχαίας ελληνικής τραγωδίας.
Αυτόπτης μάρτυρας και στρατιώτης των Αθηναίων στη Ναυμαχία της Σαλαμίνας (480 π.Χ.) ο ίδιος, δημιουργεί μια πρωτοφανή μορφή παραστατικού «ρεπορτάζ» πολέμου μόλις οκτώ χρόνια μετά. Η Ιστορία ανεβαίνει πρώτη φορά στη σκηνή.
Σε αυτό το καλλιτεχνικό εγχείρημα στο επίκεντρο βρλισκονται ο άνθρωπος και η απώλεια. Τα ονόματα ανθρώπων, για τα οποία με τόση εμμονή ρωτάει ο Χορός τον αγγελιοφόρο, δεν είναι μόνο περσικά, είναι και ανθρώπων που χάθηκαν και χάνονται κάθε λεπτό σήμερα. Είκοσι πέντε ηθοποιοί, που παραμένουν επί σκηνής καθ' όλη τη διάρκεια της παράστασης, συνθέτουν έναν Χορό-πρωταγωνιστή που με μόνα εργαλεία τον λόγο, την κίνηση και τη μουσική εκφράζει το συλλογικό τραύμα μιας μουδιασμένης κοινωνίας. Η μετάφραση είναι του Παναγιώτη Μουλλά, τα κοστούμια του Άγγελου Μέντη, η μουσική του The Boy και η δραματουργική επεξεργασία των Ιζαμπέλλας Κωνσταντινίδου και Χρήστου Θεοδωρίδη.
Στις 17 και 18 Ιουλίου ο Δημήτρης Καραντζάς σκηνοθετεί την «Άλκηστη» του Ευριπίδη σε μια παραγωγή του Εθνικού Θεάτρου, μια σύγχρονη παραβολή με έντονο πολιτικό πρόσημο, ένα έργο διφυές. Μια διαρκής αιώρηση ανάμεσα στη ζωή και τον θάνατο, στο παιχνίδι και τον εφιάλτη, στη συντριπτική τραγωδία και στην απροσδόκητη κωμικότητα. Η «Άλκηστις» είναι το μοναδικό σωζόμενο έργο της αρχαίας τραγωδίας που φέρνει επί σκηνής όχι μόνο τον Θάνατο αλλά και την Ανάσταση. Ωστόσο, το ερώτημα παραμένει ανοιχτό: τι σημαίνει επιστροφή στη ζωή όταν η θυσία έχει ήδη συντελεστεί; Τι σηματοδοτεί η εκκωφαντική σιωπή της Άλκηστης; Και ποιο είναι το τίμημα της σωτηρίας όταν βασίζεται στην αυτοθυσία του πιο αδύναμου;
Η «Άλκηστις» ενορχηστρώνεται από τον Δημήτρη Καραντζά ως σκηνικό πείραμα, όπου η μουσική, ο ήχος, η κίνηση και η ακροβασία του θεατρικού ύφους συνυπάρχουν οργανικά, δημιουργώντας έναν κόσμο ρευστό, οριακό και διαρκώς μεταβαλλόμενο. Με μια σπουδαία ομάδα ηθοποιών και συντελεστών, η παράσταση γίνεται ένα σκηνικό επιχείρημα που δεν αφηγείται απλώς τον μύθο αλλά θέτει καίρια ερωτήματα για την εξουσία, το φύλο, τη θυσία και την ευθύνη της κοινωνίας απέναντι στον θάνατο της ομώνυμης –και όχι μόνο– ηρωίδας.
Παίζουν (αλφαβητικά) οι: Κωνσταντίνος Αβαρικιώτης (Φέρης), Δήμητρα Βλαγκοπούλου (Υπηρέτρια), Γιώργος Ζυγούρης (Ηρακλής), Ηρώ Μπέζου (Άλκηστις), Γιάννης Νιάρρος (Άδμητος), Κώστας Νικούλι (Απόλλων), Αινείας Τσαμάτης (Υπηρέτης), Θεοδώρα Τζήμου (Θάνατος).
Στις 24 και 25 Ιουλίου ο Νίκος Καραθάνος, ο Φοίβος Δεληβοριάς και ο Άγγελος Τριανταφύλλου επισκέπτονται τον κόσμο του Αριστοφάνη με την «Ειρήνη». H Ειρήνη είναι η γιορτή ενός αγροτικού κόσμου που χάθηκε, ένα κωμικό, ακατανίκητο επιχείρημα, ένα πανηγύρι του λαϊκού ανθρώπου με υλικό τους ίδιους τους καπνούς του πολέμου, ένας αναμμένος μπερντές μέσα στη φρίκη.
Η «Ειρήνη» κατέχει κομβική θέση στο συνολικό έργο του Αριστοφάνη ως η άκρως συμφιλιωτική και πλέον αισιόδοξη από τις πολιτικές του κωμωδίες. Παρά τον ισχυρό δεσμό της με την εποχή που τη γέννησε, παραμένει διαχρονική γιατί φωτίζει έναν μηχανισμό που επαναλαμβάνεται μέχρι σήμερα: τους πολέμους που παρατείνονται εις βάρος των πολλών και προς όφελος λίγων. Η επιμονή του απλού ανθρώπου να διεκδικήσει την ειρήνη, ακόμα και ενάντια στη λογική της εξουσίας, καθιστά το έργο απόλυτα επίκαιρο σε έναν κόσμο όπως ο σύγχρονος, όπου οι εισβολές, η βία, οι απειλές, η ανασφάλεια και ο κυνισμός εξακολουθούν να παρουσιάζονται ως μια αναπόφευκτη πραγματικότητα.
Η κωμωδία αντανακλά την έντονη κοινωνική κόπωση από τον Πελοποννησιακό Πόλεμο και πραγματεύεται με λυρική ευφράδεια και τον γνώριμο αριστοφανικό σαρκασμό την παράλογη εμμονή στον πόλεμο και στις καταστροφικές συνέπειές του στην καθημερινή ζωή, την εργασία και την ευτυχία των ανθρώπων. Ο Αριστοφάνης αντιπαραβάλλει τη βία και το κέρδος των πολεμοκάπηλων με τη γονιμότητα, τον έρωτα και τη συλλογική ευημερία που φέρνει η ειρήνη. Παρά τη φαινομενικά ουτοπική λύση, η κωμωδία δεν είναι αφελής, καθώς αναγνωρίζει τις αντιστάσεις, τα συμφέροντα και την αδράνεια που εμποδίζουν την αποκατάσταση της ειρήνης.
Παίζουν οι: Γαλήνη Χατζηπασχάλη, Θανάσης Αλευράς, Πάνος Παπαδόπουλος, Γιάννης Κότσιφας, Ιωάννα Μαυρέα, Βάσω Καβαλιεράτου, Φοίβος Δεληβοριάς, Νίκος Καραθάνος, Άγγελος Τριανταφύλλου, Γιλμάζ Χουσμέν, Άλκης Μπακογιάννης, Κωνσταντίνος Κοντογεωργόπουλος, Κωνσταντίνος Ζωγράφος, Βασίλης Παπαδόπουλος, Γιάννης Σαμψαλάκης, Σπύρος Μπόσγας, Αντώνης Χρήστου.
Η δεύτερη παραγωγή του Εθνικού Θεάτρου ανεβαίνει στην Επίδαυρο στις 31 Ιουλίου και 1η Αυγούστου με την Ελένη Ευθυμίου να σκηνοθετεί τις «Τρωάδες» του Ευριπίδη σε μετάφραση Γιάννη Τσαρούχη. Το κατεξοχήν ανθρωποκεντρικό και βαθιά αντιπολεμικό έργο του μεγάλου τραγωδού ζωντανεύει από ένα σύνολο είκοσι δύο ερμηνευτριών και ερμηνευτών –ανάμεσά τους μέλη της ομάδας Εν Δυνάμει– κάθε ηλικίας, με και χωρίς αναπηρία, και με ζωντανή μουσική επί σκηνής σε μια παράσταση για τη διαχρονική φρίκη του πολέμου και την απώλεια ως συλλογική μνήμη, μα καιγια το γυναικείο σώμα ως παγκόσμιο σύμβολο της ανθρώπινης τραγωδίας.
Στο ανέβασμα της Ελένης Ευθυμίου, οι «Τρωάδες» δεν είναι μόνο τα όμορφα, υγιή κορμιά των προνομιούχων γυναικών της βασιλικής οικογένειας που αναμένουν την τελική διαλογή. Τα σώματά τους αναμειγνύονται με άλλα –ανήλικα, ανάπηρα, ηλικιωμένα– που ούτε πριν από τον πόλεμο αποφάσιζαν για τον εαυτό τους και που συνήθως δεν έχουν το προνόμιο της αφήγησης. Σώματα που το σύστημα αγνοεί επιδεικτικά, που η εξουσία επιλέγει με ποιον τρόπο θα διαχειριστεί ή θα αφανίσει. Σε αυτό, άλλωστε, ο πόλεμος είναι «δίκαιο»: εξισώνει πάντα το πολύ με το λίγο και το καθόλου.
Κι αν όλα αυτά τα δέρματα, οι ψυχές, τα βλέμματα, οι μήτρες, οι μνήμες μπορούν να ιδωθούν συμβολικά ως οι (από πάντα) καταπιεσμένοι αυτού του κόσμου, μπορούν αυτά τα υποκείμενα να ξανακερδίσουν το δικαίωμα της επιλογής; Πώς; Κραυγάζοντας το μίσος; Θρηνώντας ή γελώντας μέσα στο χάος και το αδιέξοδο; Υπάρχει άραγε τρόπος οι ηρωίδες να οικειοποιηθούν εκ νέου τα σώματά τους;
Παίζουν (αλφαβητικά) οι: Γιώργος Καραμίχος (Μενέλαος), Αργύρης Ξάφης (Ταλθύβιος), Εύη Σαουλίδου (Ανδρομάχη), Νάνσυ Σιδέρη (Κασσάνδρα), Βασιλική Τρουφάκου (Ελένη), Λυδία Φωτοπούλου (Εκάβη).
Στις 7 και 8 Αυγούστου ο ανήσυχος Νορβηγός χορογράφος και σκηνοθέτης Alan Lucien Øyen παρουσιάζει μια ριζοσπαστική ερμηνεία της «Αντιγόνης», μια παράσταση που ενώνει την ποίηση της κίνησης με την ποίηση του κειμένου και του προφορικού λόγου.
Επί σκηνής θα βρεθεί η καλλιτεχνική ομάδα παραστατικών τεχνών winter guests που ο ίδιος ίδρυσε πριν από είκοσι χρόνια και αποτελείται από χορευτές, ηθοποιούς, συγγραφείς και σχεδιαστές. Μαζί τους, σημαντικοί συνεργάτες-χορευτές του Tanztheater Wuppertal της Πίνα Μπάους, με τον Øyen να είναι ο πρώτος χορογράφος που προσκλήθηκε να δημιουργήσει ένα νέο, ολοκληρωμένο έργο για την ομάδα μετά τον θάνατο της ιδρύτριάς της.
Όπως επισημαίνει ο ίδιος ο Øyen, «η δική μας "Αντιγόνη" δεν είναι απλώς μια σκηνική παρουσίαση του κειμένου του Σοφοκλή αλλά μια τολμηρή επανερμηνεία της διαχρονικής τραγωδίας του μέσα από τη σωματική ποίηση του Tanztheater, σε διάλογο με τον προφορικό λόγο και τον σύγχρονο χορό».
Περισσότερο από μια αναδιήγηση, είναι μια εκ νέου ανακάλυψη των ιδεών του έργου μέσα από την κίνηση, τον λόγο και τις καταστάσεις. Η παράσταση φωτίζει τη βαθιά ανθρώπινη έκφραση, φέρνοντάς την αντιμέτωπη με τα άλυτα θέματα του έργου: το καθήκον, την αξιοπρέπεια, την ηθική και την πολυπλοκότητα της εξουσίας.
Σε μια εποχή όπου το λάθος χαρακτηρίζεται ως κακό και το σωστό απορρίπτεται ως ηθικολογία, πού βρίσκεται ο Θεός μέσα σε όλο αυτό το χάος; Η ανθρώπινη αξιοπρέπεια και η ταπεινότητα διακυβεύονται σε έναν αγώνα για τον σεβασμό των ανθρώπινων νόμων.
Στις 21 και 22 Αυγούστου το ΚΘΒΕ παρουσιάζει τη «Λυσιστράτη» του Αριστοφάνη σε σκηνοθεσία του Αστέριου Πελτέκη. Η «Λυσιστράτη» δεν αποτελεί απλώς μια κωμωδία για τον πόλεμο και τον έρωτα. Επιμένει να είναι ένα βαθύτατα πολιτικό, ανθρωποκεντρικό έργο που εστιάζει στη στιγμή κατά την οποία μια κοινωνία, εξαντλημένη από τη φθορά, αναζητά επειγόντως έναν νέο τρόπο οργάνωσης.
Το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος παρουσιάζει μια σύγχρονη σκηνική ανάγνωση της κωμωδίας του Αριστοφάνη, που με όχημα το γέλιο μάς απευθύνεται με γνήσια λυρική «κωμική» σοβαρότητα για την εντροπία στην οποία συχνά εκπίπτει μια κοινωνία. Η εντροπία –ως φυσικός αλλά και φιλοσοφικός όρος– δηλώνει τη σταδιακή αποσύνθεση της τάξης, τη διάχυση της ενέργειας, την αδυναμία ενός συστήματος να «αυτορρυθμιστεί».
Στον πυρήνα της σκηνοθετικής προσέγγισης του Αστέριου Πελτέκη βρίσκεται ακριβώς αυτή η χειρονομία, η οποία δεν επιτυγχάνεται μέσα από τη βία ή την επιβολή αλλά μέσα από τη συνειδητή άρνηση συμμετοχής σε έναν φαύλο κύκλο. Οι γυναίκες δεν καταλαμβάνουν απλώς την Ακρόπολη, «καταλαμβάνουν» τον χρόνο, τη ροή των πραγμάτων, την ίδια τη λογική της αναπόφευκτης καταστροφής. Η κωμωδία, εδώ, δεν λειτουργεί ως εκτόνωση, αλλά ως μηχανισμός αποκάλυψης.
Στο Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου, εκεί όπου η κοινότητα συναντιέται εδώ και αιώνες για να αναμετρηθεί με τα όριά της, αυτή η «Λυσιστράτη» φιλοδοξεί να επιστρέψει όχι ως μνημείο της αρχαίας δραματουργίας και ανάμνηση μιας έκφρασης του αρχαίου κόσμου αλλά ως ζωντανό πολιτικό γεγονός. Μια υπενθύμιση ότι, ακόμη και μέσα στη μεγαλύτερη φθορά, η επανεκκίνηση είναι δυνατή, αρκεί να τολμήσουμε να φανταστούμε αλλιώς την ύπαρξη και, κυρίως, τη συνύπαρξή μας, σαν σε όνειρο. Παίζουν οι: Ελισάβετ Κωνσταντινίδου, Αλεξάνδρα Παλαιολόγου, Κρατερός Κατσούλης, Παναγιώτης Πετράκης, Νίκος Γεωργάκης.
Στις 28 και 29 Αυγούστου ο Θεατρικού Οργανισμού Κύπρου (ΘΟΚ) παρουσιάζει τον «Ίωνα» του Ευριπίδη σε σκηνοθεσία Θωμά Μοσχόπουλου. Πρόκειται για ένα από τα πιο αινιγματικά έργα του αρχαίου δράματος. Ο «Ίων» εν είναι μια «καθαρή» τραγωδία: κινείται στο μεταίχμιο μεταξύ τραγικού και κωμικού, μύθου και ρεαλισμού, μυστικισμού και σκεπτικισμού, θέτοντας στο επίκεντρο το ζήτημα της ταυτότητας και του ανήκειν. Είναι ένα έργο που δείχνει να συνομιλεί άμεσα με τη σύγχρονη εμπειρία σε μια εποχή που όλα τίθενται διαρκώς υπό αμφισβήτηση και επαναδιαπραγμάτευση.
Η παράσταση επιχειρεί να αναδείξει το παιγνιώδες και αμφίσημο πνεύμα του έργου, μετατρέποντας τη σκηνή σε έναν πολυπρισματικό χώρο αναστοχασμού όπου τα είδωλα της αλήθειας και του ψεύδους αλληλεπικαλύπτονται, αποκαλύπτουν και αποκρύπτουν, με το ερώτημα της ταυτότητας να παραμένει ανοιχτό, ρευστό και αγωνιώδες.
Η δράση εκτυλίσσεται στο ιερό μαντείο του Απόλλωνα στους Δελφούς, έναν χώρο που συνιστά το κατώφλι μεταξύ αισθητού και αόρατου, δημόσιου και ιδιωτικού. Εκεί μεγαλώνει ο νεαρός Ίων, χωρίς όνομα και επίγνωση της καταγωγής του. Πασχίζει να συγκροτήσει μέσα από σπαράγματα μια ταυτότητα, την ίδια στιγμή που οι θεατές γνωρίζουν ήδη την αλήθεια. Μέσα από αντιφάσεις, διαθλάσεις και παρερμηνείες, το θολό, σχεδόν αόρατο παρελθόν αποκρυσταλλώνεται σε ατόφιο, χειροπιαστό παρόν και μια προσδοκία νοήματος αναδύεται μέσα από το κενό.
