Χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης εξετάζουν το ενδεχόμενο επιβολής δασμών ύψους 93 δισ. ευρώ στις Ηνωμένες Πολιτείες ή ακόμη και τον περιορισμό της πρόσβασης αμερικανικών εταιρειών στην ευρωπαϊκή αγορά, ως απάντηση στις απειλές του Ντόναλντ Τραμπ προς συμμάχους του ΝΑΤΟ που αντιτίθενται στην εκστρατεία του για την ανάληψη ελέγχου της Γροιλανδίας.
Η εξέλιξη αυτή συνιστά τη σοβαρότερη κρίση στις διατλαντικές σχέσεις εδώ και δεκαετίες, περιγράφουν σχετικά διεθνή μέσα ενημέρωσης, που έχουν γνώση του θέματος.
Τα μέτρα αντιποίνων καταρτίζονται προκειμένου να δώσουν στους ηγέτες της Ευρώπης ένα διαπραγματευτικό πλεονέκτημα εν όψει κρίσιμων συναντήσεων με τον Αμερικανό πρόεδρο στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός αυτή την εβδομάδα, σύμφωνα με αξιωματούχους που συμμετέχουν στις προετοιμασίες.
Γροιλανδία: Ο στόχος της Ευρώπης
Στόχος τους είναι να βρεθεί ένας συμβιβασμός που θα αποτρέψει μια βαθιά ρήξη στη δυτική στρατιωτική συμμαχία, κάτι που, όπως προειδοποιούν, θα αποτελούσε υπαρξιακή απειλή για την ασφάλεια της Ευρώπης.
Η λίστα των δασμών είχε καταρτιστεί ήδη από πέρυσι, αλλά η εφαρμογή της είχε ανασταλεί έως τις 6 Φεβρουαρίου, προκειμένου να αποφευχθεί ένας ολοκληρωτικός εμπορικός πόλεμος. Η επανενεργοποίησή της συζητήθηκε την Κυριακή από τους 27 πρεσβευτές της ΕΕ, μαζί με το λεγόμενο μέσο κατά του εξαναγκασμού (anti-coercion instrument - ACI), το οποίο επιτρέπει τον περιορισμό της πρόσβασης αμερικανικών εταιρειών στην ενιαία αγορά, καθώς το μπλοκ αναζητά τον τρόπο αντίδρασης στις απειλές του Αμερικανού προέδρου για τιμωρητικούς δασμούς.
Ο Τραμπ, που έχει απαιτήσει άδεια από τη Δανία για να αποκτήσει τον έλεγχο της Γροιλανδίας, δεσμεύτηκε το βράδυ του Σαββάτου να επιβάλει δασμούς 10% από την 1η Φεβρουαρίου σε προϊόντα από το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Νορβηγία και έξι χώρες της ΕΕ, οι οποίες έστειλαν στρατεύματα στο αρκτικό νησί για στρατιωτική άσκηση αυτή την εβδομάδα.
«Υπάρχουν σαφή εργαλεία αντιποίνων αν αυτό συνεχιστεί… [ο Τραμπ] χρησιμοποιεί καθαρά μαφιόζικες μεθόδους», δήλωσε Ευρωπαίος διπλωμάτης που ενημερώθηκε για τις συζητήσεις. «Την ίδια στιγμή, θέλουμε δημόσια να καλέσουμε σε ψυχραιμία και να του δώσουμε τη δυνατότητα να υποχωρήσει».
«Το μήνυμα είναι καρότο και μαστίγιο», πρόσθεσε.
Γροιλανδία: Η πρωτοβουλία της Γαλλίας
Η Γαλλία έχει καλέσει την ΕΕ να απαντήσει με την ενεργοποίηση του ACI, ενός εργαλείου που δεν έχει χρησιμοποιηθεί ποτέ από τότε που υιοθετήθηκε το 2023. Το μέσο αυτό περιλαμβάνει περιορισμούς επενδύσεων και μπορεί να περιορίσει εξαγωγές υπηρεσιών, όπως αυτές που προσφέρουν στην ΕΕ οι αμερικανικές εταιρείες Big Tech.
Παρίσι και Βερολίνο συντονίζουν κοινή απάντηση, με τους υπουργούς Οικονομικών των δύο χωρών να αναμένεται να συναντηθούν τη Δευτέρα στο Βερολίνο, πριν μεταβούν στις Βρυξέλλες για σύσκεψη με τους Ευρωπαίους ομολόγους τους. «Το ζήτημα θα πρέπει επίσης να τεθεί σε όλους τους εταίρους της G7, υπό τη γαλλική προεδρία», ανέφερε αξιωματούχος του γαλλικού υπουργείου.
Παρότι πολλά κράτη-μέλη της ΕΕ έχουν εκφράσει στήριξη στη διερεύνηση της χρήσης του ACI κατά των ΗΠΑ, η πλειονότητα ζήτησε διάλογο με τον Τραμπ πριν από οποιαδήποτε άμεση απειλή αντιποίνων, σύμφωνα με διπλωμάτες που ενημερώθηκαν για τις συζητήσεις. «Πρέπει να πέσουν οι τόνοι», είπε δεύτερος Ευρωπαίος διπλωμάτης.
Ως πρώτο βήμα προς τα αντίποινα, τα μεγαλύτερα κόμματα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ανακοίνωσαν το Σαββατοκύριακο ότι θα καθυστερήσουν προγραμματισμένη ψηφοφορία για μέτρα που θα μείωναν τους δασμούς της ΕΕ σε αμερικανικά προϊόντα, στο πλαίσιο εμπορικής συμφωνίας που είχε επιτευχθεί πέρυσι.
Γροιλανδία: Κατ' ιδίαν συναντήσεις με αξιωματούχους από την Ευρώπη
Ο Τραμπ, που θα βρεθεί στο Νταβός την Τετάρτη και την Πέμπτη, αναμένεται να έχει κατ’ ιδίαν συνομιλίες με Ευρωπαίους ηγέτες, μεταξύ αυτών και την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ενώ θα συμμετάσχει και σε ευρύτερη συζήτηση δυτικών χωρών που στηρίζουν την Ουκρανία.
«Θέλουμε να συνεργαστούμε και δεν είμαστε εμείς αυτοί που επιδιώκουν τη σύγκρουση», δήλωσε η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρεντέρικσεν.
Σύμβουλοι εθνικής ασφάλειας δυτικών χωρών θα συναντηθούν στο Νταβός τη Δευτέρα το απόγευμα. Αν και αρχικά οι συνομιλίες θα επικεντρώνονταν στην Ουκρανία και τις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις με τη Ρωσία, αναθεωρήθηκαν ώστε να δοθεί χρόνος και στην κρίση γύρω από τη Γροιλανδία.
Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εκτιμούν ότι η απειλή αντιποίνων θα μπορούσε να αυξήσει τη διακομματική πίεση στις ΗΠΑ κατά των κινήσεων Τραμπ και να τον οδηγήσει σε υποχώρηση.
«Δεν υπάρχει πλέον περιθώριο για συμβιβασμούς, γιατί δεν μπορούμε να παραδώσουμε τη Γροιλανδία», δήλωσε τέταρτος Ευρωπαίος αξιωματούχος. «Και οι λογικοί Αμερικανοί γνωρίζουν ότι μόλις άνοιξε το κουτί της Πανδώρας».
Ωστόσο, την Κυριακή ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ δήλωσε ότι η Ευρώπη είναι πολύ αδύναμη για να εγγυηθεί την ασφάλεια της Γροιλανδίας και αρνήθηκε να υποχωρήσει από το αίτημα των ΗΠΑ να αναλάβουν τον έλεγχο του στρατηγικής σημασίας νησιού.
«Ο πρόεδρος πιστεύει ότι η ενισχυμένη ασφάλεια δεν είναι δυνατή αν η Γροιλανδία δεν αποτελεί μέρος των Ηνωμένων Πολιτειών», δήλωσε στο NBC News.
Με πληροφορίες από Financial Times
